آبادانی کویر کرمان در گرو احیای قنات

مدیر جهاد کشاورزی بم در استان کرمان با بیان این‌که این شهر با انبوه درختان خرما، یکی از سرسبزترین شهرهای کویری ایران است که این سرسبزی و خرمی را مدیون شبکه کارآمد قنات است، گفت: هزینه‌های قنات نسبت به چاه‌های عمیق کمتر است، ضمن این‌که آب قنات به دلیل پایین بودن EC (هدایت الکتریکی آب) و شیرین بودن، برای کشاورزی مناسب‌تر است.

محمد زنگی تعداد قنات‌های بم را 270 رشته بیان کرد و در گفت‌و‌گو با واحد مرکزی خبر افزود: قنات پاکم کوتاه‌ترین قنات در بم و کشور است که طول آن کمتر از 3000 متر و دبی آن نیز بسیار زیاد است که این حاکی از استعداد خاک و موقعیت شهر بم برای حفر قنات و استفاده از آن است.

برشان، کارشناس تاریخ آب و آبیاری نیز از قنات به عنوان بهترین راه نجات از خشکسالی‌های چند ساله استان کرمان یاد کرد و گفت: حفظ و احیای قنات امری حیاتی در رونق اقتصادی استان است که محور اصلی آن کشاورزی است. وی با بیان این‌که از میان 350 قنات در شرق استان، قنات‌های پرآبی مانند پاکم در نزدیکی بم واقع در روستای پاکم، دهشتر در بم و رستم‌آباد علی چاروک در ریگان است، افزود: در میان همه منابع آبی سراسر کشور، فقط 12 درصد از آب قنات استفاده می‌شود، اما در شرق استان بیش از 39 درصد آب کشاورزی از آب قنات است.

به گفته وی شروع روند تخریب قنات‌ها به دوران آقا محمدخان قاجار و تخریب و کور کردن 14 قنات برای در تنگنا قرار دادن مردم کرمان بر می‌گردد و خشکسالی و بارش کم نزولات آسمانی، ورود فناوری حفاری و حفر چاه‌های عمیق، سیاست چاه به جای قنات پس از سال 1346، اصلاح اراضی، نبود مدیریت واحد قنات و ساخت و ساز در حریم قنات نیز از دیگر عواملی است که در تخریب قنات موثر بوده است.

بَرشان با اشاره به این‌که اگر قنات نبود شاید استانی مثل کرمان با شهرهایی مثل بم، سیرجان، رفسنجان، راور و ریگان به وجود نمی‌آمد، تصریح کرد: آنچه مسلم است این‌که با وجود خشکسالی‌های اخیر و پایین آمدن سطح آب‌های زیرسطحی، حفظ و احیای قنات، رونق کشاورزی و اقتصادی را در پی خواهد داشت، بنابراین می‌طلبد با احیای قنات و به‌کارگیری مقنی‌ها و هزینه‌ای کمتر، قنات‌های خشک شده را لایروبی و بدون پرداخت هزینه‌های گزاف مانند خرید موتور پمپ کشاورزی و تعمیرات و نگهداری، آنها را دوباره زنده کرد.

پروفسور عدل، باستان‌شناس نیز در این باره گفت: تصور عمومی بر آن است که چون شهر بم در حاشیه کویر قرار دارد، باید خشک و بی‌آب و علف باشد یا با این همه خشکسالی نمی‌توان قطره ای آب در کویر سوزان آن پیدا کرد، اما این باور غلط است و گذشتگان ما راه‌حلی برای این مشکل یافته بودند که همان قنات است و با احیای دوباره این قنات‌ها می‌توان تا حدی مشکل کم آبی را رفع کرد. در استان کرمان کمتر از 2000 رشته قنات وجود دارد.