نگاه حداقلی؛ آفت اقتصاد مقاومتی

به گزارش جام‌جم، از سال 92 بهمن‌ماه علاوه بر دهه مبارک فجر، یادآور ابلاغ نسخه‌ای جامع برای برون‌رفت از مشکلات اقتصادی کشور است که سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی است.

دیروز به‌منظور پایش اجرای اقتصادمقاومتــی، کارشناســان و صاحب‌نظران در سومین همایش سالانه اقتصادمقاومتی دور هم جمع شدند و نتیجه بررسی‌ها و مطالعات خود در این باره را بیان کردند. از نگاه کارشناسان، همچنان نگاه حداقلی به اقتصادمقاومتی وجود دارد و دستگاه‌های مسئول نتوانسته‌اند روح حاکم بر سیاست‌های اقتصادمقاومتی را بر سیاست‌های اجرایی حاکم کنند.

انحراف برنامه و بودجه از اقتصادمقاومتی

معاون اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس با بیان این‌که برنامه‌های توسعه با نگاه به عقب برنامه‌های آینده را انتخاب می‌کنند اما اقتصادمقاومتی نگاه به جلو دارد، گفت: نگاه هویت‌سازی که می‌تواند اقتصادمقاومتی را پیاده کند در برنامه‌های دولت دیده نمی‌شود. دکتر محمد قاسمی در همایش سالانه اقتصادمقاومتی افزود: از زمان ابلاغ سیاست اقتصادمقاومتی شاهد اقدامات قوای مجریه و مقننه بودیم که بر این اساس قدم‌های مثبتی نیز برداشته شده است.

معاون پژوهش‌های اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس اظهار کرد: دولت در سال 93 سند مجموعه اهداف و سیاست‌های برنامه‌های اقتصادمقاومتی را تدوین کرد اما سند مذکور پروژه‌محور تدوین شده بود و چون در سطح الگوی اقتصادی به موضوع نگاه نشده بود، کنار گذاشته شد.

وی تصریح کرد: در سال 94 سند ملی اقتصادمقاومتی از سوی دولت ارائه شد و ضعف عمده پروژه‌محور بودن در سطح نظری از این سند رفع شد و در واقع 12برنامه مهم از سوی دولت در قالب سند ملی اقتصادمقاومتی ارائه شده است.

قاسمی ادامه داد: در راستای همین سند، اقتصادمقاومتی تشکیل شد و این سند در دستور کار دولت در حوزه اقتصادمقاومتی قرار گرفت.

معاون پژوهش‌های اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس خاطرنشان کرد: در 12برنامه دولت سعی شده 24 بند سیاست‌های اقتصادمقاومتی پوشش یابد.

قاسمی افزود: اولین سؤال در مورد سند این است که به این سند ملی، نگاه حداقلی شده یا حداکثری. منظور از نگاه حداکثری در نظر گرفتن شوک‌های داخلی و بیرونی است و منظور از نگاه حداقلی این است که در کنار وظایف جاری دولت وظایف حداقلی نیز برای اقتصادمقاومتی نیز در نظر گرفته شود.

وی گفت: متاسفانه بودجه سال‌های 94، 95 و 96 نشان می‌دهد که نگاه حداقلی در دستور کار دولت قرار گرفته است. همچنین دولت نتوانست از فرصت برنامه ششم توسعه برای پیاده‌سازی اقتصادمقاومتی استفاده کند.

این اقتصاددان تاکید کرد: وقتی درباره موضوعی مثل امنیت غذایی بحث می‌شود نگاه‌های متفاوتی قابل ارائه است. آن‌طور که دولت تبیین کرده آیا مسئول امنیت غذایی تنها وزارت جهاد کشاورزی است؟ نتیجه این است که با توجه به نیاز پر شدن انبارها واردات گسترده در دستور کار قرار گیرد که این رویه حتما با اقتصادمقاومتی در تعارض است.

قاسمی تصریح کرد: حتی بالا بردن قیمت خرید تضمینی گندم برای افزایش تولید هم همان نتیجه قبلی را دارد چرا که پول‌های نفتی صرف پرشدن انبارها شده است.

وی ادامه داد: نکته مهم در این خصوص تسهیل کردن الگوی مصرف است و در این زمینه باید صداوسیما و وزارت بهداشت و دستگاه‌های دیگر در میدان حضور یابند تا از طریق الگوی مصرف نیازهای کشور کنترل شود.

معاون پژوهش‌های اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به اشکالات سند دوم دولت در اقتصادمقاومتی اظهار کرد: متاسفانه سطح پروژه‌هایی که دولت تعریف کرده یکسان نیست، مثلا اعطای واگن به شهرداری‌ها و از بین بردن حاشیه‌نشینی به‌صورت یکسان و به‌صورت یک پروسه در نظر گرفته شده و این نمی‌تواند برای اقتصادمقاومتی امیدوارکننده باشد.

نقش مردم در اجرای اقتصاد مقاومتی

همچنین سردار نعمان غلامی، رئیس سازمان بسیج سازندگی در ادامه این همایش عنوان کرد: یکی از اقدامات بسیج سازندگی تسهیل‌گری و ایجاد امتداد مردمی دستگاه‌های دولتی است. در مجموعه بسیج، موضوعات مختلفی مانند اشتغال مطرح و کارهای زیادی در این بخش انجام شده است.

وی افزود: هر جا مردم ورود کردند، شکوفا شد و این تجربه را در زمان جنگ نیز داریم. در زمان جنگ اگر مردم نبودند موفق نمی‌شدیم و باید از سرمایه ارزشمندی به نام مردم انقلابی بهره ببریم تا اقتصاد مقاومتی به اجرا و حرکت در بیاید.

غلامی با اشاره به اقدامات بسیج سازندگی همسو با اجرای اقتصاد مقاومتی خاطرنشان کرد: بسیج سازندگی در بحث امنیت غذایی ورود کرده و با آورده منابع مردم و بدون تسهیلات بانکی، واحدهای کوچک اقتصادی تأسیس می‌کند. اکنون 93 هزار و 177 واحد اقتصاد مقاومتی ایجاد شده و از ظرفیت بسیج برای ایجاد پایگاه‌های تولیدی استفاده کردیم. ما هر سال همایشی را برای این عزیزان برگزار می‌کنیم و افرادی که بیشترین اشتغال را داشتند و هزینه تمام‌شده پایینی را به‌وجود آوردند، انتخاب و از آنها تجلیل کردیم.

در این همایش دکتر محمدعلی برخورداری، رئیس دانشگاه علم و صنعت گفت: سیاست اقتصاد مقاومتی لزوما مربوط به مؤلفه‌های اقتصاد نیست و باید برای دستیابی به اهداف کشور در همه بخش‌ها این موضوع نهادینه شود.

وی افزود: کشوری که سیستم اقتصاد قوی درست کند، می‌تواند سربلند باشد و ما باید الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت را همزمان با اقتصاد مقاومتی درنظر داشته باشیم و نسبت به اجرای این سیاست از همه توان کشور چه در بخش دانشگاهی و چه در بخش مردمی استفاده کنیم.

برخورداری تصریح کرد: مبنای اقتصاد مقاومتی ایجاد اقتصاد دانش‌بنیان است و برای تحقق این موضوع باید دارای ستادی باشیم که خودمان را بی‌نیاز از دیگران، اداره کنیم. تجربه نشان داده صنایعی که دانش در آن وجود ندارد، عمر کوتاهی خواهند داشت. رئیس دانشگاه علم و صنعت در ادامه سخنرانی خود بیان کرد: زمانی که ایران مورد تحریم‌های ظالمانه غرب قرار گرفت، باعث شد تا پیشرفت‌های زیادی در بخش‌های مختلف نصیب کشور شود.

وی تاکید کرد: بهره‌وری در انرژی و بهینه مصرف کردن،یکی از اقداماتی است که باید مورد توجه مسئولان باشد تا فرهنگ‌سازی آن به صورت گسترده عملی شود. برخی افراد بر این باورند که صرفه‌جویی تنها باید در بخش آب، برق و گاز باشد، اما برای تولید هر محصول انرژی‌های زیادی مصرف شده و اگر درست استفاده نشود، اتلاف انرژی اتفاق افتاده است.

اقتصاد مقاومتی را اشتباه متوجه نشویم

دکتر سیداحسان خاندوزی، دبیر علمی سومین همایش اقتصاد مقاومتی تصریح کرد: اقتصاد مقاومتی را می‌توان به دو بخش سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تقسیم کرد؛ بخش نرم‌افزاری به محقق شدن یک اقتصاد مقاوم در برابر شوک‌هایی که احتمال دارد در آینده به کشور وارد شود، اشاره می‌کند.

وی افزود: زمانی که شرکت‌های خارجی ایران را در زمان تحریم ترک کردند، مشکلات زیادی در بخش‌های مختلف به‌وجود آمد. به‌عنوان مثال، بخش نفت و دارو با معضلات عدیده‌ای روبه‌رو شد، اما با تلاش همه نخبگان کشور دوباره توانستیم در جهان خودی نشان دهیم. در بخش امنیت دارویی نیز پیشرفت‌های زیادی صورت گرفته است.

خاندوزی ادامه داد: اداره اقتصاد کشور باید از بخش دانشگاهی خروجی داشته باشد و اقتصاد مقاومتی چنین امکانی را فراهم می‌کند. تصور ایرانی از مفهوم اقتصاد مقاومتی با مفاهیم اقتصاد مقاومتی در ادبیات جهانی وجوه مشترکی دارد. دبیر علمی سومین همایش اقتصاد مقاومتی گفت: اکنون پدیده‌ای به نام ترجمه‌گرا به‌وجود آمده که برخی مفاهیم غربی را به اقتصاد مقاومتی ارتباط می‌دهند و به نوعی مفهوم اصلی را حصر می‌کنند. وی تاکید کرد: اقتصاد مقاومتی مبتنی بر نیازهای جمهوری اسلامی ایران تبیین و ابلاغ شده است و نباید از خط اصلی اجرای آن خارج شد.