دستورهای جدید برای تازه‌واردان

اگر می‌خواهید از ویندوز به لینوکس بروید یا تازه‌ وارد این دنیا شده‌اید، حتما خواندن چنین مطلبی برایتان مفید است. تازه‌واردان لینوکسی از کامند و ترمینال ترس دارند؛ چراکه در ویندوز تقریبا حضور کامند اضافی است، اما در لینوکس این ترمینال است که درهای جدیدی را به روی کاربری از سیستم عامل باز می‌کند.

کد خبر: ۵۶۵۹۰۱

مستندهای آنلاین، کتاب‌ها و صفحه‌های man راهنمای خوبی برای فراگیری دستورات است، اما علاوه بر این‌که زمانبر است، نیاز به نقطه آغاز دارد. این ۱۵ دستور می‌تواند آغاز خوبی برای استفاده از ترمینال در لینوکس باشد.

۱ـ دستور ls

این دستور مخفف عبارت list directory contents است و با کمک آن می‌توان محتویات یک دایرکتوری را مشاهده کرد. همچنین اگر این دستور را به صورت زیر بزنیم:

ls-l

در این صورت محتویات به صورت فهرست نمایش داده می‌شود. دستور ls-a نیز محتویات مخفی فولدر را نمایش می‌دهد. حالا اگر بخواهیم محتویات مخفی یک فولدر را فهرست‌وار ببینیم، کافی است از دستور زیر استفاده کنیم:

ls-al

نکته: در لینوکس، فایل‌هایی که با نقطه آغاز می‌شود، به‌عنوان فایل مخفی (hidden) در سیستم عمل می‌کند.

۲ـ دستور lsblk

دستور lsblk مخفف عبارت List Block Devices است و نقش آن نمایش بلاک‌ها با نام مرتبط با آنهاست. این دستور البته بلاک‌های RAM را نشان نمی‌دهد. خروجی این دستور به صورت درختی است.

اگر بخواهیم آن را فهرست‌وار نمایش دهیم، کافی است دستور lsblk را به این صورت با گزینه l- اجرا کنیم:

lsblk -l

۳ـ دستور md5sum

دستور md5sum که به اصطلاح به آن Hash می‌گویند، برای استفاده از سالم بودن فایل‌ها استفاده می‌شود. بیشتر وب‌سایت‌ها هنگام عرضه فایل، کد md5 آن را در اختیار کاربران می‌گذارند. پس از دانلود کافی است یک بار md5sum گرفته و آن را با نسخه وب‌سایت مقایسه کنیم تا مطمئن شویم فایل دانلودی سالم است.

۴ـ دستور dd

این دستور برای تبدیل و کپی‌کردن یک فایل استفاده می‌شود. یکی از کاربردهای محبوب آن، کپی یک فایل iso به دستگاه usb برای تولید دیسک قابل بوت است. به مثال زیر توجه کنید:

dd if=/home/user/Downloads/debian.iso of=/dev/sdb1 bs=512M; sync

در این دستور، محل کپی /dev/sdb1 است که می‌توان با کمک دستور قبلی از محل دقیق آن مطلع شد.

این دستور با توجه به اندازه و سرعت نوشتن و خواندن دیسک‌ها از چند ثانیه تا چند دقیقه به طول می‌انجامد. بنابراین در استفاده از آن صبور باشید.

۵ـ دستور uname

دستور uname برای نمایش اطلاعات دقیقی درباره ماشین، سیستم عامل و هسته آن استفاده می‌شود.

کافی است برای نمایش اطلاعات جزئی از دستور uname-a استفاده کنیم.

۶ـ دستور history

همان‌طور که از نام این دستور برمی‌آید، این دستور برای چاپ دستورهایی به کار می‌رود که قبلا در ترمینال اجرا شده‌اند. با اجرای history می‌توان فهرستی از دستورهای اجرا شده در سیستم را به‌ دست آورد.

۷ـ دستور sudo

این دستور که مخفف عبارت superuser do است، برای اجرای دستورات با دسترسی مدیر سیستم استفاده می‌شود. باید به این نکته توجه کرد بسیاری از دستورات در لینوکس برای اجرا به دسترسی مدیر سیستم نیاز دارند، از این رو به احتمال زیاد بیشتر از همه با این دستور مواجه خواهید شد.

برای استفاده از sudo باید آن را پشت دستور دیگری بیاورید که نیاز به دسترسی root دارد.

sudo add-apt-repository ppa:tualatrix/ppa

در دستور بالا، sudo پشت دستور add-apt-repository قرار می‌گیرد و پس از دریافت رمز عبور مدیر سیستم، این دستور اجرا می‌شود.

۸ـ دستور mkdir

دستور mkdir) Make Directory) برای ایجاد یک فولدر یا دایرکتوری استفاده می‌شود. برای تولید یک دایرکتوری کافی است این دستور را زده و نام فولدر را در ادامه بیاورید. همانند مثال زیر:

mkdir clickdir

نکته: به یاد داشته باشید این دستور تنها زمانی قابل اجرا خواهد بود که دسترسی ایجاد فولدر در دایرکتوری مورد نظر را داشته باشید. همچنین اگر با پیغام file exists روبه‌رو شدید، نگران نباشید. در لینوکس همه چیز به‌صورت فایل مدیریت می‌شود و فولدر نیز خود یک نوع فایل است.

9ـ دستور touch

دستور touch‌ به معنی دست‌زدن، در مواقعی استفاده می‌شود که می‌خواهید نشان بدهید این فایل جدیدتر از دیگر فایل‌هاست. با اجرای این دستور و تایپ نام فایل، مشخصات modified این فایل به زمان حاضر تغییر می‌کند. اگر فایل مورد نظر وجود نداشته باشد، از این دستور می‌توان برای ایجاد یک فایل استفاده کرد.

10ـ دستور chmod

chmod یکی دیگر از دستورات پرکاربرد لینوکسی است که برای تغییر بیت‌های دسترسی فایل‌ها در لینوکس به کار می‌رود. حتما می‌دانید در لینوکس، دسترسی فایل‌ها به سه بخش خواندنی با مقدار 4، نوشتنی با مقدار 2 و اجرایی با مقدار یک تقسیم می‌شود.

مثلا اگر بخواهیم به یک فایل دسترسی فقط خواندنی بدهیم، کافی است مقدار 4 را به آن اختصاص دهیم. دسترسی خواندن و نوشتن با مقدار 6 (4+2) میسر می‌شود و برای دسترسی کامل باید مقدار 7 به آن بدهیم.

نکته این دسترسی‌ها به سه گروه مختلف تقسیم می‌شود؛ گروه نخست، صاحب آن فایل و کسی است که آن را ایجاد کرده است. دوم، گروهی است که صاحب فایل در آن عضویت دارد و سوم تمام کاربران خواهند بود. بنابراین وقتی از یک دایرکتوری ls-l می‌گیریم، ابتدای هر نام فایل عبارتی مشابه با مقدار زیر مشاهده خواهیم کرد:

rwxr-x--x

سه حرف اول، متعلق به صاحب فایل است. R به معنی خواندن، W به معنی نوشتن و X به‌معنی اجرا کردن فایل است. همان‌طور که مشاهده می‌کنید، صاحب فایل تمام دسترسی‌ها را دارد. اگر به سه حرف دوم برویم، گروه کاربری او تنها حق اجرا کردن فایل را دارند و سه‌ حرف سوم که نشان‌دهنده تمام کاربران سیستم است نیز دسترسی مشابه با گروه دوم دارند.

برای استفاده صحیح از دستور CHMOD کافی است برای هر گروه، عدد مرتبط با آن را قرار دهیم. به مثال زیر توجه کنید:

chmod 777 abc.sh

این دستور به صاحب فایل، گروه کاربری و تمام کاربران سیستم دسترسی کامل می‌دهد.

برای استاد شدن در این دستور، کافی است مقادیر مختلف و معروفی چون ۶۴۴ و ۷۵۵ را قرار داده و نتیجه را با کاربران مختلف امتحان کنید.

۱۱ـ دستور chown

این دستور که ساختاری مشابه با chmod‌دارد، در‌واقع صاحب یک فایل را عوض می‌کند. مدل استفاده از این دستور به شکل زیر است:

chown user:group file

که به جای user و group می‌توانید نام کاربر و گروهی را که به آن متعلق است، بگذارید. سپس به جای file نیز فایل یا فولدر مورد نظر خود را قراردهید.

۱۲ـ دستور apt

این دستور در توزیع‌های دبیانی قابل استفاده است. Apt مخفف Advanced Package tool است و کار آن مدیریت بسته‌های دبیانی در توزیع‌های لینوکسی دبیانی از جمله اوبونتو، مینت و... است. نصب بسته‌های نرم‌افزاری با کمک apt بسیار ساده است و کافی است دستوری مشابه با دستور زیر وارد کنیم:

sudo apt-get install mplayer

نکته تمام دستورات apt باید با دسترسی root انجام شوند، به همین دلیل از sudo در ابتدای دستور استفاده کرده‌ایم.

۱۳ـ دستور tar

این دستور مفید برای تولید فایل‌های فشرده یا استخراج فایل فشرده به کار می‌رود. دستور tar سه گزینه بسیار معروف دارد که می‌توانید این سه حالت را به خاطر بسپارید:‌

tar -zxvf abc.tar.gz

به z دقت کنید. این گزینه برای استخراج فایل‌های tar.gz استفاده می‌شود.

tar -jxvf abc.tar.bz2

به j دقت کنید، این گزینه برای استخراج فایل‌های tar.bz2 استفاده می‌شود.

tar -cvf archieve.tar.gz(.bz2) /path/to/folder/abc

به ‌جایگزینی c با jx یا zx دقت کنید. این گزینه برای فشرده‌سازی فایل یا فولدر استفاده می‌شود.

۱۴ـ دستور cal

گاهی اوقات می‌خواهیم بدانیم در فلان تاریخ، چه روزی فرضا دوشنبه بوده است. دستور cal کاربرد فوق‌العاده‌ای دارد. کافی است دستوری مشابه دستور زیر بزنیم:

cal 02 1835

این دستور تقویم آن ماه سال ۱۸۳۵ را به شیوه‌ای صحیح نشان می‌دهد.

۱۵ـ دستور cat

دستور cat برای پیوست دو فایل متنی ساده یا چاپ خروجی در فایل به کار می‌رود.