متقلب بزرگ یا قربانی ابدی

اگر می‌گوییم بزرگ‌ترین رسوایی به این سبب است که هنوز و قریب به 25 سال بعد از روشدن تقلب جانسون (یا ارائه مدرک دوپینگ جانسون توسط آمریکایی‌ها)‌ هنوز هیچ چیز دیگری به لحاظ وسعت تاثیرگذاری و شدت و حدت به‌هم ریختن جامعه ورزش (و حتی جامعه جهانی)‌ با آن برابری نمی‌کند.

در سال‌های بعدی مچ جاستین گاتلین و تیم مونتگمری؛ دونده‌های سرعت آمریکا را هم گرفتند و آنها را هم از برخی عناوین‌شان خلع کردند، اما هیچ‌یک سر و صدای ماجرای دوپینگ سال 1988 جانسون را نداشت.

شاید به این خاطر که در دل یک المپیک و فقط دو روز بعد از پیروزی خردکننده وی بر کارل لوئیس، لینفورد کریستی و سایرین حاصل آمده بود و شاید به این سبب که دنیا نمی‌خواست بپذیرد می‌توان کارهای بزرگ جانسون را با مدد جستن از ماده ممنوعه استانو زولول انجام داد.

آیا جانسون واقعا آن کار را کرده بود؟ باور حقیقی‌تر آن است که بگوییم او آن کار را کرده بود، اما وی تنها متقلب آن روز سرشار از تقلب (روز انجام فینال کلاسیک دوی 100 متر المپیک 1988)‌ و روی پیستی نبود که در آن سریع‌ترین مردان زمان ایستاده بودند.

احتمالا تمام هشت مردی که آن روز روی بلوک استارت ایستادند و فقط 9.78 ثانیه بعد با مشت گره‌کرده جانسون از حرکت بازایستادند مثل او دوپینگی بودند.

آنچه تقلب وی را افشا و کار مشابه دیگران را پنهان کرد، کوشش آمریکا برای خارج‌کردن مردی از محاسبات «دو»ی سرعت بود که در سال‌های حول و حوش آن واقعه بیش از حد آنان را شکست داده و خوار کرده بود.

آنچه در سئول روی داد، یک سال پیش از آن در مسابقات جهانی دوومیدانی رم نیز شکل گرفته و آنجا هم جانسون بر کارل لوئیس در دوی 100 متر غلبه کرده و طلا گرفته بود.

تفاوت قضیه در این بود که متقلبان آمریکایی دیگر طاقت شکست‌های لوئیس را نداشتند و می‌خواستند پلنگ جامائیکایی‌تبار را از صحنه خارج و حاکمیت پوشالی خود بر دوهای سرعت را حفظ کنند.

آن کوشش البته ثمر داد، زیرا جانسون بعد از اتمام محرومیت دو ساله‌اش به رغم دو سه بار بازگشت به صحنه هرگز همان دونده‌ای نشد که قبل از واقعه سئول بود و در هر مرتبه تازه مجدد مدارکی دال بر تخلف‌های جدید وی رو کردند و محرومیت‌هایی را به نام وی نوشتند.

جانسون سرانجام در اواخر نیمه دوم دهه 1990 اعلام بازنشستگی کرد، زیرا فهمیده بود اصرار بر بازگشت به میدانی که او را نمی‌خواهد و از رجعت وی متضرر می‌شود بی‌حاصل و اتلاف‌وقت است.

جانسون در آن سال‌ها بسیار کوشید حکم برائت خود از اتهامات وارده را از مجامع مختلف بگیرد، اما نتوانست زیرا پشت پروسه قضایی وی کسانی بودند که برخلاف او چنین چیزی را نمی‌خواستند.

برتر از شکستن بت احتمالا پوسیده جانسون در ماجراهای فوق، فروریختن آمال و آرزوهای مردمی بود که با دیدن پیروزی خیره‌کننده او در فینال دوهای 100 متر المپیک سئول از خود پرسیده بودند آیا کمال و تخصصی بالاتر از این ممکن است و بعد از پرونده‌سازی موثر آمریکایی‌ها علیه جانسون باید پرسید آیا جانسون همان قدر متقلب بوده که دادگاه‌های بررسی‌کننده اتهامات وی می‌گویند یا قربانی ابدی و بدنام‌شده بیهوده زیاده‌خواهی‌های ورزش آمریکاست که پیروزی‌های متعدد رقبای خود را برنمی‌تابد. البته کتاب خاطرات جانسون می‌گوید فرضیه دوم صحیح است.

وصال روحانی ‌-‌ جام‌جم