آسیبهای «ترامپ» کمتر از «کلینتون» است
تبلیغات نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری آمریکا کمکم به اوج خود رسیده و با مشخص شدن نامزد نهایی هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات، چشمها به دهان دونالد ترامپ و هیلاری کلینتون دوخته شده که مواضع خود را در رابطه با موضوعات داخلی و خارجی چگونه تشریح میکنند.
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در نوامبر 2016 میان دو برنده انتخابات درون حزبی دموکراتها و جمهوریخواهان برگزار میشود و نمایندگان دو حزب فرصت اندکی دارند تا بتوانند نظر شهروندان آمریکایی را به آرا و نظرات خود جلب کنند.
از آنجا که خروج باراک اوباما از کاخ سفید و روی کار آمدن رئیسجمهور جدید آمریکا، بازتاب گسترده منطقهای و بینالمللی خواهد داشت، «جامسیاست» سراغ دکتر ابراهیم متقی، استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران و تحلیلگر ارشد مسائل بینالملل رفته تا او ارزیابی خود را از چشمانداز پیشروی انتخابات آمریکا و تاثیر آن بر منافع جمهوری اسلامی بیان کند.
اگرچه انتظار پیشبینی یک اتفاق در دنیای سیاست، انتظار نابجایی است اما میخواهم برای شروع این گفتوگو پیشبینی شما از نتیجه انتخابات ریاستجمهوری 2016 آمریکا و قدرت نمایی دو حزب جمهوریخواه و دموکرات را بدانم؟
ساختار انتخاباتی آمریکا ماهیت نخبهگرا داشته و در این ساختار، احزاب نقشی محوری و تعیین کننده در فضای سیاسی و رقابتهای اجتماعی ایفا میکنند. از آنجا که حزب دموکرات در هشت سال گذشته دارای قدرت بوده و فاتح کاخ سفید محسوب میشده و نهادهای قدرت را در اختیار داشته، به همین دلیل حزب رقیب یا جمهوریخواهان در وضعیت انتقادی نسبت به سیاستهای اقتصادی، اجتماعی و حتی دیپلماسی حزب دموکرات آمریکا قرار گرفتهاند. به این ترتیب احزاب و مجموعههایی که دارای رویکرد انتقادی هستند شاید بهتر بتوانند افکار عمومی را جذب کنند، از اینرو شاهدیم که نامزد حزب جمهوریخواه یعنی دونالد ترامپ، از نظر شخصیتی قابلیتهایی دارد که توانسته موقعیت و شرایط این حزب را در افکار عمومی آمریکا ارتقا دهد.
با این حال انتقاداتی جدی نسبت به اظهارات ترامپ از سوی برخی نخبگان آمریکایی یا اروپایی و آسیایی مطرح شده است؟
هرچند ادبیات دونالد ترامپ ماهیت ابداعی همراه با نشانههایی از پوپولیسم دارد اما موقعیت حزب جمهوریخواه را در انتخابات نوامبر 2016 بهبود بخشیده، چراکه وی با زیرسوال بردن سیاستهای باراک اوباما در خصوص نرخ بیکاری واقعی در آمریکا، تشریح ضعف در زیرساختهای داخلی این کشور یا نقد هدردادن دلارهای آمریکایی در خاورمیانه به جای ایجاد شغل در این کشور، سخنانی را مطرح کرده که با ذائقه آمریکاییها سازگار است. وی حتی بسیاری از متحدان آمریکا را زیرسوال برده و گفته بسیاری از آنها به تعهدات خود عمل نمیکنند و متحدان و دوستانی هستند که با آمریکاییها بدرفتاری میکنند و تنها ما از آنها دفاع میکنیم.
با این وصف، فکر می کنید مردم آمریکا دونالد ترامپ را بهعنوان رئیسجمهور آینده این کشور انتخاب خواهند کرد؟
جامعه آمریکا در وضعیتی است که مشکلات اقتصادی طی دهه گذشته افزایش پیدا کرده و اگرچه در دوران باراک اوباما بخشی از بحران ناشی از بیکاری و رکود اقتصادی بازسازی شده اما واقعیت این است که طیف گستردهای از شهروندان آمریکایی زیر خط فقر به سر میبرند. مبانی تفکر شهروندان این کشور آن است که هیات حاکم رویکردشان معطوف به نوعی رانتگرایی و ویژهخواری از حوزه قدرت است که ارتباطشان با شرکتهای چندملیتی به قدرتسازی آنها در فضای سیاسی منجر شده است. بنابراین ادبیات آقای ترامپ برای مردم جاذبه بیشتری دارد و هواداران زیادی را به خود جذب کرده است.
در مباحث سیاست خارجی دو نامزد نهایی ریاستجمهوری یعنی خانم کلینتون از حزب دموکرات و آقای ترامپ از حزب جمهوریخواه، ادبیات متفاوتی در قبال کشورهای خاورمیانه اتخاذ کردهاند. در این زمینه فکر میکنید سیاست دو نامزد چه آیندهای را برای منطقه رقم خواهد زد؟
طبیعتا حزب دموکرات رویکردی معطوف به حمایت از گروههای اسرائیلی و عربمحور خواهد داشت و این رابطه خاص که هیلاری کلینتون با اعراب لابی دارد زمینههای لازم را برای حمایت وی ازعربستان به وجود خواهد آورد. در حالی که نگرش دونالد ترامپ به دلیل افکار بنیادگرایانه، ماهیت انتقادی نسبت به عربستان دارد و طبیعی است که با دیگر گروههای بنیادگرا در تعارض قرار خواهد گرفت و میتواند سیاست وی را همانطور که بارها گفته شده به سمت مقابله با داعش و عربستان سوق دهد. این درحالی است که چنان که اشاره شد، سیاست کلینتون حمایت نسبی از گروههای عرب محور را بهدنبال خواهد داشت و به بحرانهای منطقهای از این دید نظر خواهد کرد.
یعنی شما فکر میکنید ترامپ میتواند سیاست همگرایی واشنگتن و ریاض را تغییر دهد؟
دونالد ترامپ روابط گسترده واشنگتن با آلسعود را به باد انتقاد میگیرد و گفته است که عربستان سعودی باید بابت حمایتها، به آمریکا پول بدهد. ترامپ انتقاد از رهبران سعودی را به بالاترین حد خود رسانده و اعلام کرده اسناد رسواکنندهای در مورد نقش عربستانسعودی در وقایع تروریستی خواهد داشت. اما بهرغم اظهارات تند ترامپ علیه عربستان، هیلاری کلینتون حامی رژیمهای دیکتاتوری عرب حاشیه خلیج فارس، بهخصوص عربستان سعودی است و به تقویت اعراب در مقابل نفوذ منطقهای ایران اصرار دارد و به همین منظور نامزد مورد حمایت رژیم آلسعود است. مواضع تند کلینتون علیه برنامه هستهای ایران و متهم کردن جمهوری اسلامی به حمایت از گروههای تروریستی، در عمل خوش خدمتی به اعراب حاشیه خلیج فارس است. رژیم صهیونیستی نیز از کلینتون برای پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری حمایت میکند.
به مواضع هیلاری کلینتون در قبال ایران اشاره کردید. شما چشمانداز رابطه سیاسی ترامپ یا کلینتون با ایران را چگونه میبینید؟
هیلاری کلینتون نسبت به سیاستهای ایران رویکرد انتقادیتر خواهد داشت، چون زمانی که وی وزیر امور خارجه بود سیاست محدودسازی ایران را در دستورکار قرار داد و قطعنامه 1929 و آنچه از آن بهعنوان تحریمهای فلج کننده و شکننده یاد میشود رهآورد دوران هیلاری به حساب میآید در حالیکه رویکرد دونالد ترامپ به ایران هرچند ماهیت تهاجمی دارد اما میزان سیاست تهاجمی وی محدودتر از سیاستهایی است که برای اعمال فشارهای امنیتی بر ایران بهجا میگذارد.
با این حال برخی تحلیلگران اعتقاد دارند که حضور دونالد ترامپ در جایگاه ریاست جمهوری آمریکا میتواند زمینههای خشونت علیه کشورمان را فراهم کند؟
چنین اعتقادی ندارم و کاملا رویکردی متفاوت از این تحلیل دارم. به نظر من درست است که ترامپ بنیادگرا بوده و ادبیات تندی را در رابطه با حوزه سیاست خارجی خود به کار میگیرد ولی رویکرد جمهوریخواهان در شرایط کلی معطوف به یک سری قواعد ژئوپلتیک است که دونالد ترامپ را قطعا در فضای تهاجمی و خشونت علیه ایران قرار نخواهد داد.
پس اعتقاد دارید حضور دونالد ترامپ خیلی بهتر از هیلاری کلینتون برای ایران است؟
آسیبهای حضور ترامپ در مقام ریاستجمهوری برای ایران بسیار کمتر از حضور هیلاری کلینتون است.
ارزیابی شما از حضور دموکراتها در کاخ سفید بخصوص در دوران ریاست جمهوری اوباما چیست و سیاست اتخاذ شده از سوی وی در قبال ایران را چگونه تحلیل میکنید؟
سیاست اوباما علیه کشورمان در دو دوره قابل تفکیک از یکدیگر است. در دوره اول سیاست وی الگوی بازداشتن و محدود کردن بود و در دوره دوم سیاست تهاجمی را در دستورکار قرار داد. به همین دلیل در دوره اول محدودیت اقتصادی و سیاسی علیه ایران بیشتر شد و در دوره دوم زمینههای همکاری دیپلماتیک برای پایان دادن به معادلات هستهای ایران به وجود آمد؛ بنابراین دیپلماسی هستهای باراک اوباما قابلیتهای هستهای ایران را بدون کارکرد گذاشت. بحث اصلی باراک اوباما در مرحله اول این بود که چگونه مشکلات امنیتی آمریکا را مدیریت کند و در مرحله بعدی بحرانهای خاور میانه را در فضایی ایده آلیستی به رئالیستی تبدیل کند.
در 38 سال گذشته ایران با دولتهای دموکرات و جمهوریخواه در آمریکا رویارو بوده است. در ارزیابی کلی جمهوریخواهان سیاستهای بهتری در ارتباط با ایران داشتهاند یا دموکراتها؟
موقعیت ایران در دوران جمهوریخواهان چه به لحاظ منطقهای و چه از نظر بینالمللی شرایط بهتر و بالاتری داشته، چون نگاه جمهوریخواهان نگاهی مبتنی بر مولفههای ژئوپلتیک است و ایران از چنین مزیتی در مقایسه با دیگر کشورهای منطقه برخوردار است. در حالی که دموکراتها به موضوعات ایده آلیستی مثل حقوقبشر، دموکراسی، مشارکت مردمی، آزادی و بحرانهای منطقهای توجه دارند و در نتیجه سیاستهای آنها محدودیتهای بیشتری را برای ایران ایجاد میکند. بنابراین واقعیت این است که برخلاف فشارهای دموکراتها علیه ایران، جمهوریخواهان نمیتوانند موقعیت ایران را نادیده بگیرند.
فاطمه امیری / روزنامهنگار
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
