دبیر انجمن صنفی کارفرمایی تصفیهکنندگان شکر در گفتوگو با جامجم مطرح کرد
خطر حذف 3500 شغل در صنعت شکر
درحالی وزیر جهاد کشاورزی خبر از ممنوعیت واردات شکر میدهد که بررسیهای انجام شده از کارخانههای تصفیه شکری که برپایه شکر خام وارداتی فعالیت میکنند، حکایت از وضعیت نامساعد تولید و بحران اقتصادی دارد.
این معضل در نیمه دوم سال گذشته تا آنجا ادامه داشت که بسیاری از کارخانههای یاد شده با کاهش ظرفیت تولید و در نهایت تعدیل نیرو روبهرو شدند تا به نوعی در خطر حذف از عرصه اقتصاد قرار گیرند. سرمایهگذاریهای انجام شده در این واحدها و تعداد مشاغلی که در آنها ایجاد شده است، تاکیدی بر تغییر نگرش مسئولان نسبت به آینده اقتصادی این مراکز تولیدی بوده و لازم است با شیوهای اصولی زمینه رونق تولید در کارخانههای تصفیه شکر برپایه شکر خام وارداتی ایجاد شود و این کار، به حذف مشاغل مرتبط، بخصوص در سالی که رهبر معظم انقلاب آن را سال اقتصاد مقاومتی تولید و اشتغال نامگذاری فرمودهاند، بینجامد.
از این رو برای واکاوی این معضل گفتوگویی اختصاصی با غلامحسین بهمئی، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان تصفیهکنندگان شکر داشتیم.
آیا واقعا به واردات شکر نیازی نداریم؟
بهطور کلی ایران در تولید و تامین شکر مورد نیاز کشور خودکفا نیست و مسئولان به این امر اشراف کامل دارند، اما متاسفانه برخی سیاستگذاریهای مقطعی و نادرست باعث بروز مشکلاتی در این زمینه شده است. تجربهای که سال گذشته درباره جهش ناگهانی قیمت شکر در بازار داشتیم، از این دست موارد است.
آیا آماری از نیاز کشور به واردات شکر در اختیار دارید؟
بله؛ براساس برآوردها و بررسیهای انجام شده، سالانه برای تامین نیازهای خوراکی و صنعتی کشور واردات یک میلیون تن شکر لازم است. اما نبود آمارهای دقیق یا حتی نادیده گرفتن واقعیتهای بازار مشکلات را در این زمینه ایجاد کرده است که فراز و فرودهایی در کشور را رقم زده است.
حجم مورد نیاز بازار ایران در این کالا چقدر برآورد شده است؟
تقریبا متوسط نیاز روزانه کشور به شکر حدود 7000 تن برآورد شده که در برخی ایام مثل ماه مبارک رمضان نوسانهایی نیز در این زمینه ثبت شده است، به این ترتیب با ضرب این رقم در 365 روز سال میبینیم مصرف سالانه شکر کشورمان در دو بخش صنعتی و خانگی معادل دو میلیون و 400 تا 500 هزار تن خواهد بود، اما در برخی موارد این واقعیت نادیده گرفته میشود که در نهایت شاهد نوسانهای شدید قیمت در بازار میشویم. چون همه میدانیم عرضه و تقاضا قیمتها را تعیین میکند و با تحمیل قیمتی نمیتوان بازار را کنترل کرد.
شما به آمار نادرست اشاره کردید و عواقب منفی آن در بازار؛ لطفا کمی بیشتر در این زمینه توضیح دهید.
درباره سال گذشته مشکل آماری این بود که مسئولان بررسی بازار حجم مورد نیاز بازار داخلی ایران را تقریبا دو میلیون تن برآورد کردند و با توجه به میزان تولید داخلی شکر و موجودی انبارها براین باور بودند که نیازی به واردات نیست. درحالی که قبلا اشاره شد ایران نزدیک دو میلیون و 500 هزار تن شکر نیاز دارد و برآورد اشتباه باعث کمبود شکر در بازار شد و از آنجا که عرضه و تقاضا تعیین کننده قیمت بازار است، قیمت شکر از 2500 به 4250 تومان صعود کرد.
آیا واردات دیرهنگام شکر از سوی دولت قیمت بازار را کنترل کرد یا خیر؟
این نکته کاملا طبیعی است که وقتی در بازار کمبودی نباشد، قیمتها یا ثابت مانده یا کاهشی میشوند که این اتفاق افتاد، ولی نباید فراموش کنیم این نوسانها باعث بروز مشکلاتی در کلان اقتصاد و تولید کشورمان میشود چون تنها خانوادهها مصرف کننده شکر نیستند، بلکه بسیاری از صنایع غذایی و حتی دارویی نیز به شکر نیاز دارند و نوسان قیمتی فعالیت اقتصادی آنها را نیز تحت تاثیرخود قرار میدهد. این درحالی است که اگر تصمیمگیری برای تابستان سال جاری مثل سال گذشته باشد، قطعا بازهم با بحران و افزایش ناگهانی قیمت شکر مواجه خواهیم شد.
برسیم به بحث ممنوعیت واردات شکر خام از خارج؛ وزیر جهاد با توجه به تولید چغندر و نیشکر اعلام کرد واردات ممنوع است. نظر شما در این زمینه چیست؟
ببینید براساس آماری که در اختیار داریم، تولید چغندر از اول مهر به مدت سه ماه است که تا پایان دی تقریبا روزانه 7000تن شکر چغندری به دست میآید و از اواسط آبانماه هم تولید شکر نیشکری شروع میشود که خوراک کارخانههای چغندری یا نیشکری به این ترتیب تامین میشود. بنابراین از اوایل مهرماه تا پایان سال، در بازار شکر آرامش داریم؛ چون عرضه چغندر و نیشکر در کنار تولید قابل قبول شکر در بازار ثبات را به ارمغان میآورد. اما این میزان تولید جوابگوی باقی سال نیست. پس نباید با برنامهریزی مقطعی، بدون توجه به آمارها و افزایش روز افزون تقاضا سیاستگذاری کرد.
بازگردیم به شرایط کارخانههای تصفیه شکر. لطفا درباره مواد اولیه مورد نیاز این کارخانهها هم توضیح دهید.
بهطور کلی دو دسته کارخانه در این بخش داریم که یک سری کارخانه چغندری و نیشکری است و باقی کارخانهها براساس واردات شکر خام فعالیت میکنند. در شرایط فعلی اوضاع اقتصادی آن گروه از کارخانههای وابسته به شکر خام وارداتی بحرانی شده، چون با توجه به سیاستهای حمایت از تولید داخل و ممنوعیت واردات شکر، این کارخانهها به مواد اولیه مورد نیاز خود دسترسی ندارند و عملا تعطیل شدهاند.
به نظر شما این سیاست منطقی است؟
این که بخواهیم از صنایع داخلی حمایت کنیم، واضح و کاملا منطقی است، اما در این زمینه، باید برنامهریزی و سیاستگذاری متناسب با سرمایهگذاریهای انجام شده از گذشته نیز داشته باشیم. به عنوان مثال کارخانه ورامین نزدیک به 70 سال پیش احداث شده و تا امروز هم فعالیت اقتصادی به نفع منافع ملی کشورمان داشته است. حالا چطور یکباره میتوان این حجم سرمایهگذاری و شغل ایجاد شده را نادیده گرفت و شریان اصلی کارخانه یعنی ماده اولیه مورد نیازش را قطع کنیم؟ میتوان با استفاده از سیاستگذاریهای منطقی و درنظر گرفتن منافع ملی کشورمان با شیوههایی هم از تولید ملی ایران حمایت کرد و هم اجازه دسترسی این کارخانهها به مواد اولیه مورد نیازشان را داد.
در این زمینه گفتوگویی هم با مسئولان داشتهاید؟
بله؛ از همان ابتدا یعنی از سال 93،طی جلسات مختلف با مسئولان در خصوص سیاستهای جدید و ممنوعیت واردات شکر خام که بسیاری از کارخانهها را با بحران مالی و همچنین کاهش تولید و نیروی انسانی مواجه کرد، این مشکل را در میان گذاشتیم تا در صورت امکان راهکارهایی به منظور جلوگیری از ایجاد مشکلات بیشتر فراهم کنند و همواره مقطعی و به صورت تزریق مسکن به این نکته توجه شده است. مثلا در آخرین مورد مجوز واردات 55 هزار تن شکر برای کارخانههای قند صادر شده ولی آیا واقعا با این حجم کم مشکل برطرف میشود؟
تعداد مشاغل در خطر چهتعداد است؟
در مجموع3500 نفر در کارخانههای مختلف تصفیه شکر وابسته به واردات شکر خام داریم که با درنظر گرفتن رویه ممنوعیت واردات، این تعداد شغل آن هم در سالی که رهبر معظم انقلاب تاکید بر اشتغال فرمودهاند، با خطر حذف و بیکاری مواجه شدهاند.
ظاهرا مجوز واردات برای بهبود شرایط داده شده است. آیا این خبر صحیح است؟
با توجه به بحران موجود تلاش شد برای کارخانههای قند مجوز واردات دریافت شود که 55 هزار تن مجوز دادند و تا یکی دو ماه آینده وارد میشود. درحالی که این کارخانهها سالانه معادل 600 تا 700 هزار تن شکر نیاز دارند. به مسئولان گفتهایم شما که وارد میکنید، چرا اجازه واردات به کارخانهها برای ایجاد شغل و کاهش قیمتها نمیدهید.
مگر واردات شکر ممنوع نیست؟
چرا ممنوع است، ولی شرکت بازرگانی دولتی برای تنظیم بازار، شکر وارد میکند که همین مجوز را میتوان به کارخانههای تصفیه شکر بدهند تا این کارخانهها علاوه بر رونق تولید، بتوانند نیازهای داخلی را نیز تامین و صنایع وابسته که میتوانند صادرات داشته باشند را تامین کنند تا بتوانیم از ایجاد ارزش افزوده به نفع اقتصاد کشورمان استفاده کنیم.
ظاهرا به دلیل همین مشکل صنایع پایین دستی هم با مشکل مواجه شدند. نظر شما در این باره چیست؟
بله؛ صادرات صنایع شیرینی و شکلات و بخشی از کارخانههای مواد غذایی نیز خریدار شکر هستند که صادرات قابل قبولی هم در کشورهای اطراف داشتهاند، ولی به دلیل افزایش قیمت تقریبا از نیمه سال بهبعد، مشکلات زیادی در بازارهای بینالمللی داشتند که معضلی برای بازارهای هدفشان شد. کارخانههای ترکیه شکر را با قیمت حدود 1500 تومان خرید میکنند و طبیعی است که محصول ارزانتری به بازار ارائه میکنند، ولی کارخانههای ما در شرایط فعلی که ثبات قیمتی داریم، شکر 2520 تومانی و بعضا تا 3000 تومان میخرند.
آیا واقعا وجود و فعالیت کارخانههای تصفیه شکر بر پایه شکر خام لازم است؟
فراموش نکنیم این کارخانهها از قدیم بودند و تازه وارد سیستم نشدهاند. بنابراین از گذشته مشغول تولید بودهاند و باید از آنها حمایت دقیق داشته باشید نه این که آنها را زمینگیر کنیم. پس بهتر است با درنظر گرفتن سود و زیان راهکارهای اصولی و علمی ارائه شود. بهعنوان مثال در شرایطی که ظاهرا واردات شکر ممنوع است، به کارخانههای چغندر بابت یارانه مجوز واردات داده میشود و این کارخانهها مجوزهای خود را در بازار میفروشند. این کار اشتباه است چون برای واحدهای تولیدی نیازمند واردات شکر خام، ممنوعیت ایجاد کردهایم ولی شکر تصفیهشده از خارج وارد میکنیم درحالی که کارگران ایرانی بیکار میشوند به خاطر این که میخواهیم از تولید ملی حمایت کنیم. حالا سوال اینجاست که چرا همین مجوز را به کارخانههای تصفیه نمیدهند تا شکر خام وارد کنند و چرخ اقتصادی خود را به حرکت درآورده و باعث کاهش قیمت شکر در بازار شوند؟
آیا امکان تبدیل این کارخانه به کارخانههای چغندری یا نیشکری نیست؟
این امکان وجود دارد؛ ولی مشکل اینجاست که ثبات تصمیمگیری در این زمینه دیده نمیشود که سرمایهگذاری انجام شود، آن هم در زمانی که اغلب کارخانههای موجود با بحران اقتصادی روبهرو هستند. برای تبدیل روش تولید آنها قبلا هم مذاکراتی داشتیم، اما با توجه به حجم نقدینگی بالا برای این کار و ضعف نقدینگی در کارخانههای فعلی امکان این تغییر نیست . ما نباید فراموش کنیم که سیاستها با تغییر دولتها فراز و فرودهایی را تجربه میکنند. به عنوان مثال در دولت قبلی تعرفه شکر صفر شد و شکر زیادی وارد شد، ولی این دولت ممنوع اعلام کرده است که چنین سیاستهایی به نفع تولید و در راستای اجرای این برنامه نیست.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
