صنعت نفت منتظر توتال نماند

طبق توافقی که ایران با این شرکت فرانسوی انجام داده، قرار بود 8/4 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری و همچنین انتقال دانش فنی به داخل برای توسعه فاز 11 پارس جنوبی انجام شود؛ اما زمانی که ترامپ بر صندلی کاخ سفید تکیه زد همه چیز طور دیگری رقم خورد.

شرکت توتال برخلاف وعده‌هایی که هنگام امضای توافق نفتی داده بود که بی‌توجه به فشارهای آمریکا به تکالیف خود در ایران عمل خواهد کرد، اکنون اعلام کرده تا تابستان سال آینده منتظر تصمیم دولت آمریکا در مورد تمدید تحریم‌ها خواهد ماند.

این خبر با واکنش بیژن زنگنه، وزیر نفت کشورمان مواجه شد که اعلام کرد: انتظار نداشتیم توتال چنین تصمیمی را بگیرد. با وجود این، زنگنه بر ادامه همکاری با توتال اصرار دارد و می‌گوید تا دو ماه آینده قرارداد نهایی با توتال به امضا می‌رسد. فاز 11 پارس جنوبی برای تولید 8/1 میلیارد فوت مکعب گاز در روز برآورد شده است که معادل 370 هزار بشکه نفت در روز است. گاز استخراج شده از پارس جنوبی به شبکه گاز داخلی تزریق خواهد شد.

قرارداد با توتال در حالی منعقد شده که شرکت‌های داخلی برای حضور و بهره‌برداری از فاز 11 پارس جنوبی اعلام آمادگی کردند، اما ظاهرا خون خارجی‌ها رنگین‌تر از داخلی‌هاست.

اکنون با بدعهدی توتال، صحت انتقادات کارشناسان نسبت به اصرار وزارت نفت برای اجرای قراردادهای جدید نفتی با هدف جذب شرکت‌های خارجی، بیش از گذشته مشخص می‌شود. بهانه اصلی وزارت نفت برای اجرای قراردادهای جدید نفتی با وجود ایرادات فراوان آنها، جذب شرکت‌های غربی همچون توتال بود؛ اما اکنون مشخص می‌شود که نمی‌توان توسعه صنعت نفت کشورمان را معطل غربی‌هایی کرد که با یک تشر آمریکا، از ایران بیرون می‌روند.

سابقه منفی؛ از خیانت تا رشوه

توتال در ایران سه سابقه منفی به جای گذاشته است. یکی این که با وجود قراردادهای منعقد شده بین ایران و توتال، در اوایل دهه90 زمانی که ایران مورد تحریم کشورهای غربی قرار گرفت، این شرکت فرانسوی صنعت نفت و گاز ایران را رها کرد.

بعلاوه، اتهام مهمی که به توتال وارد شده، این است که همه اطلاعات فازهای پارس جنوبی را که در آن فعالیت داشت، تحویل قطری‌ها داد و اکنون این کشور توانسته به واسطه همین اطلاعات، بازار ال.ان.جی جهان را تصاحب کند.

سومین نکته درباره توتال، محکومیت آن بابت پرداخت رشوه در ایران است.

اعضای کمیسیون انرژی مجلس معتقدند با توجه به مواضع جدید توتال و سابقه منفی آن در کشورمان، ضروری است از نهایی کردن قرارداد توسعه فاز 11 پارس جنوبی با این شرکت خودداری و آن را به شرکت‌های داخلی واگذار کرد.

سیاسی‌کاری توتال

حسن بهرام‌نیا، عضو کمیسیون انرژی مجلس در این باره به جام‌جم گفت: شرکت‌های پیمانکاری مانند توتال که سابقه فعالیت در ایران دارند، متاسفانه نگاهشان سیاسی است تا کارهای اقتصادی. همین که این شرکت اعلام کرده، منتظر تمدید یا لغو تحریم و تصمیم ترامپ می‌ماند مشخص کرد که خیلی نمی‌توان به آنها اعتماد کرد.

وی افزود: آنها قصد تولید، برداشت و اکتشاف در ایران را ندارند و این برای ما ثابت شده است. توتال یک بار اطلاعات میادین ایران را به قطری‌ها تحویل داد و همه فازهای مشترکی که این شرکت باید در ایران به بهره‌برداری می‌رساند از آن سوی آب سر درآورد و قطر را در برداشت، کمک زیادی کرد.

بهرام‌نیا تاکید کرد: قرارداد با توتال باید با نگاه بدبینانه تنظیم شود به این دلیل که بدعهدی‌های این شرکت ثابت شده و باید جهات حقوقی آن را در نظر بگیریم.

عضو کمیسیون انرژی مجلس تصریح کرد: توتال وعده‌هایی داده که قابلیت اجرا ندارد و قرارداد را طوری تنظیم می‌کنند که فقط خودشان منفعت ببرند. بیشتر قصد آنها ورود به منطقه و بازارهای فرامنطقه است تا سرمایه گذاری در ایران و انجام اقدامات دیگر.

نباید توتال را از دست بدهیم

سیدجلال میرزایی، نماینده اصلاح‌طلب و عضو کمیسیون انرژی دیدگاه دیگری دارد و معتقد است: ما در موقعیتی نیستیم که بخواهیم در این مسائل بی‌محابا ورود کنیم. این شرکت قرار است سرمایه‌گذاری و فناوری را به ایران بیاورد و باید منتظر آن بمانیم.

وی با اشاره به اعلام آمادگی شرکت‌های داخلی برای بهره‌برداری از فاز 11 پارس جنوبی که به توتال واگذار شده است، افزود: این شرکت‌ها نمی‌توانند در این طرح کار کنند و ستاد اجرایی فرمان امام (ره) دو سال است که شرکتی را در حوزه نفت و گاز ثبت کرده، اما پتروپارس سابقه زیادی دارد که قرار است با توتال همکاری داشته باشد و به عنوان پیمانکار معرفی شده است.

این نماینده مجلس عنوان کرد: ما با دو مشکل سرمایه‌گذاری و فناوری روبه‌‌رو هستیم که این دو را توتال به کشور می‌آورد و هر گونه اظهار نظری درباره این شرکت ممکن است به عقب‌نشینی آنها برای این کار منجر شود و کسی که ضرر می‌کند، ایران است.

برنامه‌ای نداریم

هدایت‌الله خادمی، عضو کمیسیون انرژی مجلس هم درباره بدعهدی شرکت توتال تصریح کرد: مرغوب‌ترین فاز پارس جنوبی که در نقطه مرزی ایران و قطر قرار دارد، تحویل شرکت توتال شده که سابقه خوبی در ایران ندارد.

وی افزود: توتال همزمان در ایران و قطر فعالیت دارد که پیشرفت قطری‌ها بسیار بیشتر از ایران بود و این موضوعات نشان می‌دهد که اطلاعات ایران بعد از خروج توتال از کشور در زمان تحریم در اختیار شرکت‌های قطری قرار گرفته است. خادمی با اشاره به این‌که باید به توان داخلی اطمینان کرد، ادامه داد: قبلا شرکت مپنا برای توسعه و بهره‌برداری فاز 11 اعلام آمادگی کرده بود، اما باز هم به توتال داده شد. اکنون فازهای مشترکی با عربستان، عراق، کویت و قطر داریم که در برخی میادین 60 برابر ایران برداشت می‌کنند و پیشرفت زیادی را در این بخش شاهد نبودیم.

درز اطلاعات محرمانه نفتی

رئیس کمیسیون انرژی مجلس هم گفت: شرکت توتال اطلاعات میادین ایرانی را به طرف قطری داده و این اتفاقات ثابت کرد دغدغه برخی دلسوزان مبنی بر وجود اشکالات در الگوی جدید قراردادهای نفتی، دغدغه‌ای جدی بود و برخی دلسوزان با آشنایی به ماهیت بعضی شرکت‌های خارجی و اشکالات در الگوی جدید، اعتراضاتی داشتند. وی در گفت‌وگو با خانه ملت با بیان این‌که اعلام موضع توتال نسبت به عدم حضور در ایران تا تعیین تکلیف از سوی ترامپ و تحریم‌ها نشان دهنده این بود که الگوی قراردادهای جدید نفتی ایراد دارد، افزود: خدا را شاکریم که تا پیش از انعقاد قراردادها، اشکالات ساختاری IPC خود را نشان داد و مشخص شد هیچ تضمینی نیست که از شرکتی که به بهانه تحریم کنار بکشد، بتوان طلب غرامت کرد یا این شرکت را در محاکم مورد تعقیب قرار داد.

حسنوند ادامه داد: برخی از مسئولان، شرکت‌های داخلی را نامحرم و شرکت توتال با برخی سوابقش را محرم نظام می‌دانند، لذا مجموعه وزارت نفت باید با بازنگری در سیاست‌ها، طرح‌های نفتی را به نیروهای نظام و انقلاب بدهد.

آیا داخلی‌ها نمی‌توانند چاه‌های نفت ما را به تولید بهتر برسانند؟

رهبر معظم انقلاب اسلامی، 14خرداد امسال در مراسم بیست و هفتمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) بر لزوم توجه به توانمندی‌های داخلی در توسعه صنایع از جمله صنعت نفت تاکید کردند: «این‌که ما خیال کنیم رونق اقتصاد کشور صرفا با سرمایه‌گذاری خارجی تامین می‌شود، خطا است... . من گفتم که این جوانان ما که در زمینه نانو پیشرفت کرده‌اند، در زمینه هسته‌ای پیشرفت کرده‌اند، در زمینه ساخت‌های فناوری پیچیده پیشرفت کرده‌اند، در بسیاری از زمینه‌ها جزو پنج، شش، ده کشور اول دنیا قرار گرفته‌اند، اینها نمی‌توانند چاه‌های نفت ما را به تولید بهتر برسانند؟ یا پالایشگاه‌های ما را اصلاح کنند؟ یا فرض بفرمایید که بخش‌های دیگری را که مورد نیاز ماست که محتاج فناوری جدید خارجی هستیم [درست کنند]؟ البته اگر این فناوری در معاملات ما با خارجی‌ها منتقل بشود، ما با این موافقیم و مخالفتی نداریم.»