اوباما قهرمان افول آمریکاست

شگفت‌زده‌ام و هیجان‌زده! این‌جور فیلم‌ها معمولا حتی به سالن‌های سینما راه پیدا نمی‌کنند، چه برسد به این که بخواهند در اکران اینقدر خوب عمل کنند. این فیلم خیلی سریع به عنوان برترین فیلم محافظه‌کارانه کل تاریخ دست پیدا کرد و این هفته هم باید از فیلم «ال‌گور» جلو بزنیم تا در رده‌بندی موفق‌ترین مستند سیاسی تاریخ سینما در رتبه دوم قرار بگیریم؛ یعنی درست بعد از فیلم «فارنهایت 11 سپتامبر» مایکل مور.

ایده و فکر اولیه‌ام خیلی ساده و پیش‌پا افتاده بود. دو سال پیش کتابی منتشر کرده بودم به نام «ریشه‌های خشم اوباما». این کتاب موضوع نسبتا بحث‌بر‌انگیزی مطرح کرد که ریشه عملکرد اوباما، رویای پدرش است. این ایده‌ای بود که من آن را مستقیم از خود اوباما و در واقع از کتابش به نام «رویا‌هایی از پدرم» گرفته بودم. ولی خیلی‌ها می‌گفتند چطور ممکن است کسی که حتی درست و حسابی پدر خود را نمی‌شناسد، تحت تاثیر او قرار داشته باشد. اما اگر مردم در نسخه شنیداری کتاب صدای صحبت کردن اوباما را با گوش خودشان بشنوند، دیگر جای بحثی باقی نخواهد ماند. آن وقت خودشان می‌دیدند اوباما دارد درباره این موضوع صحبت می‌کند که چگونه پدر غایبش ستاره راهنمای زندگی‌اش بوده است. همین موضوع فکر ساختن این فیلم را در ذهنم ایجاد کرد.

فیلم داستان جالبی دارد و اتفاقا اوباما هم داستان زندگی‌اش واقعا جالب است. یک‌جور عنصر نمایش‌های یونانی در سرگذشت او وجود دارد. در سرگذشت او کودکی را می‌بینیم که پدرش در بدو تولد او را ترک کرده و در 10 سالگی هم مادرش او را ترک می‌کند و به یک سفر دور و دراز می‌رود تا هم پدر اوباما را پیدا کند و هم خویشتن خویش را. دیگر برای مضمون یک فیلم چه چیزی می‌تواند از این اساسی‌تر و مهم‌تر باشد؟ بنابراین من همیشه خیالم از بابت موفقیت‌آمیز بودن داستان فیلم راحت بود. فیلم مایکل مور درباره جورج بوش، داستانش به اندازه داستان فیلم من جالب نیست. مایکل مور در فیلمش مجبور بود از بدلکاران استفاده کند و فیلمی پر از تئوری توطئه بسازد، ولی من در این فیلم احساس کردم به این کارها نیازی نیست.

این کار به معنی دقیق کلمه به نظر من چیزی در مایه‌های توهین است. مایکل مور یک شخصیت خلاق، سرگرم‌کننده و البته مضحک است. من اهل ریسک بودن او را تحسین می‌کنم. این واقعیت که می‌داند چگونه یک مشت محکم را حواله کسی کند، برایم تحسین‌برانگیز است. ولی وقتی تردستی، دستکاری و نادیده گرفتن واقعیات را باهم ترکیب می‌کنید، به لحاظ روشنفکری مرتکب آبروریزی شده‌اید. من رئیس دانشکده هستم. اگر به لحاظ روشنفکری همسطح مایکل مور بودم، این فیلم با شکست مواجه می‌شد.

مثل این است که بگویم از مایک تایسون باهوش‌ترم. بله، من نه‌تنها می‌خواهم این را بگویم، بلکه می‌خواهم چیزی فراتر از این را هم بگویم. می‌خواهم بگویم من فیلمی تیزهوشانه ساخته‌ام، ولی او فیلم تیزهوشانه نساخته است.

بخش‌های پایانی فیلم طبق ماهیتش کمی براساس فرضیات شکل گرفته و دلیلش هم این است که این فیلم معطوف به آینده است. به نظرم خیلی منصفانه است که بگویم با بعضی نتیجه‌گیری‌هایم موافق نیستم. من معتقدم اوباما می‌خواهد به دلایل ایدئولوژیک جای پای آمریکا را در جهان بظاهر کمتر کند. او نه‌تنها در قیاس با بیشتر آمریکایی‌ها بلکه در قیاس با آزادیخواهان، دیدگاه متفاوتی درباره آمریکا دارد.

بی‌نهایت شوکه می‌شوم اگر افراد نزدیک به اوباما در کاخ سفید و در گروه استراتژی کمیته ملی آزادیخواهــان، این فیلم را ندیده باشند. اینها اگر این فیلم را ندیده باشند، مثل این است که دست به خودکشی زده باشند. مطمئنم آنها فیلم را دیده‌اند؛ ولی این که آیا خود اوباما فیلم را دیده یا نه، نمی‌دانم. البته این را می‌دانم که وقتی دو سال پیش کتابم منتشر شد، نزدیکان اوباما بدجور به خشم آمده بودند. رابرت گیبز، منشی مطبوعاتی کاخ سفید، انتشار این کتاب را محکوم کرده بود. به بایدن و کالین پاول ماموریت داده بودند حرف‌های مرا در آن کتاب تکذیب کنند.

آنها متوجه شده بودند بحثی که در فیلم مطرح شده، بی‌نهایت مخرب است. در فیلم این نظر مطرح شده که اوباما یک تعدیل‌کننده ثروت فقط در آمریکا نیست، بلکه در کل جهان است. اوباما آمریکا را یک درصد می‌داند. آنها دروغ محض بود.

من نه‌تنها خودم را یک فرد زادگاه باور نمی‌دانم، بلکه به طور مشخص این تئوری زادگاه باوری را با دو کتاب و این فیلم رد می‌کنم. چیزی که باعث پررنگ‌تر شدن جنبش زادگاه باوری در مورد اوباما می‌شود این گمان است که او پس‌زمینه خارجی دارد. اشتباه طرفداران جنبش زادگاه باوری این است که هیچ چیز خارجی در مورد زادگاه اوباما وجود ندارد. او زاده هاوایی است.

نمی‌دانم این فیلم چنین تاثیری خواهد داشت یا نه. ولی قطعا هدف از ساختش این بود که در زمینه بحث درباره آینده آمریکا نقش مثبتی داشته باشد. از این جهت دوست دارم این فیلم بزرگ‌تر از شخص خود اوباما باشد.