طرح‌های ناکارآمد بیمه کارگران ساختمانی

از دو سال پیش تاکنون، بیمه کارگری با سوءاستفاده زیاد افراد سودجو مواجه شده است و در حالی که حق بیمه کارگران ساختمانی مبلغی حدود 30 هزار تومان تعیین‌شده، همین موضوع موجب شده خیلی‌ها وسوسه شوند برای کارگرشدن و دریافت مزایای آن تلاش کنند.

در واقع، طرحی که می‌توانست در راستای منافع کارگران ساختمانی باشد، حالا به اعتقاد بسیاری از کارشناسان حقوقی، به محلی برای سوءاستفاده برخی افراد از مزایای بیمه کارگری تبدیل شده است.

جالب این که این طرح همچنان ادامه دارد و هنوز هم افراد مختلف با مشاغل گوناگون می‌توانند خود را به عنوان کارگر ساختمانی به سازمان فنی و حرفه‌ای معرفی کنند و البته این سازمان هم فیلتر روشن و دقیقی برای تشخیص کارگران شاغل در صنعت ساختمان با سایر افراد در اختیار ندارد و به هر فردی که متقاضی کلاس‌های مهارت کارگری باشد، گواهینامه اعطا می‌کند.

یکی دیگر از پاشنه آشیل‌های اساسی بیمه کارگران ساختمانی این است که بسیاری از افرادی که واقعا کارگر ساختمانی هستند، از مزایای این بیمه بی‌بهره‌اند و حتی خیلی از آنها اصلا نمی‌دانند چنین بیمه‌ای وجود دارد.

خود این مشکل هم به شناسنامه‌دارنبودن فعالیت کارگران ساختمانی در ایران برمی‌گردد؛ یعنی بسیاری از کارگران ایرانی در وضعی به سر می‌برند که نه سابقه فعالیت آنها در سامانه‌ای مخصوص کارگران ساختمانی ثبت می‌شود و نه حتی آمار رسمی و قابل اتکایی وجود دارد که با قاطعیت بگوییم چه تعداد کارگر ساختمانی در کشور وجود دارد.

مروری بر سابقه نه‌چندان درخشان بیمه کارگری

بحث بیمه کارگران ساختمانی، حرف دیروز و امروز نیست. سال‌های متوالی است که لزوم بیمه‌شدن کارگران ساختمانی مطرح می‌شود، اما هر بار این طرح با چالش‌های تازه‌ای مواجه می‌شود.

با وجود این که این گروه از شهروندان کار دائم ندارند و به صورت فصلی و مقطعی کار می‌کنند، بنابراین برای تشخیص آمار حقیقی کارگران ساختمانی باید به آمارهای غیررسمی منتشرشده از سوی تشکل‌های کارگران مراجعه کرد.

مطابق برخی آمارهای غیررسمی، جمعیت کارگران‌ساختمانی کشور بیش از سه میلیون نفر است که این آمار در هر فصل و با توجه به گرمی و سردی هوا کم و زیاد می‌شود.

اولین تلاش‌ها برای بیمه‌کردن این جمعیت سه میلیونی به سال 86 برمی‌گردد؛ در این سال باید 4 درصد از حقوق کارگران ساختمانی به عنوان حق بیمه آنها در نظر گرفته می‌شد.

این میزان بیمه در حدی نبود که کارگران را راضی کند و در نهایت، سال 87 و به دنبال افزایش چند برابری حق بیمه کارگران ساختمانی، این بار صدای اعتراض کارفرماها بلند شد.

بسیاری از کارفرماهایی که سال‌های سال عادت کرده بودند برای کارگران ساختمانی حق بیمه‌ای رد نکنند، برایشان سخت بود حالا یکباره برای همه کارگرانشان حقوق بیمه‌ای قائل شوند.

چنین وضعی موجب شد کارفرماها به اخراج برخی کارگران خود اقدام کنند و در نتیجه، بازار کارگران غیرقانونی داغ‌تر از قبل شد.

زیرا کارفرما ترجیح می‌داد به‌جای پرداخت حق بیمه برای کارگر ساختمانی که چند ماه بیشتر مهمان کارفرما نبود، از کارگران خارجی و غیرمجازی استفاده کند که هم دستمزد کمتری طلب می‌کردند و هم نیازی به بیمه کردن آنها وجود نداشت.

اگرچه در نهایت، سال 89 تعیین شد که همان 4 درصد حقوق کارگر ساختمانی را به عنوان بیمه برای او واریز کنند، اما با وجود این نیز همچنان خیل عظیمی از کارگران ساختمانی از ادامه این وضع ناراضی هستند. همین حالا هم اگر سری به کارگاه‌های ساختمانی بزنید، براحتی می‌بینید کارگران پرشماری، حتی یک روز هم حق بیمه برایشان واریز نشده است و حتی به علت ترس از اخراج و بیکارشدن حاضرند بدون هیچ‌گونه حق بیمه و مزایایی کار کنند تا بهانه‌ای برای اخراج شدن به دست کارفرماها ندهند.