راهبردی ملی گستره ای بین المللی

امروزه شاهد بروز مناقشاتی در سطح بین المللی هستیم که ضرورت دارد تا سازمان های بین المللی از جمله سازمان ملل متحد و شورای امنیت که مسوولیت تامین صلح و امنیت جهانی را به عهده دارند ، بیش از گذشته در راستای انجام این مسوولیت ، فعال شوند.

کد خبر: ۹۱۲۹۹

این در حالی است که راهبرد جدید امنیت ملی امریکا که در روزهای گذشته انتشار یافت ، بیانگر آن است که حفره نفوذ این راهبرد به جای آن که در سطح ملی مطرح باشد ، وسعت بین المللی به خود گرفته و این گونه به نظر می رسد که امریکا با تاکید بر یک جانبه گرایی ، درصدد تخفیف نقش سازمان ملل متحد و شورای امنیت در تامین صلح و امنیت جهانی است . دکتر سیدجلال ساداتیان ، کارشناس مسائل بین الملل معتقد است که اصرار امریکا به یکجانبه گرایی در چارچوب نظم نوین جهانی با هدف بدست گرفتن منابع تامین انرژی در جهان است.

در سند جدید امنیت ملی امریکا بریک جانبه گرایی تاکید شده است. آیا این موضوع به مفهوم تضعیف جایگاه سازمان های بین المللی از جمله سازمان ملل متحد در عرصه بین المللی نیست؛
بحث یکجانبه گرایی امریکا که در سند راهبرد جدید این کشور تصریح شده ، در حقیقت مسبوق به سابقه است و این موضوع نیز به استراتژی کلان امریکا معطوف است که بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و از بین رفتن نظام دو قطبی حاصل شده است . به این عبارت که امریکا برای خود رسالتی را تعریف کرده که بتواند نظم نوینی را بر جهان حاکم کند که این نظم نوین جهانی در جریان حمله بوش پدر به عراق و ارتش آن کشور برای خروج از کویت مطرح شد که تحت عنوان نظام نوین جهانی نام گرفت . حرکتهایی که از آن مقطع به بعد صورت گرفت ، مطابق با نیازها و ضرورت هایی بوده که احساس شده است . به عبارتی امریکا به ارتش عراق برای پایان اشغال کویت ، یورش برد که در همان زمان می توانستند حکومت صدام را ساقط نمایند اما این هدف در آن شرایط برای آنها مطرح نبود و صدام را برای سالهایی به حال خود رها کردند تا این هدف را بعد از فراهم کردن مقدماتی یعنی حدود 10 سال بعد به انجام رساندند و بوش پسر کار نیمه تمام پدر را به پایان برد. نقطه اوج بحث یکجانبه گرایی امریکا در مساله عراق تبلور یافت وگرنه امریکا در ماجرای شبه جزیره بالکان ، عملا این یکجانبه گرایی را به دنیا نشان داد که به طور همزمان اروپایی ها، چینی ها و روس ها را تحقیر کرد. در جریان حمله امریکا به افغانستان ، اروپایی ها فهمیدند که باید با ایالات متحده همکاری بیشتری داشته باشند که در اجلاس بن آلمان تجلی یافت ، اما بعدها اروپایی ها متوجه شدند که این همکاری سودی برای آنها به همراه نداشته است و امریکا به صورت یکجانبه تنها اهداف خود را به پیش برده است . پس از آن که موضوع عراق پیش آمد، امریکا به سازمان ملل ، رقبا و متحدان خود نه گفت و سعی کرد کارها را به تنهایی پیش ببرد و رهبری ائتلاف داوطلبانه را برای سرنگونی صدام و ساقط کردن حزب بعث به عهده گرفت تا یکجانبه اهداف خود را در عراق محقق کند. عرصه دیگری که امریکا بر انجام آن اصرار دارد، بحث صلح فلسطین و اسرائیل تحت عنوان نقشه راه است که به همکاری سایر کشورها در این عرصه امید ندارد و تلاش می کند تا با ایجاد فشار برطرفین مناقشه ، طرح ارائه شده خود را به سمت اجرایی شدن سوق دهد.

معمولا سند راهبرد ملی در گستره نفوذ آن در داخل مرزهای ملی هر کشور مفهوم می یابد. چگونه است که عمده محورهای راهبرد امنیت ملی امریکا ، ناظر به مسائل بین المللی است؛
ایالات متحده امریکا ، حوزه امنیتی خود را تنها به مرزهای داخلی خود محدود نکرده و گستره این حوزه را سراسر دنیا تلقی می کند ، چرا که استراتژی این کشور منوط به این است که اقتصاد بحری جهان درست اداره شود تا اقتصاد امریکا ، به نحو مطلوب مدیریت شود. امریکا زمانی می تواند به این هدف مهم دست پیدا کند که انرژی جهانی را تامین کند و عمده این انرژی در خاورمیانه بزرگ واقع است که در این رهگذر باید فرآیند تامین انرژی جهان یعنی تولید، توزیع و خطوط انتقال را تحت کنترل خویش درآورد تا بتواند بر اقتصاد جهانی و تعیین شاخصه های آن ، سیطره داشته باشد. بر این اساس تامین امنیت ملی امریکا در چارچوب مرزهای آن کشور تعریف نمی شود و مفهوم وسیع تری که تمام دنیا را شامل می شود، به خود می گیرد. بنابر این تامین امنیت تمام مناطق جهان را در حوزه وظایف خود قلمداد می کند و نسبت به بروز بحران ها و مسائل امنیتی در نقاط مختلف دنیا، حساسیت نشان می دهد ، خصوصا اگر این بحران ها در منطقه خاورمیانه حادث شود ، این حساسیت مضاعف خواهد شد.