رمضان با باقرالعلوم (ع)

گاهی اوقات در ذهن ما رمضان ماهی است که فقط باید قرآن به دست گرفت یا فقط باید آن را با نماز خواندن و ذکر گفتن سپری کرد. حال آن که از سبک زندگی امامان به نکته‌های ریزی در رفتار و نوع انتخاب‌های روزمره‌مان می‌رسیم که شاید حتی تعجبمان را برانگیزد. از یک مثال دلشادکننده از امام باقر که درود خدا بر ایشان باد شروع می‌کنم.

کد خبر: ۵۸۴۷۲۲

شخصی از امام باقر(ع) درباره حکم کسی که در ماه رمضان دوستش را در سفری همراهی نموده و به علت سفر روزه را خورده، سوال کرده است. آن حضرت در پاسخ فرموده‌اند: بهتر است دوستش را در سفر همراهی کند و روزه را افطار نماید و قضای آن را به جا آورد و این بهتر از آن است که در شهر خود بماند و روزه بگیرد، زیرا این همراهی در سفر از حقوق برادر مومن است.

آداب افطاری

در این روزهایی که افطاری دادن رایج است، هنوز هم یکی از مسائلی که ممکن است هر فرد در مهمانی‌های رمضان حداقل یک بار این سوال را از خودش بپرسد و به آن فکر کند، این است که ابتدا نماز بخوانم یا این که صاحبخانه و دیگر مهمانان را معطل نکنم و همراه آنان افطار کنم و احتمالا بسیاری از ما داشتن مهمان‌هایی را تجربه کرده‌ایم که دیرتر از دیگران بر سر سفره آمده‌اند خصوصا در شرایطی که گاهی موجب اذیت دیگر روزه‌داران آن سفره شده‌اند.

امام باقر(ع) توصیه کرده‌اند: فِی رَمَضَانَ تُصَلِّی‏ ثُمَ‏ تُفْطِرُ إِلَّا أَنْ تَکُونَ مَعَ قَوْمٍ یَنْتَظِرُونَ الْإِفْطَارَ فَإِنْ کُنْتَ مَعَهُمْ فَلَا تُخَالِفْ‏ عَلَیْهِمْ‏ وَ أَفْطِرْ ثُمَّ صَلِّ (مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ج‏2، ص 626)

یعنی در ماه رمضان ابتدا نماز بگذارید سپس افطار نمایید مگر این‌که در جمعی باشید که منتظر افطارند که در این صورت بهتر است انسان با همنشینانش مخالفت ننماید و آنان را همراهی نموده ابتدا افطار نموده سپس نماز بگذارد. امروز شاید خیلی‌ها درباره اولین خوردنی هنگام افطار یا به طور کلی خوردنی‌های مناسب زمان افطار و سحر نظر بدهند، ولی در انتخاب این خوردنی‌ها می‌توان براحتی از سخن خاتم النبیین راه یافت. امام باقر(ع) می‌فرمودند: پیامبر با خرما یا کشمش همراه با آب افطار می‌نمودند و هنگام سحر نیز همان را میل می‌کردند. (وسائل الشیعه، ج‏10، ص 146)

البته این سبک افطار‌کردن را باقرالعلوم نیز خود عمل می‌کرده‌اند و دیگران را نیز به آن سفارش می‌کرده‌اند. مثلا فرموده‌اند: أَفْطِرْ عَلَی‏ الْحُلْوِ فَإِنْ لَمْ تَجِدْهُ فَأَفْطِرْ عَلَی الْمَاءِ فَإِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ. (وسائل الشیعه، ج‏1، ص135)

این دستور مبنی بر این که: «با شیرینی افطار نمایید و در صورتی که مواد شیرین در دسترس نبود بهتر است با آب روزه را افطار کرد»، می‌تواند برای همیشه مفید باشد و می‌تواند ما را بی‌نیاز کند از این که دائم گوش و چشممان به دنبال نظرات جدید پزشکی باشد.

حضرت امام محمد باقر مانند دیگر معصومان تأکید بسیاری بر افطاری دادن به روزه‌داران داشتند و می‌فرمودند: لَأَنْ أُفَطِّرَ رَجُلًا مُؤْمِناً فِی بَیْتِی أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ عِتْقِ کَذَا وَ کَذَا نَسَمَه مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِیلَ) (وسائل الشیعه، ج‏10، ص 142) اگر یک انسان مومن در خانه من افطار نماید برای من از آزاد نمودن غلامان فراوان که از نسل حضرت اسماعیل باشند دوست‌داشتنی‌تر است.

از این موارد که بگذریم، امام برای زندگی روزانه روزه‌داران نیز کارهایی را سفارش کرده‌اند. برای مثال تاکید داشتند مومنین در ایام ماه رمضان بخشی از شب را به عبادت بپردازند و بر نمازهای واجب خود مواظبت بیشتر کنند و به نماز جمعه حاضر شوند و بامداد عید فطر در نماز عید شرکت کنند، زیرا در این صورت شب قدر را درک و جایزه پروردگار را دریافت می‌کنند.