در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
تجارت آموزشی یا کلاس های کنکور؛
کلافه شده است زود باید تصمیم بگیرد ترم جدید شروع شده و فرصت کمی برای ثبت نام دارد ولی آنقدر کلاسهای آمادگی زیاد شده است که نمی داند به کدامیک از آنان برود. هر یک قول قبولی کنکور تضمینی به داوطلبان می دهند.
هرکدام هم مدعی اند اکثر کسانی که به کلاسهای آنان رفته اند اکنون سر کلاسهای دانشگاه هستند. در همین فکرهاست که دوستش تماس می گیرد: بالاخره چی شد کجا ثبت نام کنیم؛ ظرفیت کلاسها دارد تکمیل می شود!
با اعلام نتایج آزمون های کنکور در شهریورماه و شروع مهر، تبلیغات رنگارنگ کلاسها و موسسات گوناگون آمادگی کنکور آغاز می شود.
کافی است به دانشگاه تهران ، امیرکبیر و شریف و هر مکانی که نتایج کنکور را اعلام می کنند و خیل عظیم داوطلبان کنکور در آن موج می زند سری بزنید تا مسابقه موسسات مختلف را که برای جلب و جذب دانش آموزان پشت کنکوری به رقابتی سخت با هم می پردازند، شاهد باشید.
در راسته خیابان منتهی به دانشگاه تهران و کتابفروشی های انقلاب به زور انواع کاغذها و پوسترهای تبلیغاتی را به دستتان می دهند که دعوت به ثبت نام در این کلاسها می کنند.
تب کلاسهای کنکور امروز دیگر از سطح کارشناسی به کارشناسی ارشد کشیده شده است و انواع کلاسها و سوالات طبقه بندی شده آزمون کارشناسی ارشد هر روز به بازار می آید. به طور کلی باید گفت که بازار کلاسهای کنکور از هر نوعی داغ است.
با این وضعیت بعید نیست چند سال دیگر برای آزمون های استخدام ادواری نیز کلاسهای آمادگی کنکور گذاشته شود! براستی وجود این همه کلاس و موسسات مدعی تعیین قبولی داوطلبان کنکور ضروری است یا سوئ استفاده از نیازهای عمومی جامعه است و آیا اساسا این گونه موسسات دارای وجهه علمی هستند یا خیر؛ آیا نظارتی بر این مراکز می شود؛
اقتصاد کنکور
کنکور امروزه به یک چالش خانوادگی تبدیل شده است چرا که نه تنها خود داوطلبان بلکه خانواده های آنان نیز به خاطر آن متحمل فشارهای مالی و روحی می شوند.
هزینه مالی ، آن چیزی است که موسسات و آموزشگاه های کنکور را به خانواده ها متصل می کند. یکی از کارکردهای پنهان کنکور، بروز پدیده ای به نام آموزشگاه های کنکور است.
در واقع اقتصاد کنکور درون همین موسسات شکل می گیرد. از یک سو هزینه های کلاس و شهریه های آن و دیگری هزینه جزوات و کتابهایی که در مراکز عرضه می شود وجوه مختلف اقتصاد کنکور است.
به عبارتی دیگر امروزه پدیده کنکور به نوعی تجارت تبدیل شده است و گروهی سودجو با استفاده از فضای موجود و عطش جامعه برای ورود به دانشگاه از این وضعیت استفاده می کنند، به گونه ای که برخی از این موسسات به دلیل سواستفاده های اخلاقی پلمب شده اند.
آموزشگاه های کنکور بنگاه های اقتصادی هستند که حیات آنها منوط به ادامه نظام فعلی برگزاری آزمون های سراسری بویژه شیوه طراحی و ارائه سوالات است.
درواقع سوالات چهار گزینه ای شرایط آسانی برای مانور آموزشگاه ها، معلمان آنها و ادعای ایشان درخصوص ارائه کردن راه حل های سریع برای پاسخ گفتن به سوالات 2گزینه ای ایجاد کرده است.
طبق نظرسنجی ای که مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسنا) انجام داده 6/31 درصد پاسخ دهندگان در کلاسهای آموزشگاه های کنکور شرکت کرده و 4/68 درصد نیز در این کلاسها شرکت نکرده اند.
بیشترین شرکت کنندگان در کلاسها مربوط به گروه علوم ریاضی و فنی بوده (4/39 درصد) و کمترین گروه شرکت کنندگان مربوط به گروههای هنر (8/8 درصد) و گروه زبانهای خارجی (3/9 درصد) بوده است.
در این تحقیق از کسانی که در آموزشگاه های کنکور شرکت نکرده اند پرسیده شده است چرا در این آموزشگاه ها ثبت نام نکرده اند که 26درصد معتقد بودند این کلاسها تاثیر زیادی بر قبولی آنها ندارند.
این گروه و کسانی که مانند آنها می اندیشند نقش کتابهای درسی و مطالعه دقیق را مهمتر از حضور در این کلاسها می دانند. 9/18 درصد نیز معتقد بودند هزینه های کلاسها زیاد است و به این دلیل در این مراکز شرکت نمی کنند.8/36 درصد هم این کلاسها را وقت گیر می دانند. درواقع این گروه اولویت را به روشهای دیگر می دهند بدون این که به طور مطلق آن را رد کنند.
از این افراد پرسیده شد از این که در این کلاسها شرکت نکردند پشیمان نیستند؛ 4/73 درصد آنها که در این کلاسها شرکت نکرده اند، اصلا پشیمان نیستند فقط 5/7 درصد آنها از این که در کلاس کنکور شرکت نکرده اند پشیمان هستند. همچنین 3/49 درصد افرادی که سال گذشته در کلاسهای آمادگی کنکور ثبت نام نکرده اند حاضرند به دوستان و فامیل خود توصیه کنند که در این کلاسها شرکت کنند.
46درصد آنها نیز حاضر به انجام چنین توصیه ای نیستند.
مقایسه کلاس رفته ها و نرفته ها
می گویند برای ارزیابی و شناخت هر چیزی بهترین روش آن است که ضد آن چیز را بشناسیم. بنابراین برای شناخت اثرگذاری کلاسهای کنکور می توان به مقایسه افرادی که به این کلاسها رفته اند و گروهی که نرفته اند پرداخت.
براساس این تحقیق فقط 3/40 درصد افرادی که در سال گذشته در کلاسهای آمادگی کنکور شرکت کرده اند برای سال آینده نیز در کلاس کنکور ثبت نام خواهند کرد.
تعداد کسانی که سال گذشته در کلاس کنکور شرکت کرده و سال بعد در این کلاسها شرکت نمی کنند، 2/11 درصد بیش از کسانی است که امسال نیز در کلاس کنکور شرکت می کنند. تعداد کسانی که سال گذشته در کلاس کنکور شرکت کرده و امسال هم شرکت می کنند 22درصد از تعداد کسانی که پارسال شرکت نکرده ولی امسال شرکت می کنند کمتر است.
نتایج این تحقیق نشان می دهد شرکت در کلاس کنکور آنچنان تجربه موفقی نبوده است تا بیشتر افرادی را که برای یک بار در کلاس کنکور شرکت کرده و موفق نشده اند بار دیگر به این کلاسها جذب کند.
در برابر این پرسش که اگر امسال در دانشگاه پذیرفته نشوید و بخواهید سال آینده در کنکور شرکت کنید آیا در آموزشگاه ثبت نام می کنید؛ 8/37درصد پاسخ بلی و 2/48درصد نیز پاسخ منفی دادند.
نظر کارشناسان آموزشی
دکتر محسن طالب زاده استاد تعلیم و تربیت دانشگاه شهید بهشتی معتقد است وقتی در جامعه کمبود امکانات و منابع نسبت به مساله ای مطرح باشد، همیشه فرصت سوئاستفاده برای برخی فراهم می شود که متاسفانه اصل این اقدام را زیر سوال می برد.
حقیقت این است که کلاسهای کنکور می تواند در جهت برنامه ریزی و آمادگی داوطلبان برای موفقیت در آزمون موثر باشد، منتها به دلیل رقابت شدید جامعه برای ورود به دانشگاه و محدودیت پذیرش دانشگاه ها، موسسات غیر قانونی و غیر علمی که از این وضعیت سواستفاده می کنند به طور قارچ گونه رشد می کنند.
به حدی که امروزه تعداد این گونه مراکز متاسفانه بیش از مراکز علمی است. دکتر قهرمانی استاد سنجش و اندازه گیری نیز معتقد است اساسا به لحاظ روان شناسی و نظریه های تعلیم و تربیت ، این گونه تبلیغات کاذب و تضمین کردن قبولی در مدتی کوتاه و با استفاده از روشهای ساختگی ، کسی را که دارای ضعف علمی است نمی توان برای قبولی در یک آزمون سخت آماده کرد.
محمود زرینی مسوول روابط عمومی مرکز افکار سنجی دانشجویان (ایسنا) در ارتباط با تحقیقی که این مرکز درباره کلاسهای کنکور انجام داده به ما می گوید براساس داده های ما رقمی نزدیک به 140میلیارد تومان هزینه ای است که موسسات کنکور از داوطلبان دریافت می کنند. این رقم به غیر از تجارت سالیانه کتب و جزوات آمادگی کنکور و همچنین مبالغی است که در کلاسهای خصوصی هزینه می شود.
حال سوال اینجاست اگر عملکرد کلاسهای کنکور واقعا در قبول شدن داوطلبان موثر است پس بخشهایی از جامعه که فاقد توان مالی لازم برای شرکت در این کلاسها هستند باید در این مبارزه شکست بخورند و فرزندانشان از راهیابی به دانشگاه باز مانند.
اما اگر این کلاسها موثر نیستند، چرا کنکور به وسیله ای تبدیل شده است که منافع سرشاری را نصیب عده ای می کند.
آقای زرینی در ادامه اظهار می دارد یافته های ما نشان می دهد بخش زیادی از آنها که به کلاسهای کنکور مراجعه کرده اند معتقدند در این کلاسها چیزهایی گفته می شود که در کلاسهای درس مدارس گفته نمی شود. در این شرایط مدارس چه کارکرد مثبتی دارند. پس در مدارس چه چیزهایی به دانش آموزان آموخته می شود؛
...و برای پایان
متاسفانه کمبود منابع و امکانات در جامعه ما همیشه بستر اقدامات غیرقانونی و کاذب را فراهم کرده است.
کمبود ظرفیت پذیرش دانشگاه ها و القای این تفکر در جامعه که راه خوشبختی و موفقیت تنها از دانشگاه می گذرد به این وضعیت دامن زده است.
به نظر می رسد کنکور به مجرایی تبدیل شدن است که والدین و داوطلبان فقط جهان را از زاویه آن می نگرند و نظام آموزش و پرورش ما نیز ضمن تامین منافع عده ای از برنامه ریزی برای ایجاد راههای دیگر ارتقا به غیر از راه قبول شدن در کنکور، عاجز و درمانده است ، در این میان صاحبان موسسات آموزشی کنکور هستند که منافعی عظیم نصیبشان می شود و تداوم این نظام آموزشی تنها به نفع آنان است.
مسوولان آموزشی و متخصصان تعلیم و تربیت باید راهکاری جدی برای سیستم آموزشی کشور بیندیشند که تقویت بنیادهای علمی و ساختار آموزشی اولین اقدام در این زمینه است.
آموزش و پرورش ما به لحاظ کیفی و روشهای تدریس باید به درجه ای برسد که دانش آموزان را به گونه ای تربیت کند و آموزش دهد که نیازی به این موسسات نداشته باشند. در واقع ضعفهای آموزشی مدارس مهمترین علت رشد قارچ گونه موسسات کنکور است ضمن این که آموزش و پرورش نیز بر این مراکز نظارت علمی و حقوقی ندارد.
این اقدام حداقل آسیبهای اجتماعی و روانی متاثر از این کلاسها را کاهش می دهد در حین این که باید پذیرفت حل این معضل در درون اصلاح ساختار آموزشی کشور جای دارد.
سیدرضا صائمی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
