لیگ شلوغ فوتبال ایران

فشردگی تقویم مسابقات لیگ برتر و در پیش بودن رقابت‌های حذفی، لیگ قهرمانان آسیا و تیم‌ملی کار را به‌نوعی سخت کرده است.

باشگاه‌ها از این که هر 4 روز یکبار باید به میدان بروند شاکی‌اند (در این بین نمایندگان حاضر در لیگ قهرمانان آسیا فشار بیشتری را تحمل می‌کنند) و کادر فنی تیم ملی نیز برای برنامه‌ریزی بهتر با مشکلاتی مواجه است. اصطکاک‌هایی که این اواخر بین کارلوس کرش با برخی مربیان لیگ برتری از جمله پرویز مظلومی به وجود آمده نیز به دلیل همین جریانات بوده که هرکدام خود را محق دانسته‌اند.

نخستین بار کارلوس کرش در طرح‌هایی که برای پیشرفت فوتبال کشور به فدراسیونی‌ها ارائه کرده بود، موضوع کاهش تعداد تیم‌ها را مطرح کرده بود. باور وی این است که با کم‌شدن تعداد تیم‌ها کیفیت لیگ بالا خواهد رفت، چرا که تعداد بازیکنان محدودتر می‌شود و باشگاه‌ها هم بهترین‌ها را جذب خواهند کرد. کرش همچنین مدعی است با این طرح برنامه‌ریزی برای تیم ملی راحت‌تر خواهد بود. این در شرایطی است که مربی‌ای مثل مجید جلالی مخالف صریح این طرح است و عنوان می‌کند با یک برنامه‌ریزی بهتر می‌توان با همین 18 تیم لیگ را بخوبی اداره کرد. اما عزیز محمدی، رئیس سازمان لیگ برتر در پاسخ به پرسش تکراری ما در این باره می‌گوید: این بحث همواره مطرح بوده و فعلا نمی‌توان درباره آن به طور دقیق اظهار نظر کرد. من البته احتمال کاهش تعداد تیم‌ها را رد نمی‌کنم، چرا که در سیستم امتیازدهی کنفدراسیون فوتبال آسیا برای صدور پروانه حرفه‌ای، تعداد زیادی از باشگاه‌ها دچار مشکل هستند و باید دید چند باشگاه می‌توانند به استانداردهای لازم دست یابند. اما این که خودمان بخواهیم تیم‌ها را کاهش دهیم، تحت هیچ شرایطی برای فصل آینده امکان‌پذیر نیست. این کار باید از قبل کارشناسی شود و هیات رئیسه فدراسیون هم آن را تصویب کند، ضمن این که ما اواسط نیم‌فصل دوم را پشت سر گذاشته‌ایم و فعلا نمی‌شود کاری کرد. اگر چنین تصمیمی اتخاذ شود، باید از قبل به اطلاع همه باشگاه‌ها برسد و فرمول مشخصی در نظر گرفته شود نه این که یکباره در وسط فصل بیاییم تعداد تیم‌ها را کم کنیم.

به طور دقیق نمی‌توان گفت کاهش تیم‌ها در شرایط کنونی می‌تواند برای پیشرفت لیگ ایران مفید باشد یا خیر. پارامترهای زیادی وجود دارند که می‌توانند این فرضیه را بهانه‌ای برای بهتر شدن نمایش دهند و در عوض برخی نظریه‌های مخالف هم بی‌پاسخ مانده‌اند و نمایشگر این هستند که در چنین اوضاعی 18 تیم برای کشور پهناور ایران و این جمعیت فوتبالی می‌تواند جوابگو باشد.

تصمیمی که AFC برای کاهش سهمیه ایران در لیگ قهرمانان آسیا در فصل جدید این مسابقات گرفته است نشان می‌دهد باشگاه‌های ایرانی با استانداردهای لازم فاصله‌های بسیاری دارند و اگر همین رویه پیش برود باید منتظر تهدیدهای دیگری علیه لیگ برتر کشورمان بود. حضور تماشاگران پرشمار در سال‌های قبل بهانه خوبی بود تا نمایندگان کشورمان ضعف‌های ساختاری خود را پوشش دهند، ولی کنفدراسیون فوتبال آسیا در راستای حرفه‌ای‌کردن فوتبال در قاره کهن قید این مهم را زده و 2 سهمیه را از مجموع سهمیه‌های کشورمان کاسته است. نگاهی به تعداد سهمیه‌های AFC که برای لیگ‌های مختلف در نظر گرفته، شاید تفاوت‌های لیگ ایران را با این کشورها نشان دهد.

در غرب آسیا کشور قطر اکنون دارای 4 سهمیه قطعی شده است. عربستان 3 سهمیه قطعی و یک سهمیه در پلی‌آف دارد. امارات هم از شرایطی مشابه با عربستان برخوردار بوده و ازبک‌ها که قبلا فقط 2 سهمیه داشتند حالا 3 سهمیه قطعی و یک سهمیه در پلی‌آف دارند. این در شرایطی است که ایران تنها 2 سهمیه قطعی دارد و 2 سهمیه در پلی‌آف که با رویارویی استقلال و ذوب‌آهن در مرحله پلی‌آف، عملا یکی از سهمیه‌های کشورمان در این مرحله حذفی از دست رفت تا دارای 2 سهیمه قطعی و یک سهمیه در پلی‌آف شود. در شرق قاره هم ژاپن، پرچمدار فوتبال نوین در قاره کهن صاحب 4 سهیمه است. چین و کره‌جنوبی هر کدام 3 سهیمه به علاوه یک سهمیه در پلی‌آف دارند. استرالیا 2 سهمیه قطعی و یک سهمیه پلی‌آف، تایلند یک سهمیه قطعی و یک تیم هم در پلی‌آف و اندونزی هم تنها یک تیم در مرحله پلی‌آف دارد. این تقسیم‌بندی بر اساس امتیازدهی لیگ‌های کشورهای حاضر در لیگ قهرمانان صورت گرفته و نشان از مشکلات لیگ کشورمان به لحاظ زیرساخت‌های تیم‌ها دارد.

تعداد تیم‌های لیگ برتر ایران در حالی از نظر برخی مربیان و کارشناسان زیاد به نظر می‌رسد که مقایسه آن با لیگ‌هایی که درگیر مسابقات لیگ قهرمانان آسیا هستند، نشان می‌دهد بسیاری از کشورهای آسیایی که داعیه توسعه در فوتبال دارند از تعداد تیم‌های کمتری در لیگ‌های حرفه‌ای خود برخوردار هستند و در شرایط مختلف نیز تعداد تیم‌ها را کاهش یا افزایش داده‌اند. ژاپن را تقریبا همه کارشناسان به عنوان پرچمدار فوتبال در قاره آسیا می‌دانند که نتایج آن در همه عرصه‌ها نیز جای هیچ گونه تردیدی باقی نمی‌گذارد. ژاپنی‌ها هم اکنون 18 تیم در جی لیگ خود دارند که در این فصل با قهرمانی کاشیوا ریسول خاتمه یافت. براساس فرمولی که چشم بادامی‌ها در لیگ خود به کار می‌گیرند هر سال 3 تیم پایین جدول سقوط می‌کنند. ژاپن در حالی فوتبال حرفه‌ای خود را با 18 تیم پی می‌گیرد که از سال 93 جی لیگ را با حضور 10 تیم استارت زد. سال بعد این تعداد به عدد 12 افزایش یافت. در سال 95 نیز 2 تیم دیگر به تعداد قبلی اضافه شدند تا جی لیگ 14 تیمی شود. این رویه در سال 96 با افزایش 2 تیم دیگر ادامه یافت و در سال 97 آنها فقط یک تیم به جمع قبل افزودند. در سال 98 هم یک تیم دیگر اضافه شد تا لیگ پرسروصدای ژاپن 18 تیمی شود. اما جالب این که مسوولان این لیگ درست یک‌سال بعد تصمیم به کاهش تعداد تیم‌ها گرفتند و لیگ را 16 تیمی کردند که این تعداد تا سال 2005 پابرجا ماند و از این سال بار دیگر 18 تیمی شد. ژاپن با همین 18 تیم کار خود را در جی لیگ پی می‌گیرد.

اما در کی لیگ کره جنوبی شرایط متفاوت است و سران فوتبال این کشور بر خلاف ژاپنی‌ها حضور 16 تیم را برای لیگ حرفه‌ای کافی دانسته‌اند. در این لیگ که فصل جدید آن با قهرمانی چونبوک موتورز خاتمه یافت 3 تیم به یک رده پایین‌تر سقوط می‌کنند. جالب این که لیگ کره در سال‌های 2009 و 2010 با 15 تیم برگزار می‌شد و طی سال‌های 2006 تا 2008 هم 14 تیم در آن حضور داشتند. کی لیگ در سال 2005 نیز 13 تیمی بود اما اکنون مسوولان این کشور معتقدند زمینه برای افزایش تعداد تیم‌ها مهیا نیست و فوتبال این کشور که لژیونرهای زیادی در تیم‌های مطرح اروپایی دارد با 16 تیم در لیگ حرفه‌ای به کار خود ادامه می‌دهد.

در سوپر لیگ چین با آن وسعت و جمعیتی که این کشور دارد تنها 16 تیم حاضر هستند که امسال گوانگژو بالاتر از بیجینگ گوان به مقام قهرمانی دست یافت. در این لیگ 2تیم سقوط می‌کنند تا 2 تیم از لیگ 14 تیمی دسته اول به جمع حرفه‌ای‌ها راه یابد.

استرالیا هم که مسابقات حرفه‌ای خود را تحت عنوان ‌ای لیگ برگزار می‌کند 10 تیم را برای این رقابت‌ها کافی دانسته است. تیم سنترال کاستار مارینرس در این فصل از لیگ حرفه‌ای کانگوروها توانسته قهرمانی زودهنگام را به‌دست آورد. در لیگ حرفه‌ای این کشور مسابقات پلی‌آف برای تعیین تیم سقوط‌کننده و جایگزین آن در نظر گرفته شده است. این فرمول تقریبا در کمتر لیگ دیگری به اجرا در می‌آید.

در شرق آسیا کشورهای تایلند و اندونزی هم در فهرست کشورهای حاضر در لیگ قهرمانان آسیا هستند. تایلندی‌ها لیگ برتر فوتبال خود را با 18 تیم برگزار می‌کنند که در پایان فصل هم 3 تیم از این جمع به رده پایین‌تر سقوط می‌کند، ولی در اندونزی که توانسته خود را در بین حاضران لیگ قهرمانان آسیا قرار دهد 12 تیم را برای لیگ خود کافی می‌داند. از این جمع 12 تیمی، 2 تیم به یک رده پایین‌تر سقوط می‌کنند.

اما در غرب آسیا که ایران نیز در همین تقسیم‌بندی‌ها قرار دارد نیز شرایط تقریبا با لیگ کشورمان متفاوت است. هرچند اکثر کشورهای منطقه به لحاظ وسعت و جمعیت عمومی و نیز پتانسیل فوتبالی با ایران قابل قیاس نیستند، اما به لحاظ ساختاری شرایطی به مراتب متفاوت در باشگاهداری دارند و جالب این که تعداد تیم‌های حرفه‌ای‌شان هم کمتر از ایران است. عربستان که شاید از قوی‌ترین لیگ در بین کشورهای عربی برخوردار است لیگی 14 تیمی دارد که این بار الاهلی پیشتاز آن است و تیم معروف الاتحاد هم با قرار گرفتن در مکان ششم از روزهای بدش خبر می‌دهد. در لیگ عربستان 2 تیم سقوط می‌کند که در فصل جاری الرائد و الانصار کاندیداهای اصلی سقوط هستند. لیگ حرفه‌ای امارات هم با 12 تیم کار خود را پی می‌گیرد که در پایان هر فصل 2 تیم از این جمع به دسته اول سقوط می‌کند. در لیگ ستارگان قطر هم شرایط مشابهی را شاهد هستیم. اما ازبک‌ها که پیشرفت چشمگیری داشته‌اند و سهمیه‌های بیشتری را هم در لیگ قهرمانان آسیا کسب کرده‌اند لیگی 14 تیمی دارند. در این لیگ 2 تیم سقوط می‌کند و جای خود را به تیم‌های اول و دوم لیگ دسته اول می‌دهد. امسال بنیادکار قهرمان لیگ شد و تیم ناساف با سنت‌شکنی بین تیم‌های بنیادکار و پاختاکور، در مکان دوم قرار گرفت.

اما لیگ برتر ایران که از سال 80 با 10 تیم آغاز به کارکرد و در سال سوم 16 تیمی و سال هفتم عمر خود 18 تیمی شد اکنون زمزمه‌های کاهش تعداد تیم‌ها را می‌شنود. مقایسه آماری تعداد تیم‌های حاضر در لیگ کشورمان با لیگ‌های دیگری که از شرایط بهتری در آسیا برخوردارند نشان می‌دهد که آنها می‌توانند الگوی خوبی برای لیگ کشورمان باشند