سه فقدان در مطبوعات ایران

حادثه تلخ سقوط هواپیمای C-130 و شهادت جانسوز جمعی از خبرنگاران ، روزنامه نگاران و عکاسان فرصتی فراهم آورد که یک بار دیگر جایگاه ، نقش و رسالت خبرنگاران نزد افکار عمومی مورد توجه و بازنگری قرار گیرد.

کد خبر: ۸۶۸۴۴

نگارنده بر آن بود تا در همان مقطع نکاتی را یادآور شود اما نگرانی از غلبه احساسات بر منطق و طرح مطالبی که چندان به حادثه مرتبط نیست ، موجب انصراف شد. اکنون و پس از سپری شدن اربعین شهیدان ، نگاهی دوباره به این مساله مهم ضروری می نماید. به نظر می رسد جامعه مطبوعاتی ایران از 3فقدان رنج می برد و همین مسائل مانع تحقق جایگاه واقعی خبرنگاران و مهندسان افکار عمومی شده است :
1- فقدان نظام مطبوعاتی ، نخستین رنج جامعه رسانه ای ماست. پزشکان ، حکمای جسم انسان ، پس از سالها تحصیل و با ارزیابی و دریافت پروانه فعالیت از نظام پزشکی کشور اجازه طبابت می یابند و همین نظام بر فعالیت آنها نظارت می کند و متخلفان را مجازات . مهندسان نیز دارای نظام مهندسی هستند اما حکمای اندیشه انسان ها و مهندسان افکار عمومی فاقد نظام مطبوعاتی هستند و لذا ورود به این جرگه و نظارت بر فعالان عرصه رسانه ای از ساختار مناسبی برخوردار نیست . بحران مطبوعاتی در سالهای گذشته از همین فقدان نشات گرفت ، به طوری که سیاستمداران به بن بست رسیده به جای تشکیل حزب به روزنامه نگاری روی آوردند و مقامات اطلاعاتی که به دلیل وظیفه حفاظت اطلاعات از اطلاعات گسترده ای برخوردار بودند ، روزنامه نگاری را پیشه کردند که رسالت انتشار اطلاعات را برعهده دارد. تقریبا همه روزنامه های زنجیره ای از سوی همین دو گروه تاسیس و اداره شدند و در نتیجه مطبوعات ، ابزار اهداف سیاسی و حزبی قرار گرفتند و از رانتهای اطلاعاتی برای تسویه حساب سیاسی از طریق ابزار مطبوعاتی سوئاستفاده شد و به بحران مطبوعاتی در کشور دامن زد. ایجاد نظام مطبوعاتی و حاکمیت ضابطه بر عرصه مطبوعات و نظارت بر عملکرد فعالان رسانه ای از طریق این نظام مطبوعاتی ، علاوه بر آن که فعالیت رسانه ای را سامان می دهد ، از برخوردهای حذفی نسبت به مطبوعات هم جلوگیری می کند.
2- فقدان منشور اخلاق حرفه ای روزنامه نگاران مسلمان از دیگر مشکلات ماست. پایبندی به اصول اخلاق حرفه ای برای هر جامعه ای یک ضرورت است حتی ژورنالیسم غربی به این معیارها پایبندی نشان می دهد. در جامعه اسلامی که تکریم اندیشه انسان ها از اهمیت ویژه برخوردار است ، مهندسان افکار عمومی باید با تبعیت از اصول اخلاق حرفه ای تراز جمهوری اسلامی ، فضای رسانه ای کشور را به سمت سلامت پیش برند. گفته می شود ، استاد ارجمند جناب آقای دکتر معتمدنژاد ، پدر علم ارتباطات ایران در این زمینه فعالیت هایی را سامان داده اند که می تواند از سوی مسوولان مطبوعات کشور مورد توجه قرار گیرد و با بهره گیری از دیدگاه های جامعه رسانه ای ، منشور اخلاق حرفه ای مطبوعاتی کشور تدوین شود و همه فعالان این عرصه در بدو ورود برای پایبندی به آن میثاق ببندند.
3- فقدان تشکلهای صنفی مستقل ، کارآمد و موثر نیز از دیگر رنجهای جامعه مطبوعاتی است. متاسفانه انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران هرگز موفق به جلب حمایت جامعه رسانه ای کشور نشد. طی 5 سال فعالیت همواره ابزار یک جریان سیاسی بوده و به تنها وظیفه ای که نپرداخته ، رسالت های صنفی است. برای جامعه مطبوعاتی ایران امکاناتی که در اختیار این تشکل قرار گرفته و نحوه توزیع آن شفاف نیست و تنها برخوردهای سیاسی و یا باندی و حزبی آنان مشهود است . یک تشکل صنفی مستقل و برآمده از بدنه روزنامه نگاران می تواند به واقع و به دور از افراط و تفریط از حقوق صنفی جامعه رسانه ای کشور دفاع و برای تحقق جایگاه واقعی آنان تلاش کند. ایجاد نظام مطبوعاتی ، تدوین منشور اخلاق حرفه ای روزنامه نگاران مسلمان و تشکیل تشکل صنفی مستقل 3 نیاز مبرم جامعه رسانه ای کشور است که امید می رود با کوشش مدیریت جدید وزارت ارشاد و بهره مندی از دیدگاه ها و نظرات فعالان رسانه ای کشور در این مقطع حساس تحقق یابد تا بسترهای مناسب دستیابی به جایگاه و نقش واقعی روزنامه نگاران فراهم شود.