چراغ‌های خاموش سینمای کودک

به «آهای آهای ننه، من گشنمه»ِ گنجو با بازی اکبر عبدی در «دزد عروسک ها» می‌خندیدند و از دیدن قیافه ترسناک عجوزه با بازی آزیتا حاجیان می‌ترسیدند. بچه‌های دیروز پس از دیدن «پاتال و آرزوهای کوچک» بیشتر از قبل عاشق کره جغرافیا می‌شدند و وقتی خورشید شجاعانه غول سنگی را در «دره شاپرک‌ها» شکست می‌داد، همراه دوستانشان می‌خواندند: «کی با سیاهی جنگید، تو خورشید/ بساط شب رو برچید، تو خورشید». آنها وقتی «الو الو من جوجوام» را می‌دیدند، به اندازه خود ریحان نگران بودند و دوست داشتند زودتر گردنبندی را که هدیه مادربزرگ بود، از دست دزدها پس بگیرند. آن بچه‌ها آنقدر ساده و بی‌شیله پیله بودند که همراه کلاه قرمزی زل می‌زدند به صفحه تلویزیون و شیفته شخصیت و صحبت‌های آقای مجری می‌شدند. اما بچه‌های امروز در غیاب لذت‌های این چنینی و خوراک مناسب وطنی، نصف وقتشان را دل به محصولات جذاب و خوش آب و رنگ والت دیزنی و پیکسار و دیگر کمپانی‌های فیلمسازی می‌بندند و نیمی دیگر را پای بازی‌های خشن رایانه‌ای هدر می‌دهند، بی‌آن‌که خاطره‌ای خوش از تماشای فیلم‌های سینمای کودک را با خود به فردا ببرند.

چند سالی است که چراغ‌های سینمای کودک و نوجوان ایران خاموش است و دست بزرگسالان سینما هم هیچ تلاشی برای روشنایی چراغ آن نمی‌کند.

ساخت فیلم‌هایی مثل «شهرموش‌ها2» هم بیشتر جرقه‌ای است زودگذر و سهم زیادی از موفقیت آن هم به خاطره‌بازی بچه‌های دیروز برمی‌گردد، وگرنه وضعیت واقعی سینمای کودک امروز را باید در اکران تاسف‌بار فیلم «ننه‌نقلی» دید. اسفند 93 بود که رئیس سازمان سینمایی طی حکمی مرضیه برومند، مهدی ارگانی، مسعود کرامتی، حمید جبلی، جواد حاتمی، مهدی یزدانی، محسن چینی‌فروشان، علیرضا تابش و فرشته طائر‌پور را به عنوان اعضای شورای سیاستگذاری و راهبردی سینمای کودک و نوجوان منصوب کرد تا این شورا اتفاقات مثبتی را برای سینمای کودک و نوجوان رقم بزند، اما پس از این همه وقت، شاهد خروجی مناسب و چشمگیری از این جمع نبوده‌ایم که حال سینمای کودک و نوجوان را خوب کند. حال خوب سینمای کودک و نوجوان یعنی این‌که کودکان و نوجوانان ما در هر نوبت اکران دست‌کم یکی دو فیلم خوب و جذاب در سینماهای کشور برای تماشا داشته باشند و از آن لذت ببرند. حال خوب سینمای کودک و نوجوان یعنی این که فیلم‌ها شوری میان بچه‌ها در جامعه ایجاد کند که اثرات مثبت آن را در کلام و رفتار و تخیل و فرهنگ آنها شاهد باشیم.

جام‌جم در گفت‌وگو با دو فیلمساز خوب و موفق سال‌های اخیر سینمای کودک، نادره ترکمانی (سازنده فیلم‌های «گورداله و عمه غوله» و «خاله سوسکه») و فرزاد اژدری (کارگردان فیلم‌های «سلام بر فرشتگان»، «عملیات مهدکودک» و «وروجک‌ها») دلایل خاموشی چراغ‌های سینمای کودک و کارکرد سیاستگذاری و راهبردی سینمای کودک و نوجوان را بررسی می‌کند.

علی رستگار

فرهنگ و هنر