مجازات دکتر و مهندسهای قلابی
در بسیاری از پروندههای کلاهبرداری، مجرم خود را فردی صاحب نفوذ، مهندس، وکیل، پزشک، قاضی یا عناوینی از این نوع، معرفی میکند و سپس با جلب اعتماد قربانیان، مال آنها را میبرد و قربانیان تازه بعد از مدتی میفهمند چه کلاه گشادی بر سرشان رفته است.
افراد با انگیزههای مختلف ممکن است به دروغ عنوانی را برای خود جعل کنند؛ یکی برای رسیدن به دختر مورد علاقهاش عنوان جعل میکند، یکی برای پارتیبازی در کار و یکی هم برای کلاهبرداری ممکن است یک عنوان دروغین و جعلی برای خود بتراشد، اما فارغ از این که افراد چه انگیزهای از این کار داشته باشند، «جعل عنوان» جرم است و برای هر کسی که این کار را انجام دهد در قانون، مجازات تعیین شده است.
سوءاستفاده از عناوین لشکری و کشوری
یکی از جعل عناوین شایع، استفاده از عنوانهایی مانند رئیس، فرمانده، سردار، امیر، معاون، مدیرعامل، قاضی، وکیل و عناوینی از این قبیل است که افراد با توسل به آنها، سعی در مهم جلوه دادن خود و رسیدن به اهداف مجرمانه دارند. ماده 555 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 با جرم دانستن چنین رفتارهایی مقرر کرده است: «هر کسی بدون سمت رسمی یا اذن از طرف دولت خود را در مشاغل دولتی اعم از کشوری یا لشکری و انتظامی که از نظر قانون مربوط به او نبوده است، دخالت دهد یا معرفی کند به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.»
البته از آنجایی که افراد برای معرفی خود در این سمتها از کارت، احکام یا نامههای جعلی استفاده میکنند، قانونگذار در ادامه ماده 555 این نکته را تصریح کرده است: «چنانچه برای دخالت یا معرفی خود در مشاغل مزبور، سندی جعل کرده باشد مجازات جعل را نیز خواهد داشت.» یعنی با این حساب، فرد هم به مجازات استفاده از «عنوان جعلی» محکوم میشود و هم به مجازات «جعل مدارک.»
معرفی خود به عنوان ماموران نظامی و انتظامی و پوشیدن لباس آنها هم یکی از شگردهای رایج میان افراد مجرم است که در ماده 556 قانون مجازات اسلامی برای آن مجازات تعیین شده و آمده است: «هر کس بدون مجوز و به صورت علنی لباسهای رسمی ماموران نظامی یا انتظامی جمهوری اسلامی ایران یا نشانها، مدالها یا سایر امتیازات دولتی را بدون تغییر یا با تغییر جزیی که موجب اشتباه شود مورد استفاده قرار دهد در صورتی که عمل او به موجب قانون دیگری مستلزم مجازات شدیدتری نباشد، به حبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی از یک میلیون و 500 هزار ریال تا شش میلیون ریال محکوم خواهد شد و در صورتی که از این عمل خود سوءاستفاده کرده باشد، به هر دومجازات محکوم خواهد شد.»
در واقع این مقرره قانونی، بین پوشیدن لباس نیروی نظامی و انتظامی، سوءاستفاده از لباس و بهرهبرداری مجرمانه از لباس تمایز قائل شده و برای پوشیدن لباس، حبس یا جزای نقدی و برای سوءاستفاده از لباس هم حبس و هم جزای نقدی و برای بهرهبرداری مجرمانه از لباس، مجازات شدیدتری در نظر گرفته است.
البته استفاده از این لباسها و اشیا در فیلمها، سریالها یا نمایشها، مجاز بوده و مجازاتی برای فرد در پی ندارد؛ البته این موارد هم تنها در محدوده اجرای نمایش یا صحنه فیلمبرداری مجاز بوده و خارج از آن نباید استفاده شود.
سوءاستفاده از لباس نظامیان خارجی
یکی دیگر از مصادیق مجرمانه در استفاده جعلی از لباسهای نظامی و انتظامی، استفاده از لباس نظامیان خارجی یا نمادهای بیگانه برای فریب قربانیان است؛ بر این اساس در ماده 557 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) تاکید شده است: «هر شخصی علنی و به صورت غیرمجاز لباسهای رسمی یا متحدالشکل ماموران کشورهای بیگانه، نشانها یا مدالها و سایر امتیازات دولتهای خارجی در ایران را مورد استفاده قرار دهد، به شرط معامله متقابل یا در صورتی که موجب اختلال در نظم عمومی شود مشمول مجازات استفاده از لباس نیروی نظامی و انتظامی داخلی خواهد بود.»
کلاهبرداری با جعل عنوان
اگر سوءاستفاده از عناوین و جعل عنوانهای گفته شده، برای کلاهبرداری از دیگران باشد، آن وقت قانونگذار مجازات سنگینی را برای فرد مجرم در نظر میگیرد و مجازات کلاهبرداری از این روش را مشدد در نظر گرفته است. مجازات کلاهبرداری در شرایط عادی یک تا هفت سال حبس، رد مال و جزای نقدی است در حالی که کلاهبرداری با جعل عنوان را مشمول دو تا ده سال حبس، رد مال، جزای نقدی و محرومیتهای اجتماعی در نظر گرفته است.
جعل عناوین علمی
یکی دیگر از مصادیق مربوط به جعل عنوان، استفاده غیرمجاز از عناوین علمی نظیر دکتر، کارشناس ارشد یا کارشناس است که بر این اساس، قانونگذار برای استفاده غیرمجاز از عناوین علمی، مجازات خاصی را در نظر گرفته شده است.
مطابق ماده واحده قانون مذکور، هر فردی بخواهد از عناوین علمی دکتر و مهندس، که شرایط اخذ آن مطابق قوانین و مقررات مربوط تعیین میشود، برای خود استفاده کند، مستلزم داشتن مدرک معتبر از مراکز علمی و دانشگاهی داخلی یا خارجی مورد تائید رسمی وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و شورای عالی انقلاب فرهنگی است و مرتکبان استفاده غیرمجاز از عناوین علمی مذکور به مجازات ماده 556 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) محکوم خواهند شد.
استفاده غیرمجاز از عناوین فوق شامل استفاده در مکاتبات اداری یا در تبلیغ عمومی از طریق وسایل ارتباط جمعی مانند رادیو، تلویزیون، روزنامه، مجله یا نطق در مجامع یا انتشار اوراق چاپی یا خطی خواهد بود.
شاهرخ صالحی کرهرودی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
