عظمت اسلام در مسجد جامع دهلی

با یک چنین پیش‌زمینه فکری درباره این شهر، پیدا کردن مکان‌های تاریخی هیچ کار سختی نیست. اینچنین بود که من و همسرم تصمیم گرفتیم از مسجد جامع دهلی یا جامع مسجد که از مهم‌ترین مساجد هندوستان و بزرگ‌ترین مساجد عالم اسلام تا اواخر قرون بیستم بوده، دهلی‌گردی را شروع کنیم.

مسجد جامع دهلی در قسمت قدیمی دهلی واقع شده و از فرودگاه ایندیرا گاندی 22 کیلومتر فاصله دارد. بهترین راه برای رسیدن به این مکان این است که تاکسی آنلاین بگیرید یا خود را به خط زرد مترو دهلی برسانید. از مترو در ایستگاه چاندی چک پیاده شده و با ماشین الکترونیک یا قدم زدن به مسجد برسید.

این تجربه مهمی است، چراکه ما با ماشین شخصی رفتیم و به دلیل ترافیک و شلوغی و پیدا نکردن جای پارک مناسب، حسابی وقت از دست دادیم. خیابان‌های باریک اطراف مسجد پر از مسافرخانه و هتل کوچک برای اقامت توریست‌ها و رستوران‌هایی است که کباب و مرغ سرو می‌کنند.

این مسجد رو به سمت غرب قرار گرفته و از سه جهت شرق و شمال و جنوب پلکان منتهی به خیابان‌های اطراف است که همگی با ماسه سنگ‌های قرمز ساخته شده‌اند.

در شمالی (باب عبدالغفور) 39 پله، در جنوبی (باب عبدالله) 33 پله و در شرقی (باب شاه‌جهان) که محل ورود خانواده سلطنتی بوده 35 پله دارد. قابل ذکر است که این مسجد به دستور شاه‌جهان سازنده تاج محل بین سال‌های 1650 تا 1656 میلادی با 5000 کارگر ساخته شده است.

پس از گذشتن از گیت امنیتی و بالا رفتن از پله‌ها، قبل از ورود به محوطه مسجد خادم‌ها جلوی در مانع از ورود بازدیدکنندها با کفش می‌شوند و باید کفش‌ها را جلوی در گذاشت. چون مسجد کفشدار ندارد و لذا بعضی توریست‌ها کفش به دست وارد مسجد می‌شوند. بعد از کفش نوبت به لباس می‌رسد که خدام به خانم‌ها لباسی شبیه به مانتو می‌دهند تا احیانا خانمی با لباس باز و کوتاه وارد مسجد نشود.

تار ریش رسول خدا

ما از در شمالی وارد حیاط بیرونی مسجد شدیم که با ماسه سنگ قرمز و دیوارها از سنگ قرمز و مرمر سیاه و سفید پوشیده شده است. محوطه خارجی مسجد می‌تواند بیش از 25 هزار نمازگزار را در خود جای بدهد و گوشه‌ای از عظمت اسلام را به رخ بکشد. هر سه طرف محوطه بیرونی با ایوانه‌ای طاقدار قوسی شکل پوشانده شده که درگاه برج مانند آن رو به مرکز مسجد قرار دارد.

مسجد جامع دهلی دارای دو مناره 40 متری و سه گنبد است که مرمرهای سیاه و سفید درآن کار شده، اما گنبد بالایی آن با طلا پوشانده شده است. زیر گنبدهای مسجد سالنی قرار گرفته که 10 ورودی قوس‌دار آن رو به سمت غرب است و دیوارهای مسجد نیز تا کمر با مرمر پوشانده شده‌اند.

ما از پلکانی که رو به محراب اصلی است بالا رفتیم. کف مسجد با مرمر سیاه و سفید فرش شده و قسمتی که قرار است سجاده هر نمازگزار باشد با سنگ‌های مرمر مشخص شده است. 10 کتیبه فارسی بالای ایوان‌های ورودی به زبان فارسی فصیح به خط نسخ نوشته شده و شامل 10 خانه مربع مستطیل است. ازجمله اشیا باستانی که در این مسجد نگهداری می‌شود قرآنی قدیمی است که روی پوست آهو نوشته شده و بعد از آن خدام شیشه کوچکی که تار ریش حضرت محمد(ص) در آن قرار داشت را به ما نشان دادند.

پس از گشتی در شبستان‌های مسجد و محوطه خارجی، موقع اذان مغرب و نماز شد. خدام همه بازدیدکنندها را از مسجد خارج کردند و درها را بستند. چراکه فقط ورود آقایان به مسجد برای نماز مجاز است. پس از تاریک شدن هوا از پایین پله‌ها می‌شد چراغ‌های رنگی را دید که از زیر، مناره‌ها را روشن کرده و شکوه و زیبایی خاصی به مسجد جامع دهلی داده بودند.

تهمینه عامری - روزنامه‌نگار مقیم هند