در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
زریوار افسانه شیرین ایران
پیچ در پیچ و هزار پیچ و بازهم پیچ ! اگر در این همه زیبایی ، در این طبیعت بکر، در این سرزمین بی آلایش هزار بار دیگر هم چرخ بخورم و بپیچم ، کم است و کافی نیست.
در این سرزمین ، یکنواختی و سستی جنس زمین اشکالی چنان زیبا و وصف ناپذیر خلق کرده اند که حاصل آن جز حیرت و البته حسرت نیست.
افسوس کردستان! افسوس! افسوس که تو این چنین زیبایی و ما کور! افسوس از این همه جنگل بلوط و گونه های نادر درختان جنگلی! و زنانی که به همنشینی طبیعت و مزرعه و کوه عادت کرده اند و این همه آیین زیبا و عمیق ؛ چنان عمیق که ریشه آن به هزاران سال پیش از ما می رسد.
چه کسی می تواند تو را وصف کند؛ چه کسی می تواند تو را و دریاچه زریوارت را به گردشگران تمام دنیا نشان دهد و بگوید که لعل اینجاست.
گوهر اینجاست. چه کسی تو را دیده و در حیرت از رودخانه ها و چشمه های بی پایانت درنمانده است؛ اینجا مریوان است و منابع سرشار آب و پوشش گیاهی متنوع آن ، علاوه بر خلق مناظری بی نظیر و تلطیف هوا، زمینه های مناسبی را برای انجام انواع ورزشهای تابستانی و تفریحات آبی و حتی ورزشهای زمستانی مهیا کرده است.
و دریاچه زریوار که می تواند بهترین میزبان ورزشهای اسکی روی آب و شنا و قایقرانی و ماهیگیری باشد، چرا چنین ساکت و خاموش ، چنین خلوت و غمگین غروب سرد زمستان را به نظاره نشسته است؛
آیا مثلا راه انداختن تورهای ماهیگیری در دریاچه زریوار کاری بسیار دشوار است ؛ آیا نمی توان جلوه ای از این همه شکوه را که تنها و تنها در کوهستان های اورامانت و ارتفاعات و قله های متعدد کردستان با پوشش جنگلی و مرتعی جلوه های بی نظیر نقاشی خدا را به نمایش می گذارند با برپایی تورهای ورزشی و ورزشهای زمستانی و کوهستانی فراهم آورد؛
از دریاچه زریوار شروع می کنم که مهمترین و کم نظیرترین جاذبه آبی غرب کشور است و بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران و منطقه محسوب می شود.
زریوار زینت مریوان است ، مریوان و جاده رویایی اش ، مریوان و جنگل های پرصلابت و مغرورش که حالا گرد سفید برف را بر تن دارند. جنگل هایی که بیش از 185هزار هکتار وسعت دارند و رطوبت ابرهای بارانزای مدیترانه ای را می بلعند. مریوان را گفته اند که بیش از یکصد سال قدمت دارد و با ساخته شدن قلعه ای از جانب یکی از شاهزادگان قجر به نام فرهاد میرزا کمی پیش از مشروطه، این شهر به وجود آمده است.
وارد مریوان که می شوی، تمام آدمها لباس کردی به تن دارند. مردها دستار به سر و زنها با پوشش محلی و دستار به سر. اغلب آنها کردی را با لهجه ای شیرین و قدیمی که اصالتی تاریخی دارد صحبت می کنند که به لهجه اورامی معروف است ؛ لهجه ای که اغلب مردم ساکن قسمتهای جنوبی شهرستان مریوان و شهرستان پاوه به آن تکلم دارند.
در این نواحی ادبیات مکتوبی نیز وجود دارد که مردم به آن بسیار علاقه مندند. زریوار مریوان را هر چه وصف کنم کم است ؛ دریاچه ای که در 2کیلومتری غرب مریوان آرمیده است و جاده ای آسفالته آن را به شهر مریوان پیوند می دهد. این دریاچه در ارتفاع 1285متری از سطح دریا واقع شده و طول آن 5/4 کیلومتر و عرضش کمتر از 2کیلومتر است.
عمق دریاچه در عمیق ترین جا، 3متر و آب آن شیرین است و از جوشش چشمه هایی که کف دریاچه قرار گرفته اند، تامین می شود. زریوار در میان مردم کردستان از چنان جایگاه با عظمت و غرور آفرینی برخوردار است و هر میزبان کردی ، میهمانش را به دیدن آن فرا می خواند و درباره اش قصه ها و افسانه ها گفته اند.
کردهای قدیمی تر این افسانه ها را به شیرینی و با زبان غلیظ کردی برای جوانان می گویند قصه شبهای کودکان مریوانی حکایت درویشی است نادار و بی چیز که با همسر باردارش از نزدیکی شهر عبور می کرده و ماموران حاکمی ستمگر به نام قیله قوس او را دستگیر می کنند و به قصد کشت می زنندش و زن باردارش زیر ضربات صعب و رعب آور شلاق ماموران فرزندش را سقط می کند و الاغش را نیز می کشند و درویش از شدت جور بر بلندای کوهی در ضلع شرقی شهر می رود و آنجا با خدای خویش راز و نیاز می کند و از دست آن ستمگر به بارگاه خداوند پناه می برد و آنان را نفرین می کند و می گوید: سرم را از سجده بر نمی دارم تا شهر را با آب یکسان نکنی و این قوم ظالم را نابود نکنی و چنین می شود و اکنون قبر درویش پای کوه نظاره گر دریاچه فعلی زریوار است.
این افسانه مهر تاییدی است بر اهمیت و عظمت دریاچه زریوار در میان مردم کردستان. دریاچه زریوار که بیش از 2میلیون سال است حیات و آبادانی را به مریوان سرسبز بخشیده است ، همواره نظاره گر این سرزمین حادثه خیز بوده و با شادی ها و دردهای مردمانش شریک گشته و همچون میراثی ارزشمند بخشهایی از هویت و تاریخ ما را درون خود حفظ کرده است.
زریوار البته محل مناسبی برای زندگی پرندگان مهاجر و بومی نیز هست و در فصول مختلف سال میزبان اردک سرسبز و خوتکا و پرستوی دریایی و... و از جمله آبچلیک های ساحلی . غیر از آن درون دریاچه ماهیان بسیاری زیست می کنند و گونه های گوناگونی در آن ساکنند. سیاه ماهی خالدار، عروس ماهی ، شاه کولی ، کامبوزیا و.... علاوه بر آن در این دریاچه جانور پستاندار آبزی ای نیز زندگی می کند که در محل آن را شنگ (سگ آبی) می نامند که البته نوعی وله است و دارای دمی با طول حدود 15تا 20سانتی متر و بدنش پوشیده از مو است و چهار پا دارد و با پره های ما بین انگشتان برای دفع فضولاتش از آب خارج می شود و گوشتخوار و ماهی خوار است.
دریاچه زریوار سرزمین نیلوفرهای آبی با گلهای سفید هم هست که در کناره های دریاچه و سواحل آن بیشتر دیده می شوند و در کنار علفهای هفت بند و نی های بلند در قسمتهای جنوب شرقی دریاچه شکوه و عظمتی بی نظیر به دریاچه داده اند.
دریاچه زریوار علاوه بر زیبایی مسحور کننده اش نقش مهمی هم در کشاورزی منطقه ایفا می کند و تامین کننده آب کشاورزی منطقه نیز هست ، ضمن آن که بخش قابل توجهی از گوشت سفید شهر هم از طریق صید ماهی در این دریاچه تامین می شود و اهالی مریوان خوردن ماهی های لذیذ دریاچه را به هر چیز دیگری ترجیح می دهند. مریوان البته بجز زریوار دیدنی های بسیار دیگری هم دارد.
چشمه های اورامان ماتان و ژاورود مریوان که همراه با مناطق و مناظر طبیعی ، نظر هر بیننده ای را به سوی خود جلب می کنند و دریغ که گمنام و مهجور مانده اند. اضافه کنید کوه تخت را که دنباله کوهستان زاگرس است و 2820متر ارتفاع دارد و در 32کیلومتری جنوب مریوان واقع است. کوه تخت دیواری است طبیعی که شهرستان مریوان را در شرق از شهرستان پاوه جدا می سازد.
کوههای کمانجرد در بندکوه هم از دیدنی های منحصربه فرد منطقه مریوان محسوب می شوند که بهترین و بکرترین نقطه برای ورزش های کوهستانی و زمستانی است. در منطقه زیبا و بکر مریوان همچنین جنگلهای بی نظیری وجود دارد که مملو از درختان بلوط و مازو و گلابی وحشی و زبان گنجشک و گردو و سیب وحشی و پسته وحشی و زالزالک و آلبالوی جنگلی و بادام تلخ است.
در کناره های رودخانه های منطقه بویژه ژاورود می توان بیدهای وحشی را دید که ردیف و منظم و بی دخالت انسان کاشته دست طبیعتند و مناظری بی نظیر خلق کرده اند. علاوه بر این جنگلهای کردستان برای شکار و شکارچی (البته به شیوه و شکل مجاز آن) یکی از ایده آل ترین مناطق محسوب می شود، چنان که در این استان 34شکارگاه وجود دارد که گونه های مختلفی از انواع گراز، شغال و پرندگان شامل کبک، تیهو، قمری ، بلدرچین ، اردک ، سرسبز، لک لک ، دارکوب و... را در خود جای داده اند و البته فراموش نباید کرد بز و روباه و قوچ و میش و خرس را که در جنگلهای کردستان فراوانند.
تنوع زیستی استان کردستان چنان کم نظیر است که تنها با کمی همت و حمیت مدیران گردشگری استان می توان این منطقه را به بهشت اکوتوریسم یا همان جهانگردی طبیعی تبدیل کرد.
البته اگر ما بدانیم که اصلا اکوتوریسم چیست و چه مزایا و فواید و درآمدهایی دارد. تا فراموش نکرده ام از جاده زیبای سنندج مریوان بنویسم که در زیبایی و داشتن جاذبه های اکوتوریستی چیزی از جاده چالوس کم ندارد که شاید جاذبه های بکر و دست نخورده اش بسیار فراوان تر از این جاده معروف باشد.
احمد جلالی فراهانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
