رقابت بر سر خانه پوشالی

هرچند بسیاری بر این گمانند رئیس‌جمهور آمریکا ـ هر که باشد ـ عملا قدرتمندترین سیاستمدار جهان است، اما تحلیلگران و به ویژه پژوهشگران علم سیاست بخوبی می‌دانند رئیس‌جمهور آمریکا در بهترین حالت یک نماد بیرونی برای دنبال کردن سیاست‌های پشت پرده بازیگرانی است که هیچ یک از ما حتی نامی از آنها نشنیده‌ایم. این بازیگران نامرئی را طیفی از لابی‌گران، اتاق‌های فکر، سرمایه داران و گروه‌های ذی نفوذ سیاسی ـ اقتصادی تشکیل می‌دهند که به تعبیر «دانیل لوزیک» در کتاب «نگرشی نو به تحلیل مسائل اجتماعی» به «صنعت مساله‌سازی» مشغولند. آنها هستند که برای افکارعمومی آمریکا و حتی مردم جهان مساله می‌سازند، برای آنها دغدغه ایجاد می‌کنند و سپس راه‌حل‌های خود برای رفع این مساله‌های خودساخته را به بازیگران سیاسی می‌فروشند.

بنابراین در دموکراسی آمریکایی، عملا رقابت شدیدی میان بازیگرانی در جریان است که می‌خواهند اولویت‌های ذهنی مردم را آنها شکل دهند. به همین دلیل گاهی مساله تروریسم را برجسته کرده و راهکار «دفاع پیشدستانه» را به بوش پسر می‌فروشند و گاهی برنامه هسته‌ای ایران را بزرگنمایی کرده و راهکار مذاکره و توافق را به باراک اوباما فروخته و سپس به سراغ رقیب رفته و درصدد نقد آن برمی آیند. به این ترتیب چهره‌هایی که ما به عنوان نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا می‌شناسیم، چیزی جز مشتری‌های بازیگران پشت پرده نیستند که ژست دموکراتیک به خود گرفته، مقابل دوربین‌ها ظاهر شده و حرف‌های دیکته شده از سوی نطق‌نویسان را کلمه به کلمه تکرار می‌کنند و به دنبال آن هستند که صنعت مساله‌سازی را به سوی منافع خود مدیریت کنند. این همان دموکراسی آمریکایی است که از آن به «دموکراسی لابی‌ها» یاد می‌شود.

شاید به همین خاطر است که در تحلیل انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باید فراتر از نام نامزدهایی چون دونالد ترامپ و هیلاری کلینتون، به دنبال ریشه‌های فکری، سیاسی و پایگاه‌های اجتماعی آنها بود و فراسوی دیدگاه‌های جنجالی شان، ناگفته‌های آنها را سفیدخوانی کرد. این نوع تحلیل انتخاباتی از آن سبب حائز اهمیت است که می‌تواند به پیش‌بینی آینده رفتار کاخ سفید در قبال کشورهای مستقل از جمله ایران بینجامد. کشورهایی که هیچ گاه اسیر صحنه‌سازی صنعت‌گران پشت پرده بازی سیاست در جهان نشده و کاخ سفید را به راستی یک «خانه پوشالی» می‌دانند.

مصطفی انتظاری هروی / دانشجوی دکتری علوم سیاسی