فراغتی رهاشده در برهوت

میانه تابستان است و خورشید مرداد بی حجاب هیچ ابری تن را می سوزاند. سایبان کجاست تا اوقاتی از فراغت را در سایه اش درنگ کنیم و بتوانیم پرسش کنیم که آیا تعطیلات تابستانی را باید به عنوان اوقات فراغت نگاه و سعی کنیم که این 90 روز
کد خبر: ۴۵۹۰۹
را با کارهای فوق برنامه پر کنیم یا اوقات فراغت تعریف دیگری دارد و اساسا نباید به 90 روز متوالی از زندگی هر انسانی به این چشم نگاه کرد؛
اوقات فراغت چیست و به چه نوع اوقاتی ، اوقات فراغت گفته می شود؛
آیا در کشوری که دانش آموزان در ظرف 9 ماه سال تحصیلی 70 روز تعطیل می شوند، باز هم به 90 روز فصل تابستان باید عنوان اوقات فراغت اطلاق شود؛
کلمه فراغ یا فراغت در زبان محاوره و ادبیات عامه ، چند معنی متفاوت دارد؛ یکی معنی آن ، فارغ بودن ، فراغت داشتن و بیکاری است.
معنی دیگر آن خلاف اشتغال و مشغول بودن است ، یعنی دست کشیدن از کار، به پایان رساندن ، رهاشدن و رهیدن از کاری و خالی شدن از کوششی و معنی آخر آن در ترکیب فراغ بال آسودگی خاطر و آسایش است که در برابر رنج و سختی به کار برده می شود.
در همه تعاریفی که از اوقات فراغت می شود، 3 جهتگیری مشترک مشاهده می شود. اول فراغت از آنچه باید انجام گیرد متمایز و از قلمروی وظیفه جدا می شود. دوم فراغت انتخاب آزادانه است که نسبی است و نه مطلق و سوم انگیزه های فراغت که عمدتا درونی اند.
با این تعاریف آیا ما باید به تعطیلات تابستانی به عنوان اوقات فراغت نگاه کنیم یا خیر؛ رحیم عبادی ، مشاور رئیس جمهوری و رئیس سازمان ملی جوانان در گفتگو با ما سعی می کند تعریفی از اوقات فراغت را بازگو کند.
او می گوید: اوقات فراغت در دنیا به نوعی صنعت تبدیل شده است که کارکرد اقتصادی ، اشتغال زایی و کارآفرینی دارد و فرهنگ کار را در جامعه تشویق می کند و اتفاقا مخالف فرهنگ تنبلی و پرتوقعی است.
او در تکمیل تعریفش ، می افزاید: اوقات فراغت کارکردی چندجانبه دارد که مهمترین کارکرد آن ، اقتصادی است . ضمن این که به مسائل اجتماعی ، فرهنگی ، تفریحی و نشاط و شادابی ایام مردم نیز توجه داد.
وی در ادامه به عواملی که موجب طرح موضوع اوقات فراغت در دنیای امروز شده ، اشاره می کند و می گوید: با ورود انسان به دوران تحولات صنعتی و نظام اجتماعی نوین ، در جوامع صنعتی ، کار و اشتغالات روزمره صورت سازمان یافته ای به خود گرفته و هویتی تازه یافته است. چنان که کار به ساعاتی معین از شبانه روز محدود می شود. در تمام طول سال جریان دارد.
در ازای انجام آن ، دستمزد پرداخت می شود و کارکن از محصول کار جدا می ماند. از این رو، حاکمیت نظام کاربر زندگی انسان جامعه صنعتی ، برای صاحبان اندیشه این نگرانی را ایجاد کرد که همزیستی انسان و ماشین در نهایت به بی روح شدن و ابزاری شدن وی بینجامد.
این گونه بود که برای رهایی انسان جامعه صنعتی از دام از خودبیگانگی ، به طرح موضوع فراغت در مقابل کار پرداختند.
به این معنی که افراد از ساعات غیرکاری به عنوان فرصتی برای بازیافتن شخصیت خود و تجلی یافتن هویت معنوی خویش استفاده کنند. بحث اوقات فراغت در جوامع صنعتی دقیقا در مقابل کار مطرح شده است نه بیکاری.
به عبارت دیگر چون تاثیر نظام کار بر زندگی انسان جامعه صنعتی به گونه ای بوده که موجب نگرانی اندیشمندان آنها شده است ، برای رهایی انسان جامعه صنعتی از دام از خود بیگانگی و بی روح و ابزاری شدن ناشی از کار، موضوع فراغت در مقابل کار را مطرح کرده اند.
مسوولان و برنامه ریزان کشور و والدین جوانان و نوجوانان باید به این موضوع توجه داشته باشند که در کشور ما موضوع اوقات فراغت تا حدود زیادی با اوقات فراغت مطرح در جوامع صنعتی متفاوت است.
به همین دلیل ، باید برنامه ریزی ها برای پر کردن تعطیلات تابستانی نسبتا طولانی کشور با درایت و تعمق بیشتری صورت گیرد. حقیقت این است که در جوامع صنعتی مردم براساس کار زیاد، شادابی و نشاط خود را از دست می دهند و احساس نیاز به اوقات فراغت و تفریح می کنند، در صورتی که در کشور ما جوانان و نوجوانان به علت بیکاری و اوقات فراغت بیش از حد، پژمرده و افسرده اند.
چه بسا که با ایجاد کار در فصل تابستان برای دانش آموزان بتوان موجب شادی و نشاط آنها شد.


اوقات مفید یا مضر
به اعتقاد متخصصان روان شناسی تربیتی و رشد، اوقات فراغت برای جوانان ما هم می تواند سازنده و مفید و هم مخرب و ویرانگر باشد.
به تعبیر دیگر، در گذراندن اوقات فراغت چه بسا استعدادهای فرد شکوفا و تجارب مثبت و مفیدی برای زندگی کسب شود، چنان که در تاریخ آمده که بسیاری از اختراعات ، ابتکارات ، کشفیات تجربی و علمی ، تابلوهای نقاشی و نظریه های مهم ریاضی در اوقات فراغت شکل گرفته است.
چه بسا این اوقات برای مومنان لحظه های نیایش با معبود، برای عالمان دقایق تعمق و تفکر و برای هنرمندان زمان آفرینش و ابداع باشد؛ اما در برابر آن ، فقدان هدف و بی برنامگی ، فراغت های بیمارگونه و انواع انحراف ها و بزهکاری ها در جامعه زمینه ساز می شود.
گفته می شود در یک الگوی تربیتی صحیح و موفق برای زندگی ، اگر این بخش از زندگی - اوقات فراغت - بارور و پربار باشد، دیگر جنبه های زندگی نیز رضایت بخش و موفقیت آمیز خواهد بود؛ اما بعکس ، اگر برای این بخش از زندگی جوانان و نوجوانان کشور برنامه ریزی درست و صحیحی نداشته باشیم و اوقات فراغت جوانان سازنده و مفید نباشد، سایر اوقات جوانان را نیز تحت تاثیر قرار می دهیم.
این گونه است وقتی که مهرماه آغاز می شود و مدارس دوباره باز می شوند و فعالیت خود را آغاز می کنند، دانش آموزان هیچ علاقه ای به رفتن سر کلاس و از سرگیری کار اصلی خود یعنی دانش آموزی ندارند، زیرا آنها در فصل تابستان به مدت زیادی از مدرسه فاصله گرفته و درسها را فراموش کرده اند و طبیعی است آغاز هر کاری پس از تعطیلی طولانی ، سخت است.


مطالعه ای که صورت نگرفته است
فعالیت سازمان ها و نهادهای مختلف برای پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان در سالهای گذشته چه نتایجی داشته است؛
آیا این سازمان ها توانسته اند همه دانش آموزان کشور را زیر پوشش برنامه های خود قرار دهند؛ آیا برنامه های آنها برای اهداف کلی آموزش و پرورش کشور یعنی رشد و تعالی علمی ، فرهنگی ، انقلابی ، اجتماعی ، سیاسی و هنری دانش آموزان بوده؛
آیا این برنامه ها موجب رشد و سازندگی بچه ها بوده یا بعکس موجب تنبلی ، راحت طلبی و پرتوقعی آنها شده؛ آیا این برنامه ها توانسته اند همه اوقات 90 روزه دانش آموزان را پر کنند یا این که هر دانش آموزی تنها توانسته است چند روز از 3 ماه فصل تابستان خود را از این طریق پر کند؛
حقیقت این است که هیچ مطالعه جامعی درباره نتایج سازمان ها و دستگاه ها و نهادهای مسوول غنی سازی اوقات فراغت جوانان در فصل تابستان صورت نگرفته است.
آنچه از سوی این دستگاه ها اعلام می شود تنها گزارش عملکرد و ارائه کمی فعالیت های آنهاست و حداقل این است که ما از نتایج و اثرات سازنده فعالیت های این سازمان ها که بودجه های زیادی را هم در این زمینه هزینه می کنند، بی خبریم و ای کاش در پایان تابستان هر سال این سازمان ها نتایج و اثرات کار خود را در زمینه پر کردن اوقات فراغت جوانان بررسی و اعلام می کردند.
بدون شک نتیجه پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان خیلی بهتر از بیکار ماندن آنها در خانه و کوچه و محل است.
در شرایطی که توان اقتصادی کشور برای پر کردن اوقات فراغت همه دانش آموزان سراسر کشور محدود است و هر سال تنها بخشی از دانش آموزان و آن هم برای چند روز می توانند از این برنامه ها استفاده کنند، اولا باید از این سرمایه ها به صورت بهینه استفاده شود و بهره وری این فعالیت ها را افزایش داد و ثانیا تلاش کرد تا کیفیت برنامه ها افزایش یابد و کارها در حد فعالیت های فوق برنامه باقی نماند.
ثالثا دانش آموزان تحت پوشش و زمان پر کردن اوقات فراغت آنها را افزایش داد و این برنامه ها هماهنگ با اهداف اساسی آموزش و پرورش در جهت رشد و اعتلای دینی ، اخلاقی ، علمی ، اقتصادی ، روانی و بهداشتی آنها باشد.


آموزش زندگی
یکی از اهداف مهم و اصلی تعلیم و تربیت در جهان امروز، آموزش زندگی و آشنا کردن دانش آموزان با مسائل گوناگون زندگی است.
این هدفی است که بیشتر متخصصان تعلیم و تربیت بر آن توافق دارند؛ اما هنوز در نظام آموزش و پرورش ما این هدف خوب طراحی و اجرا نشده است.
اگر توجه داشته باشیم ، اکثر دانش آموزان کشور حتی پس از گرفتن مدرک دیپلم برای حضور در مسائل زندگی آمادگی ندارند و از این نظر خیلی ضعیفند.
به همین دلیل یکی از کارها و برنامه هایی که سازمان ها و نهادهای مسوول برای پرکردن اوقات بیکاری یا فراغت دانش آموزان بخصوص در فصل تابستان باید به آن توجه داشته باشند، آشنا کردن دانش آموزان با مسائل زندگی مانند کار، اشتغال و کسب درآمد و راههای پیدا کردن استقلال و کسب هویت اجتماعی و... با روشهای گوناگون است.
به اعتقاد جامعه شناسان ، امروز بیشتر جوانان و نوجوانان ما با کار و محیطهای کاری مانند کارخانجات صنعتی ، دستگاه ها و سازمان های اداری ، مالی ، خدماتی ، بازرگانی بیگانه اند و حتی وقتی دیپلم یا لیسانس هم می گیرند، نمی دانند چگونه با دستگاه های اجرایی کشور رابطه برقرار کنند.
آنها می گویند مهارت آموزی و کسب حرفه مناسب ، یکی از نکات مهم زندگی امروز ما ایرانی هاست که باید جوانان و نوجوانان را در فصل تابستان با آنها آشنا کرد.


ضرورت تعدیل اوقات تعطیلی مدارس
همان طور که اشاره کردیم ، مدارس ایران 3 ماه در فصل تابستان و بیش از 2 ماه در طول سال تحصیلی تعطیلند و دانش آموزان ما بیکار در کوچه و خیابان ها می گردند.
اگرچه بیشتر دانش آموزان و معلمان از تعطیلات مدارس خرسند و خشنود می شوند، ولی باید توجه داشت که تعطیلات طولانی مدت زیانهای جبران ناپذیری برای کشور و خود دانش آموزان دارد.
زیرا اتلاف وقت جوانان و نوجوانان کشور و استفاده ناصحیح از نیروی توانمند این قشر علاوه بر این که موجب خسارات اقتصادی برای کشور خواهد بود، موجب تنبلی و تن پروری ، پرتوقعی ، راحت طلبی ، خودخواهی ، وابستگی به والدین و عدم رشد اعتماد به نفس و مستقل نشدن آنها خواهد شد.
فراموش نکنیم که اگر تمام امکانات کشور را بسیج کنیم قادر نخواهیم بود 5 سال از عمر دانش آموزان را به عنوان اوقات فراغت درست و اصولی پر کنیم ، همان طور که آموزش و پرورش با همه بودجه و توان نیروی انسانی و امکانات موجود توانسته است به دانش آموزان کشور درست سرویس بدهد؛ بنابراین یکی از کارهای بسیار ضروری ، بررسی و مطالعه میزان اوقات فراغت دانش آموزان و راههای تعدیل اینهمه تعطیلی مدارس است.


آموزش حرفه ای و شغلی
مطالعات و تحقیقات نشان می دهد آموزش شغلی و کسب مهارت جوانان و نوجوانان موجب رشد اعتماد به نفس ، استقلال ، کسب هویت و احساس رضایت درونی آنها می شود و یکی از علایق جدی دانش آموزان برای پر کردن اوقات فراغت خود، آموزش حرفه ای و کار کردن است.
متاسفانه در بیشتر برنامه هایی که از سوی سازمان های مختلف برای پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان کشور اعلام شده ، به موضوع آموزش حرفه ای و شغلی و آشنا کردن آنها با محیطهای کاری توجه نشده است ، در صورتی که کار و اشتغال در سنین نوجوانی و جوانی بسیار مفید و سازنده است و کار و کسب می تواند جوانان را نسبت به بسیاری از آسیب های اجتماعی بیمه کند.
رحیم عبادی ، مشاور رئیس جمهوری و رئیس سازمان علمی جوانان در این ارتباط می گوید: براساس یک نظرسنجی که از دانش آموزان به عمل آمده گردشگری ، مشارکت های اجتماعی ، فعالیت های ورزشی ، هنری ، قرآنی ، دینی ، فرهنگی ، مطالعه و کتابخوانی ، مهارت آموزی ، آموزش زبان و آموزش رایانه مهمترین درخواست های دانش آموزان برای پرکردن اوقات فراغت آنها بوده است.
وی می افزاید: جوانان شهرهای بزرگ علاقه زیادی به یادگیری مهارت های حرفه ای و شغلی دارند و حتی حاضرند بسیاری از هزینه های آن را بپردازند تا با استفاده از این مهارت ها، بخشی از نیازهای اساسی شغلی و اقتصادی خود را تامین کنند؛ بنابراین برنامه های اوقات فراغت بایستی با سمت و سوی افزایش توانمندی های مهارتی و ایجاد زمینه مناسب برای اشتغال و تقویت کارکردهای اقتصادی آن هدایت شود و به جای صرف هزینه های گراف برای فعالیت های فوق برنامه و تفننی ، باید به نیازهای اساسی نسل جوان توجه شود.
رئیس سازمان ملی جوانان در نشریح برنامه های این سازمان برای آموزش فنی ، حرفه ای و شغلی جوانان ، می گوید: در تابستان امسال ، با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه ای ، به آموزش مهارت های (ICDL گواهینامه بین المللی رایانه) پرداخته ایم واز این طریق 60 هزار نفر را در تابستان امسال آموزش می دهیم.
همچنین در تابستان امسال به منظور ارتقای سطح توانمندی های مهارتی و اجتماعی سازمان های غیردولتی جوانان ، مرحله اول برنامه جامع آموزش و ظرفیت سازی جوانان برای بیش از 5 هزار نفر با هزینه ای معادل 41 میلیارد ریال را طراحی کرده ایم که در 6 منطقه جغرافیایی کشور از جمله تهران ، خراسان ، مازندران ، آذربایجان شرقی ، کردستان و فارس در حال اجراست.
وی در پاسخ به این پرسش که فکر نمی کنید بودجه های زیادی برای پر کردن اوقات فراغت جوانان هزینه می شود که عملا اثرات آموزشی ، پرورشی ، اجتماعی ، اقتصادی آنها بسیار ضعیف است ، می گوید:
«ممکن است بخشی از این بودجه ها درست هزینه نشود و به طور مثال صرف کارهای تبلیغاتی شود، ولی باید توجه داشت که بودجه های ضروری برای پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان نه تنها زیاد نیست ، بلکه کم است ، چون اوقات فراغت جوانان ما خیلی زیاد است و اگر تدبیری برای پر کردن اوقات نداشته باشیم ، آنها به سمت منکرات اجتماعی به پیش می روند، زیرا بیکاری موجب فساد اخلاقی و اجتماعی جوانان می شود؛ بنابراین سرمایه گذاری برای پرکردن اوقات فراغت جوانان ضرورتی اساسی است و فراموش نکنیم که بودجه های فعلی تنها برای پر کردن اوقات فراغت تعداد کمی از جوانان مناسب است.
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها