نگرانی از افزایش دانشجویان دکتری

همان‌طور که در سال‌های قبل هم افزایش کمی دانشجویان دوره‌های کاردانی و کارشناسی در راس برنامه‌های وزارت علوم و دانشگاه‌ها بود و با یک جهش 5 ساله تعداد دانشجویان کارشناسی به بیش از 3 برابر رسید؛ منتها برخی استادان دانشگاه مانند فروهر فرزانه، عضو هیات علمی دانشگاه شریف، این برنامه را برای دوره دکتری غیرکارشناسی می‌دانند. براساس موضع منتقدان، نسبت تعداد استاد به دانشجو در استاندارد ملی یک به 15است که با کمی مسامحه می‌توان آن را یک به 20 در نظر گرفت. در این نسبت، اگر 10 دانشجو را کارشناسی و 6 دانشجو را کارشناسی‌ارشد درنظر بگیریم، نسبت استاد به دانشجو در دوره دکتری حداقل یک به 4 است. در این شرایط، برای جذب 20هزار دانشجوی دکتری که هر یک 5 سال در دانشگاه می‌مانند، باید حداقل 25 هزار هیأت علمی ذی‌صلاح در اختیار داشت که اغلب باید دانشیار و استاد تمام باشند. این در حالی است که بعضی مسوولان با افزایش ظرفیت دوره‌های تحصیلات تکمیلی به دنبال حل معضلات اجتماعی مانند بیکاری هستند که این سیاست درستی نیست و در بلندمدت معضل بیکاری را تشدید خواهد کرد.

این انتقادات در حالی مطرح می‌شود که وزارت علوم نه در دوره کارشناسی که مدعی است در دوره‌های ارشد و حتی دکتری هم تعهدی به تامین فرصت اشتغال برای دانش‌آموختگان ندارد. درحالی که افزایش شمار دارندگان عالی‌ترین مدرک تحصیلی کشور یعنی دکتری بدون تعبیه جایگاهی مناسب برای استفاده از تخصص آنان نشانه نوعی توسعه نامتوازن در نظام آموزش عالی است، نبود تعادل میان جذب دانشجویان دکتری با امکانات دانشگاهی بخصوص در مراکزی که استاد، تجهیزات آموزشی و خدمات در شأن دانشجوی دکتری را ندارند، به کاهش منزلت مدرک تحصیلی منجر خواهد شد و این بیماری در نظام آموزش عالی بلادرمان است.

آوید طالبیان / گروه جامعه