جذابیت ناب قهرمانی حقیقی

ایستاده در غبار تصویری از یک قهرمان ارائه می‌دهد که تصویری نادیده است، حتی در سینمای دفاع مقدس هم به هزار و یک دلیل سینمایی و غیرسینمایی قهرمان‌ها چنین تنها، خودمانی و دست‌یاب نبوده‌اند. با این‌که می‌توان گفت ایستاده در غبار یک فیلم شبه‌مستند است و قهرمانش یک مرد واقعی است، اما ما با این مرد همدل و همراه می‌شویم، دوستش می‌داریم حتی چیزی بیشتر از دوست داشتن، چراکه قهرمان‌های سینمایی هم اغلب دوست‌داشتنی هستند، اما متوسلیان را بیشتر از آن‌که دوست بداریم، آشنا و دوست خود می‌پنداریم. او به ما نزدیک است، شبیه رزمنده‌ای است که در همسایگی ما می‌زیسته و همیشه مثل باقی آدم‌های محل بوده، اما تودارتر و کاری‌‌تر و محکم‌تر.

سینمای جهان بخصوص سینمای رویاپرداز و خیال‌انگیز برای رسیدن به چنین تأثیری از یک شخصیت به مجموعه‌ای از حقه‌های داستانی و دراماتیک و انواع کلک‌ها و تکنیک‌های بصری رومی‌آورد. جلوه‌های ویژه و خودنمایی‌های زیادی را به کار می‌گیرد تا قهرمان بسازد. جالب این‌که خیلی‌ها در ایران فکر می‌کنند باید همین فیلم‌های صنعتی رویاپرداز و گاه توهم‌زا را الگو قرار دهند تا به قهرمان برسند، اما محمدحسین مهدویان، کارگردان جوان ایستاده در غبار چنین نمی‌کند. او در ایستاده در غبار تا می‌تواند تبحر و تکنیک به کار می‌برد تا خودنمایی نکند و مثل متوسلیان ساده باشد. اینجا این سردار عجیب و متفاوت است که همه تکنیک‌ها و پیچیدگی‌های دراماتیک را در سادگی خود حل می‌کند و جذابیت ناب انسانی حقیقی با گوشت و پوست و استخوان را به رخ می‌کشد. جذابیت نابی که با دوربین 16 میلی‌متری، دیالوگ‌های کم، احساسات‌گرایی نه‌چندان افراطی و خلاصه با واقعیت به دست آمده است. واقعیت را مهدویان تلاش کرده با همه جزئیات و دقیق و فارغ از نگاه خود بازسازی کند تا به حقیقتی به نام احمد متوسلیان برسد.

انسان پس از دیدن ایستاده در غبار دوست دارد اغلب فیلم‌هایی را که به او وهم و خیال فروخته‌اند، دور بریزد و به شکوه یک انسان متحقق شده بیندیشد، به مردی که در تنهایی و کم‌حرفی و استقامت خود، شکوهی از نوع دیگر را بازآفرید. دوست دارد همه قهرمان‌های وهم‌آلود سینما را رها کند و با یک دوربین قدیمی و نگاهی فارغ از زمانه بی‌قهرمان اکنون، در تاریخ به جست‌وجوی قهرمان‌های واقعی برود؛ سردارانی تنها و غیرسینمایی مثل احمد متوسلیان.

علیرضا نراقی

جام‌جم