صحت یا سرعت؛ مسئله این است!

گویی دنیای رسانه‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی به تهدید بزرگی برای رسانه‌های رسمی و سنتی بدل شده و عنصر سرعت دیگر در خبرهای رادیویی و تلویزیونی جایگاه چندانی ندارد، اما کارشناسان و متخصصان حوزه ارتباطات و خبر بر این عقیده‌اند که نه تنها عصر خبر در رسانه‌های سنتی به سر نیامده بلکه تقویت سایر عناصر خبری و کمی تغییر موضع و همگام شدن با دستاوردهای ارتباطی، کمک می‌کند همچنان جذابیت خبر در این رسانه‌ها حفظ شود.

رسانه‌های نوین در خدمت رادیو و تلویزیون

دکتر غلامرضا نجفی‌سولاری، پژوهشگر رسانه و مدرس دانشگاه، کوتاه شدن فاصله بین وقوع اخبار و انتشار آنها در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مجازی را برای رسانه‌های سنتی از جمله رادیو و تلویزیون تهدید نمی‌داند.

او در این زمینه به تجربیات شبکه‌های خبری بزرگ در سراسر دنیا اشاره می‌کند و می‌گوید: مقدورات فناوری وسعت بیشتری پیدا کرده است. سیستم اس.ان.جی امکان بهره‌برداری از ماهواره‌های پرتابل خبری را در مناطق مختلف فراهم می‌کند یا افزایش قدرت و پهنای باند اینترنت، تولید و ارسال خبر را برای رسانه‌‌های برودکست (رادیو و تلویزیون) بسیار ساده کرده است. دکتر نجفی سولاری، شکل‌گیری خبرنگار کوله‌پشتی را نتیجه رشد فناوری و شبکه‌های اجتماعی می‌داند و توضیح می‌دهد: خبرنگار کوله‌پشتی، می‌تواند یک تنه تمام مسئولیت‌های تولید و ارسال خبر را به‌عهده بگیرد.

این خبرنگار یا گزارشگر با کمترین امکانات در محل خبر حاضر می‌شود و در کمترین زمان، خبر را تولید و ارسال می‌کند. او اصول حرفه‌ای خبرنگاری را بلد است؛ زیبایی‌شناسی خبری می‌داند، قادر به کارگردانی و تصویربرداری و تولید خبر است و ابزار و امکانات اینترنتی هم کمک می‌کند که سریع خبر را ارسال کند.

رسانه ملی در مسیر هماهنگی

رادیو تلویزیون می‌تواند مانند شبکه‌های اجتماعی، اخبارش را به همه دنیا مخابره کند. دکتر نجفی سولاری با تاکید بر این موضوع، اشاره می‌کند که سازمان صداوسیما در مسیر هماهنگی با فضای مجازی و استفاده از آن برای پوشش گسترده خبرهاست.

به گفته این پژوهشگر، با وجود موارد یادشده، امتیاز حرفه‌ای‌های رادیو و تلویزیون کشورمان این است که برخلاف تولیدکنندگان خبر در شبکه‌های مجازی، تخصص لازم را برای مستند کردن، دروازه‌بانی و تولید خبر با کیفیت هنری و فنی دارند. دکتر نجفی‌سولاری بر بی‌اعتباری اخبار رسانه‌های مجازی و بی‌اعتمادی نسبی مخاطبان به این خبرها اشاره می‌کند و کیفیت فنی و هنری این اخبار را قابل بررسی می‌داند.

پیشنهادهایی برای صداوسیما

به اعتقاد این استاد رسانه، شبکه‌های سنتی و رسمی مانند رادیو و تلویزیون باید ضمن برخورداری از مزیت‌های فعلی، سرعت اطلاع‌رسانی را با استفاده از فناوری و ساختارهای دریافت خبر افزایش دهند به ترتیبی که وقتی خبری در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود، منبع خبر صداوسیما باشد. براساس توضیحات وی، چنین اتفاقی شدنی است و در شبکه‌های بزرگ و مطرح دنیا رخ داده است. وی تاکید می‌کند: اگر تلویزیون می‌خواهد در این فضای رقابتی عقب نماند، باید کیفیت را حفظ کند، تجهیزات فنی را ارتقا دهد، از سیستم اس.ان.جی و پهنای باند بهره برداری کند و در کنار اینها شبکه‌های معتبر مردمی و حرفه‌ای برای تولید خبر را در نقاط مختلف و بخصوص در داخل کشور سازمان دهد.

جایگاه منحصر به فرد رسانه ملی

سیدداوود موسوی، از 11 سال گذشته مدیرکل اخبار استان‌ها در سازمان صدا و سیماست. موسوی رسانه‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی را خطری برای تلویزیون تصور نمی‌کند. از دیدگاه او، رسانه‌های برودکست مانند رسانه ملی همچنان از جایگاه منحصر به فردی در سپهر رسانه‌ها برخوردارند. موسوی علت را چنین تشریح می‌کند: براساس نظرسنجی‌ها مشخص شده، همچنان منبع اول خبرگیری مردم ما در کل کشور، رسانه ملی است. اگر قرار باشد مردم از خبری مطمئن باشند، حتما به رسانه ملی رجوع خواهند کرد، ضمن این که طی چند سال اخیر، مناطق بیشتری تحت پوشش چتر خبری سازمان صدا و سیما قرار گرفته‌اند و رسانه ملی از همه امکانات موجود مانند همین رسانه‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی و حتی شهروندخبرنگارها در سراسر کشور بهره گرفته تا همراه و همپای رسانه‌های نوین پیش برود.

اعتماد به اخبار رادیو و تلویزیون

از دیگر مواردی که باعث می‌شود سیدداوود موسوی جایگاه رادیو و تلویزیون را با وجود رقبای مجازی و اجتماعی همچنان محکم بداند، اعتماد مردم به اخبار رادیو و تلویزیون است.

مدیرکل اخبار استان‌ها در این باره می‌گوید: در رسانه‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی، اخبار کذب و صحیح به صورت درهم به مخاطبان ارائه می‌شود و معمولا مردم برای دریافت تائیدیه خبرها به اخبار رسانه ملی توجه می‌کنند چراکه ارائه خبر کذب در رسانه‌های اجتماعی از آنها یک منبع غیرموثق ساخته است، اما حتی یک بار در صدا‌و سیما یک خبر کذب ارائه نشده.

نیاز به توسعه زیرساخت‌ها

در میان اخباری که در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مجازی منتشر می‌شود، بسیاری از آنها به صوت و تصویر مجهز هستند و در نتیجه، تعیین صحت و درستی آنها برای کاربران چندان دشوار نیست. مدیرکل اخبار استان‌های صدا و سیما، با تاکید بر این نکته که در این زمینه شبکه‌های اجتماعی و مجازی می‌توانند رقیب تلویزیون باشند، توضیح می‌دهد: رسانه‌های نوین می‌توانند بسادگی و با سرعت زیاد تصویر و صوت را به سرعت انعکاس بدهند. درنتیجه رسانه ملی باید زیرساخت‌هایش را در این زمینه ارتقا بدهد. لازم است در این باره به شبکه اجتماعی بسان یک فضای جدید و رقیب جدید نگاه کنیم و قوای محترم بویژه مجلس و دولت به توسعه زیرساخت‌های سازمان عنایت داشته باشند.

به گفته موسوی، صدا و سیما هنوز در مالتی مدیا، اپلیکیشن‌های موبایل، ایجاد سرور مرکزی و فیبر نوری و گسترش آن مشکلاتی دارد که جز با کمک دولت و مجلس حل نمی‌شود. او تاکید می‌کند: ظرفیت اینترنت در برخی شهرها و حتی روستاها باعث شده شرایط مناسب‌تری برای دسترسی به اخبار تمام کشور فراهم شود و خبرصدا و سیما بتواند از رقبای خود یعنی شبکه‌های اجتماعی و مجازی برای گسترش و توسعه بیشتر بهره بگیرد.

صحت، مقدم بر سرعت

مدیرکل اخبار استان‌ها، صحت اخبار را برسرعت خبررسانی مقدم می‌داند و توضیح می‌دهد: وقتی شهروندان معمولی می‌توانند به کمک شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مجازی از اتفاقات باخبر شوند، حتما خبرنگاران و مدیران خبر در معاونت خبر صدا و سیما هم در جریان قرار می‌گیرند اما اگر برخی خبرها دیرتر اعلام می‌شود به این دلیل است که رسانه ملی همه تلاشش را به کار می‌گیرد تا اخبار درست و تائید شده ارائه کند؛ اخباری که تا حد ممکن نیاز به تکذیب و اصلاحیه نداشته باشد.

آذر مهاجر

رادیو و تلویزیون