اگر شیطنت‌ها بگذارد ولاسکو می ماند

درباره چالش‌ها و مشکلات ساختاری والیبال ایرانی، ورزش‌های پایه و تصدیگری دولت در تربیت بدنی با داورزنی گفت‌وگو کردیم، مشروح این گفت‌وگو را از نظر می‌گذرانید:

آقای داورزنی، گفته می‌شود شما معمولاً تیم والیبال را از سطح پایه می‌بندید، بازیکنان بزرگ والیبال را می‌بینیم که از نوجوانان در تیم بودند تا به اینجا رسیدند این سؤال پیش می‌آید که استعدادیابی در والیبال چطور انجام می‌شود، آیا از مدرسه‌های والیبال هم استفاده می‌کنید؟

ما در کشورمان یک نقطه ضعفی که داریم عدم تعریف درست از فعالیت‌های باشگاهی کشور است، در دنیا فعالیت‌های حرفه‌ای تعریف دارد در نظام اقتصادی‌شان جایگاه خاصی دارد، ورزش، اقتصاد، صنعت و بازاریابی با هم عجین شده‌اند؛ در اقتصاد دولتی این معنا ندارد وزارت نیرو، ذوب‌آهن، نفت یا پیکان چه چیزی را می‌خواهند تبلیغ کنند؛ البته پیکان یک شرکت خودروسازی است و می‌خواهد برندش را تبلیغ کند، آن صنایعی که از دولت پول می‌گیرند و خرج ورزش می‌کنند فقط بر اساس رسالت اجتماعی خود در این بخش سرمایه‌گذاری می‌کنند، ولی باید به آنجایی برسیم که یک جایگاه مشخص و تعریف شده‌ای از فعالیت‌های حرفه‌ای در کشور داشته باشیم، صنام یک رسالت بزرگ داشت و آن هم ساخت موشک بود، صنام می‌خواست در کنار آن از ظرفیت‌هایش استفاده کند و تولید لوازم خانگی هم در دستور کارش قرار داد، پس وارد بازار اقتصادی شد، در بازار اقتصادی نیاز به تبلیغات داشت تا برند خودش را مطرح کند، این هم مبتنی بر علاقه‌مندی مسئولان بود که در صنام فعالیت می‌کردند، آنها به جای این‌که یک میلیارد خرج تبلیغات در تلویزیون کنند تا 300 میلیارد دربیاورند، آمدند خرج ورزش کردند و اسمشان هم مطرح شد خوب با نیت خیری وارد موضوع شدند، ولی بعد نوع نگاه‌ها در وزارت دفاع در نیروهای مسلح عوض شد و دوستان تصمیم گرفتند در این وادی ادامه دهند.

و اما بخش خصوصی رویکردش اقتصادی است می‌گوید دو ریال خرج می‌کنم تا سه ریال دربیاورم، در بخش ورزش نگاهش به کار کاملاً اقتصادی است، در حال حاضر شرکت‌ها و کمپانی‌هایی در ورزش سرمایه‌گذاری می‌کنند تا برندشان را مطرح کنند البته در کنارش یک احساس مسئولیت اجتماعی هم دارند، ولی نگاه اولیه آنها یک نگاه اقتصادی است، شرکت‌هایی مانند کاله، مهرام، باریج اسانس و... از این قبیل هستند.

در کشور ما نگاه به ورزش یک نگاه دولتی است، فدراسیون‌هایمان آماتور هستند، اکثر باشگاه‌ها نام حرفه‌ای را یدک می‌کشند، متولی حقوقی ما دولت است یک روز کم می‌دهد یک روز زیادتر، این نواسانات باعث می‌شود یک روز بانک‌ها و یکسری وزارتخانه‌ها در عرصه تیمداری حضور داشته باشند و یک روز سیاست بر این است که خرج نکنند پس تیم‌ها تعطیل می‌شوند.

ببینید بحث مدیران نظامی یک موضوع دیگری است، در کار باشگاه‌داری به دلیل عدم تعریف ساختار امروز یکی می‌شود مدیر عامل ایران‌خودرو و ده رشته را فعال می‌کند، بعد از یک مدت مدیر عوض می‌شود و چون علاقه‌مند به این کارها نیست، می‌گوید تعطیل کنید مدل تعطیل کردن هم این‌گونه است که برای این‌که صدای کسی در نیاید فتیله را پایین می‌کشند، پول نمی‌دهند، تعطیل می‌شود.

دولت باید خودش را ملزم کند که از ورزش حرفه‌ای حمایت کند، حمایت پول دادن نیست بلکه تفویض بخشی از اختیارات، تفویض تصدیگری است، دولت میلیاردها تومان سرمایه‌گذاری می‌کند سالن، زمین چمن، استخرو... می‌سازد دربه‌در دنبال این است که چطور از این اماکن نگهداری کند، بعد هم قانون می‌گوید اجازه دارید سال به سال اجاره دهید، مگر می‌شود در بخشی چند میلیارد سرمایه‌گذاری کنید بعد هم اجاره دهید این اصلاً اقتصادی نیست، تجربه تاریخی در همه جای دنیا نشان داده است که دولت نگهدارنده خوبی نیست، چون می‌خواهد در چارچوب مقررات خشک خودش حرکت کند، طبیعی است که مدیریت دولتی بهینه مدیریت نمی‌شود.

دولت به جای این‌که 500 میلیارد خرج کند بیاید و همان را به بخش خصوصی تسهیلات بدهد، بگوید این زمین، این وام، این سالن برای شما تحت این ضوابط بهره‌برداری کنید، در نتیجه هم خوب ساخته می‌شود و هم خوب نگهداری می‌شود و اگر شما بخواهید ساعت شش صبح از این امکانات استفاده کنید، نمی‌گویند که اینجا دولتی است و تعطیل است یا ساعت پنج بعدازظهر که تازه افراد بعد از ساعت‌کاری می‌خواهند فعالیت ورزشی را انجام دهند، این مکان‌ها باز هستند پس زمانی‌که خصوصی می‌شود از پنج صبح تا 12شب باز است، چون یک سرمایه‌گذار می‌خواهد هزینه‌هایش را دربیاورد و استفاده ببرد.

چه اشکالی دارد تمام سالن‌ها بخش عمومی آن دست شهرداری‌ها، بخش قهرمانی دست وزارت ورزش به شکل عام و بخش ورزش حرفه‌ای در دست مردم باشد؟

ما یک معاونت در وزارت ورزش داریم به عنوان معاونت قهرمانی و یک بخش هم داریم که ورزش حرفه‌ای است، اما این عملاً کار خاصی انجام نمی‌دهد، چون قوانین ما قوانین دولتی است ما در واگذاری‌ها در اداره کردن در کار حرفه‌ای کردن مشکل داریم و نمی‌توانیم بگوییم که فلان آقا مقصر است، ربطی هم به دولت نهم و دهم ندارد بلکه به شکل عمومی باید حل شود.

اصطلاح تحت سلطه اصطلاح درستی برای ساختار دولت نیست، ما می‌گوییم ساختارهایمان را براساس قانون اساسی تنظیم می‌کنیم، نگاه عمومی به ورزش کشور نگاهی است که در قانون اساسی دیده شده است و تعریف شده ورزش برای همه رایگان است، دولت را مسئول توسعه زیرساخت‌های ورزش کشور می‌دانیم و مسئولیت‌های دیگر هم گردنش انداختیم و گفتیم باید ورزش قهرمانی، حرفه‌ای و پرورشی انجام دهد، پس مسئولیت باید با اختیارات همخوانی داشته باشد. شما نمی‌توانید مسئولیت بدهید ولی اختیار را سلب کنید؛ الان هم که وزارتخانه شده باید به مجلس پاسخگو باشیم و نمی‌توانیم بگوییم مسئولیت ورزش با وزارت ورزش است، ولی حق ندارد در کار فدراسیون‌ها دخالت کند.

در دموکرات‌ترین کشورهای دنیا مسائل شکل دموکراسی خود را دارد، ژستی که در بیرون ارائه می‌شود این است که دولت در انتخابات دخالت نمی‌کند، ولی واقعیت این است که برمبنای سیاست عزل و نصب‌هایی که اتفاق می‌افتد همه در چارچوبی است که دولت از قبل تنظیم کرد، البته نمی‌خواهیم بگوییم که این انتخاب از قبل انجام شده نه شکل عمومی کاملا دموکراتیک است، ولی لابی‌ها و هماهنگی‌های پشت‌سر مشهود است، در ارگان‌های بین‌المللی در لابی‌هایی که بین کشورها رخ می‌دهد روی یک نفر کار می‌کنند تا یکی مسئولیت فلان را داشته باشد؛ در واقع شکل کار دموکراتیکه اما آیا واقعا این‌طور است؟ ما می‌گوییم کشورمان نه از آن طرف بیفتد نه از این طرف، نه همه چیز ول بشود نه همه چیز در ید قدرت دولت باشد.

برای فدراسیون فرقی نمی‌کند، زمانی که سازمان تربیت‌بدنی بود فدراسیون‌ها براساس منشور المپیک با ساختار آماتوری زیر نظر این سازمان کار می‌کردند، در ارتباط با خوب و بد این موضوع نمی‌خواهیم صحبت کنیم و نماینده‌ها تصمیم گرفتند که تبدیل به وزارتخانه شود و این هم در راستای دولتی‌تر شدن کار است.

فرق آن برای فدراسیون این است که یک زمانی رئیس‌جمهور به تنهایی پاسخگوی همه مسائل بود، الان نظارت مجلس بیشتر شده، یعنی هر اتفاقی که در هر فدراسیونی بیفتد نماینده‌ها می‌توانند از وزیر ورزش سؤال کنند و وزیر ورزش باید نسبت به عملکرد فدراسیون‌ها پاسخگو باشد و این هم برمی‌گردد به این‌که بین مسئولیت‌ها و اختیارات وی تطابق وجود داشته باشد.

هموطنان ما باید یک واقعیتی را بدانند که نگاه به تربیت بدنی و ورزش باید یک نگاه تربیتی باشد؛ زمانی می‌گفتیم ما می‌خواهیم پهلوان تربیت کنیم، قهرمان نمی‌خواهیم؛ زمانی نگاه برخی این بود که ورزش لهو و لعب است؛ یک موقعی کسی جرأت نمی‌کرد بگوید دخترم والیبال بازی می‌کند یا به اسکی می‌رود.

ورزش به عنوان یک پدیده اجتماعی رویکردهای مختلفی دارد؛ در جایی که نگاه به ورزش یک نگاه تربیتی باشد آن‌وقت در برنامه‌ریزی و هزینه‌کردن‌ها موفق خواهیم بود؛ همان‌طور که حضرت آقا می‌فرمایند خرج کنید تا بچه‌ها ورزش کنند، هر چقدر در این رابطه خرج کنید اسراف نکرده‌اید، پس ورزش نه یک هدف بلکه ابزاری است برای تعالی جامعه، ما با چه ابزاری به جز ورزش می‌توانیم بچه‌هایمان را سالم نگه داریم، انرژی آنها کجا باید تخلیه شود، ادب، احترام و انضباط را از کجا باید یاد بگیرند؟ فقط سر کلاس‌های درس؟

برای فردی که دچار عفونت است آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. پودر داخل این کپسول بسیار تلخ است. شما حاضرید بیماری را تحمل کنید، ولی پودر داخل کپسول را بدون روکش آن مصرف نکنید. مسائل اخلاقی و تربیتی برای نسل جوان درست مانند همین پودر آنتی‌بیوتیک است، نمی‌توان همه یا خلاقیات را سر کلاس درس گفت. باید یک کپسول روی آن کشیده شود و این همان ورزش است.

شما کجا می‌توانید یک نوجوان را از دو بعد از ظهر تا 10 شب یک جا نگه دارید، ول همین نوجوان به استادیوم می‌آید چند ساعت یک بازی را تماشا می‌کند و بی‌وقفه ایران را تشویق می‌کند، زمانی که از سالن بیرون می‌رود انرژی وی تخلیه شده و تمام هیجاناتش فروکش کرده و ریلکس می‌شود. نشاط و شادابی ضرورت یک جوان و نوجوان است و ما باید این امکان را برای آنها فراهم کنیم تا در محیطی سالم، این نیاز را برطرف کنند.

ورزش و تربیت بدنی تأمینش مانند آب و نان مردم است، همان‌طور که به بهداشت جسم توجه می‌کنیم باید به بهداشت روان هم توجه کنیم، تولید شادابی و نشاط و توسعه ورزش از وظایف ماست.

فدراسیون‌ها اگر به اصل کار خودشان بپردازند فرصت رفتن به حاشیه را ندارند؛ کار کردن اگر برمبنای هدف باشد، زمانی برای حواشی باقی نمی‌گذارد. ما سعی کردیم کار و تصمیماتمان بر مبنای منطق باشد و منافع عمومی کشور را حفظ کنیم. طبیعی است زمانی که منافع افراد به خطر می‌افتد انتقاد‌ها شروع می‌شود.

مطبوعات رسالت خود را دارند و کار خودشان را انجام می‌دهند ما هم همین‌طور؛ نه ما نمی‌توانیم برای مطبوعات تعیین‌تکلیف کنیم نه مطبوعات برای ما. آنها باید نقد کنند، کارشناسی کنند و فدراسیون هم آنها را بررسی می‌کند ولی در معرض انفعال قرار نمی‌گیرد. سلیقه‌ها و نظرها متفاوتند و ما نمی‌توانیم انتظارات همه را برآورده کنیم، حجم کار ما به‌گونه‌ای است که مجبورمان می‌کند به اصل کار بپردازیم.