پاسداری از میراث گرانقدر خلیج‌فارس

آوریل 1622 میلادی (اردیبهشت 1001 خورشیدی)، همه کرانه‌های شمالی و جنوبی خلیج‌فارس به عنوان قلمرو کشور مقتدر ایران از اشغال استعمار پرتغال آزاد شد و به مام میهن بازگشت. کرانه‌هایی که تنگه هرمز، بوموسا، قشم، بحرین و دیگر جزیره‌ها و بندرهای ایرانی را دربر می‌گرفت.

در این تاریخ، سپاه شاه عباس صفوی، به فرماندهی امام قلی‌خان (سازنده سی و سه پل اصفهان)، فتح هرمز را با موفقیت انجام داد و این جزیره را که به عنوان مهم‌ترین جزیره و قلب خلیج‌فارس محسوب می‌شد، از بزرگ‌ترین امپراتور استعماری قرن باز پس گرفت و جایگاه خود را در جهان در فهرست ابرقدرت‌های سده هفدهم میلادی ثبت کرد.

آلبوکرک پرتغالی اعتقاد داشت هر کشوری که سه نقطه مالاگا (اسپانیا)، عدن (یمن) و هرمز (ایران) را در اختیار داشته باشد بر تجارت دنیا حاکم خواهد بود. اهمیت هرمز آن قدر بود که استعمارگران انگلیسی را نیز به طمع انداخته بود.

پس از آن بود که در سال‌های بعد و بویژه در سده 19 میلادی، پای استعمار بریتانیا نیز به خلیج‌فارس باز شد.

بریتانیا از سال 1819میلادی به بهانه حفظ امنیت خلیج‌فارس از ناامنی ناشی از تحرکات اعراب بادیه‌نشین جنوب خلیج‌فارس (اجداد حکام کنونی شیخ‌نشین‌های جنوب خلیج‌فارس) که علاوه بر چوپانی از راه دزدی دریایی امرار معاش می‌کردند، در خلیج‌فارس استقرار یافت و در راه تثبیت سلطه خود بر آمد.

دولت لندن بر این پایه، شیوخ عرب منطقه را در کنفرانسی جمع کرد و آنها قراردادی را با عنوان صلح جاویدان امضا کردند که به موجب آن بریتانیایی‌ها اجازه یافتند نه تنها به بهانه مبارزه با دزدان دریایی بلکه به بهانه حفظ امنیت خلیج‌فارس بتوانند در هر حادثه‌ای که در کرانه‌های خلیج‌فارس اتفاق می‌افتد، مداخله کنند. در پی این کوشش‌ها نه تنها طمع بر سه جزیره ایرانی بالا گرفت، بلکه تحریف نام و میراث خلیج‌فارس نیز آغاز شد. اما چه باک که نقشه‌ها و اسناد تهیه شده توسط خود انگلیسی‌ها برنام خلیج‌فارس و حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه گواهی روشن می‌دهد.

به عنوان مثال در میان نقشه‌های رسمی که حاکمیت ایران بر جزیره‌های سه گانه و نام رسمی و بین‌المللی و تاریخی خلیج‌فارس را به اثبات می‌رساند، یک نقشه رنگی موجود است که وزارت جنگ انگلیس سال 1868میلادی تهیه کرده و لرد سادیس بری از طریق وزارت خارجه تقدیم ناصرالدین شاه کرد؛ نقشه‌ای تاریخی که هم از نام خلیج‌فارس برخوردار است و هم جزایر سه‌گانه، به رنگ کشور ایران مشخص هستند.

در نقشه دیگری که توسط لرد کرزن، نایب‌سلطنه انگلیس در خلیج‌فارس در سال 1890 میلادی تهیه شده نیز جزیره‌های بوموسا و تنب بزرگ و تنب کوچک به رنگ خاک ایران در محدوده با نام خلیج‌فارس رنگ‌آمیزی شده است.

افزون بر این دو، در نقشه دریاداری انگلیس که اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 تهیه شده نیز باز نام خلیج‌فارس و جزیره‌های سه‌گانه به رنگ ایران نمایان هستند.

اکنون نیز وظیفه ما حراست از نام میراث ملی خلیج‌فارس است که ایران برای حفظ آن خون‌ها داده و رشادت‌ها کرده است. آن هم در بحبوحه زمانی که جریانی در برخی کشورهای عربی حاشیه جنوب خلیج‌فارس با همراهی برخی رسانه‌های بین‌المللی وابسته به انگلیس به طور حساب شده درصدد جا انداختن واژه‌ای تحریف شده به جای خلیج‌فارس برآمده‌اند. از این روی، تبلیغ و بزرگداشت باشکوه و شایسته بین‌المللی 10 اردیبهشت، روز ملی خلیج‌فارس در راستای منافع بلند مدت ملی و منطقه‌ای ایران با اهمیت و ضروری است.

دکتر میر مهرداد میرسنجری

پژوهشگر فرهنگی و ژئوپلتیک