از هوا کردن آپولو تا گوشی هوشمند

شاید تصویری که از آپولو در ذهن من و پدرم بود، حکایت از شکاف بزرگ بین نسل‌های ما داشت. از نظر هم‌نسلی‌های پدرم، آپولو11 و فرودش بر سطح ماه، اوج شکوه دانش بشری و عملی‌سازی رویای دیرینه بشر بود؛ اما تصویری که خیلی‌ مثل من از آپولو در ذهن دارند، فقط به تصاویر سیاه و سفید از سطح ماه و نیل آرمسترانگ با آن لباس حجیم فضانوردی‌اش خلاصه می‌شود. سیستم کنترل رایانه‌ای فضاپیماها برای من یادآور چراغ‌های روشن و خاموش‌شونده درون سفینه‌ها در فیلم‌های فضایی است. بر عکس پدرم، برای من و هم‌نسلی‌های «ویندوزی» و بتازگی «اندرویدی» من، دیدن این تصاویر به هیچ وجه هیجان‌آور نیست.

در روزگاری که با داشتن یک گوشی هوشمند در دست می‌توانم به دانش چند هزار ساله بشر دسترسی داشته باشم، این پرسش در ذهن شکل می‌گیرد که آیا «آپولو هوا کردن»واقعا کار دشواری است؟ به نظرم رسید که بد نیست اطلاعاتی درباره سیستم اصلی رایانه‌ای آپولو به دست آورم.

این سیستم که Apollo Guidance Computer یا به طور اختصاری AGC نامیده می‌شد، دستگاهی در ابعاد 170×320×610 میلی‌متر بود که 32 کیلوگرم وزن داشت و با جریان 28 ولتی کار می‌کرد. این رایانه همچنین دستگاهی با نام دیسکی (DSKY) نیز داشت که در حکم صفحه نمایش و صفحه کلید امروزی است و فضانورد می‌توانست با استفاده از آن اطلاعاتی را وارد یا خروجی‌ها را مشاهده کند.

اما شاید از همه اینها جالب‌تر، حافظه و توان پردازشی این رایانه بود. حافظه داخلی (ROM) آن فقط می‌توانست 36868 واژه 16 بیتی را در خود جا دهد. همچنین حافظه پاک شدنی (RAM) آن فقط توانایی ذخیره 2048 واژه را داشت. به کلامی دیگر، حافظه این رایانه از چند کیلوبایت فراتر نمی‌رفت. فرکانس پردازشگر این رایانه 048/2 مگاهرتز بود. کافی است این اعداد را با حافظه چندگیگابایتی و پردازنده چند گیگاهرتزی گوشی هوشمند معمولی مقایسه کنیم. با در نظر گرفتن این که هر گیگابایت حدود یک میلیون برابر یک کیلوبایت است و هر گیگاهرتز هم هزار برابر یک مگاهرتز است، در می‌یابیم که حافظه این دستگاه‌ها هزاران بار پرحجم‌تر از حافظه رایانه آپولو بود و توان محاسباتی آنها نیز هزاران بار بیشتر است.

پرسش بزرگی که شاید به ذهن شما هم بیاید این که چگونه دستگاهی با این توان اندک محاسباتی توانست وظیفه سنگین فرونشاندن فضاپیمای آپولوی 11 بر سطح ماه را به انجام رساند. پاسخ را باید در نرم‌افزار به کار برده شده در این رایانه جست. برنامه نوشته شده برای این سخت افزار به حدی پیشرفته و دقیق بود که توانست از عهده چنین ماموریت بزرگی برآید. معروف است که می‌گویند محدودیت و نیاز، زمینه بروز خلاقیت را فراهم کند.

از آنجا که طراحان آپولو 11 از نخبه‌ترین دانشمندان عصر خود بودند، توانستند با همین ظرفیت اندک، زمینه انجام موفق این طرح فضایی و فرود این فضاپیما بر سطح ماه را فراهم آورند.

اکنون به گوشی همراه هوشمندم نگاه می‌کنم، می‌بینم بیشترین استفاده‌ای که از پردازشگر پرقدرت و حافظه بالای آن نصیبم می‌شود، فقط انگری بردز، وبگردی یا استفاده از نقشه آنلاین است. شاید حق با پدرم باشد. فکر می‌کنم «آپولو هوا کردن» واقعا کار دشوار و بسیارهوشمندانه‌ای بود!

صالح سپهری‌فر