عقب ماندگی کشور در صنعت فضایی

صنایع فضایی امروزه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. توسعه تکنولوژی موجب افزایش توانمندی بشر در استفاده از فضا برای بهره برداری در جنبه های گوناگون زندگی خود شده است.

کد خبر: ۷۴۸۶۰

گرچه صنایع فضایی ابعاد بیشتری دارد و کاوشهای فضایی و پرتاب سفینه ها برای مقاصد دیگر و حتی برای سفر به ماه و کرات دیگر مطرح است ؛ اما در این میان نقش ماهواره ها و «ارتباطات فضایی» در زمینه مخابرات ، اینترنت ، رادیو و تلویزیون از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند. امروزه بشر در تمام لحظات زندگی خود نیازمند بهره گیری از اطلاعات گوناگون از فضا مانند میزان بارندگی ، میزان محصولات کشاورزی ، ذخایر آب رودخانه ها و سدها (GPS) ، نقشه برداری ناوبری ، ارتباطات راه دور و نیز رادیو و تلویزیون و تبادل هرگونه اطلاعات ازجمله اینترنت و غیره است . تمامی این موارد با اتکا به پرتاب ماهواره توسط سفینه ها و موشکهای دوربرد در جو کره زمین صورت می پذیرد. علاوه بر این که موشکها و سفینه های فضایی به سوی کرات دیگر نیز پرتاب شده است و در حال کاوش در ابعاد دیگر می باشد. بررسی ها نشان می دهد در شرایط کنونی حدود 9هزار ماهواره به فضای کره زمین پرتاب شده است . این ماهواره ها در طول شبانه روز در حال فعالیت و تبادل اطلاعات گوناگون هستند و منشائ بسیاری از فعل و انفعالات روزانه و لحظه به لحظه زندگی بشر شده اند. جمهوری اسلامی ایران ، کشوری است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی سعی کرده است در بسیاری از عرصه های تکنولوژی به پیشرفت دسترسی پیدا کند، سوال اساسی این است که در این سپهر ماهواره ای و یا سپهر رسانه ای متکی بر ماهواره ها، ایران اسلامی چه جایگاهی دارد؛ مطالعات نشان می دهد که متاسفانه ایران در این زمینه باوجود داشتن یک مدار ماهواره ای ، در عقب ماندگی کامل به سر می برد و هیچ ماهواره ای ، حتی کوچکترین ماهواره ارتباطی در فضا ندارد! و در تمامی ارتباطات خود از خدمات صاحبان ماهواره ها که از سایر کشورها هستند، استفاده می کند. به هر حال دولتهای گذشته هیچکدام به اندازه کافی به موضوع صنایع فضایی توجه نکرده اند. در نتیجه امروز با این که جمهوری اسلامی باتوجه به توانمندی ها و قابلیت های فنی ، صنعتی و مالی می توانست جزو آن دسته از کشورهایی باشد که مالک ماهواره در فضا هستند و یا حتی جزو پرتاب کنندگان ماهواره باشد، امروزه دارای این توان نیست و ما دچار عقب ماندگی شده ایم. در زمینه دفاعی نیز صنایع فضایی از اهمیت خاصی برخوردار است . امروزه تعداد زیادی ماهواره نظامی در آسمان هستند و قطعا به طور روزانه اطلاعات زیادی را از سطح کشورهای کره زمین از جمله کشور ما برداشت می کنند. آنها می توانند اطلاعات وسیعی همانند عکسها و فیلمهای گوناگونی از شهرها و محل زندگی ما مخابره کنند. ما از عملکرد و چگونگی این ماهواره ها اطلاع کافی نداریم و بحثهای فراوانی در این باره مطرح است . در این زمینه ، ما جایگاهی نداریم و گمان نمی رود برنامه جدی هم در جبران این عقب ماندگی وجود داشته باشد. غیر از ماهواره های ارتباطی و اطلاعاتی ، ماهواره های رادیو تلویزیونی از مهمترین نوع ماهواره های جهان کنونی هستند. در این میان نقش صدا و سیما که عهده دار مسوولیت برنامه ریزی رادیو تلویزیون در کشور می باشد، به تبع همان عقب ماندگی تاریخی و ملی فاقد یک نقش فعال است و تحرکی در این زمینه مشاهده نمی شود و این برای برنامه ریزی اساسی به منظور پخش برنامه های سازمان صدا و سیما یک مانع جدی به حساب می آید. در حالی که گفته می شود از حدود 9هزار ماهواره موجود در فضا ، 235 ماهواره رادیویی و تلویزیونی هستند که طبق آخرین مطالعات ، از طریق ماهواره های موجود بیش از 913 کانال تلویزیونی در تهران قابل مشاهده است . ماهواره های عمده رادیو تلویزیونی روی ایران پخش برنامه دارند و توسط گیرنده های کوچک خانگی قابل دریافت هستند که از این میان با 33ماهواره روی ایران همانند NSS7 (بیست و دو درجه غربی) ، Telestar 12 (پانزده درجه غربی) ، Nilesat (هفت درجه غربی) ، Eutelsat W3 Eutelsat W1 (هفت درجه شرقی) ، Hotbird (سیزده درجه شرقی) ، Arabsat (بیست وشش درجه شرقی) ، Turksat 1a-1c (چهل و دو درجه شرقی) و Intelsat 902 (شصت و دو درجه شرقی) این امر صورت می گیرد. همچنین حدود 32هزار شبکه تلویزیونی دیجیتال و آنالوگ و 9528شبکه رادیویی را در سراسر جهان می توان ملاحظه کرد که مالکان عمده این ماهواره ها امریکا ، روسیه ، چین ، هند، ژاپن و کشورهای اروپایی مانند فرانسه ، آلمان ، انگلیس ، کشورهای عرب ، مصر و ترکیه هستند. جمهوری اسلامی و یا به تعبیر بهتر صدا و سیما به نمایندگی از جمهوری اسلامی حتی مالک یک ماهواره تلویزیونی هم نیست . آیا عقب ماندگی در زمینه صنایع فضایی تا این حد، بیانگر یک تهدید ملی نیست . در 16 سال گذشته دولت جناب آقای هاشمی رفسنجانی فرصت اقدام جدی در این مورد را نیافت . همچنین دولت جناب آقای خاتمی هم به خوبی به این موضوع نپرداخت . پس برای جبران این عقب ماندگی به اقدام اساسی و استراتژیک احتیاج است ، آن هم در بالاترین سطوح تصمیم گیری کشور. بدون تردید عزم استوار و اقدام دولت در چند ساله آینده باتوجه به افزایش نسبی درآمدهای مالی می تواند موثر باشد و عقب ماندگی فعلی را جبران کند. این یک ماموریت بزرگ اما ممکن برای نهمین رئیس جمهور کشور است. ماهواره خود نان شب است!