دیابت را بموقع مهار‌کنید

چراکه این عضو حساس و منعطف، ممکن است عمل پیوند را پس بزند. علاوه براین شخصی که پیوند برای او انجام شده است باید داروهای بخصوصی مصرف کند تا به این ترتیب از پس زدن پیوند جلوگیری شود. ضمن آن که مصرف این گونه داروها عوارض جانبی فراوانی دارند. اکنون تحقیق در مورد پیوند سلول‌ها حتی خود جزیره لانگرهانس در دست اقدام است، اما دورنمای موفقیت آن هنوز نامعلوم است و در حال حاضر تعداد اهداکنندگان عضو پیوندی نسبت به افراد دیابتی کم است. به همین دلیل در حال حاضر بهترین راه برای دیابتی‌ها کنترل قند خون و جلوگیری از آسیب به پانکراس و سلول‌های این عضو حیاتی است.

یک فرد مبتلا به دیابت نوع 1 که برای اولین بار با انسولین درمان می‌شود ممکن است در روزها یا هفته‌های بعد از مصرف انسولین بتدریج دریابد میزان قند خون او بهتر کنترل می‌شود، در حالی که نیاز کمتری هم به انسولین دارد! بعضی از افراد دیابتی حتی برای مدتی هیچ نیازی به تزریق انسولین ندارند !

علت این موضوع بظاهر پیچیده این است که در افراد دیابتی نوع یک، هنگام شروع دیابت همه سلول‌های تولید کننده انسولین از بین نرفته‌اند و با ترشح انسولین از سلول‌های باقیمانده برای مدتی، انسولین مورد نیاز تامین می‌شود. این دوران که به دوران بهبود یا مرحله بازگشت معروف است با کنترل بهتر دیابت به مدت طولانی‌تری ادامه می‌یابد. در این دوران معمولا تزریق انسولین قبل از وعده غذایی کافی است. چرا که انسولین پایه را خود سلول‌های پانکراس تولید می‌کنند. در دوران بهبود، افراد دیابتی از آمادگی بیشتری برای پذیرش روند درمان دیابت برخوردارند. با این که طی این دوران میزان انسولین مورد نیاز را نمی‌توان بوضوح تعیین کرد، اما دیابتی از میزان مناسب قند خون و کاهش موارد هیپوگلیسمی برخوردار است، چراکه بسیاری از اشتباهات درمانی به وسیله انسولین ترشح شده از سلول‌ها جبران می‌شود، اما روند از بین رفتن سلول‌های باقیمانده ترشح‌کننده انسولین آرام‌آرام ادامه می‌یابد و غالبا در پایان مرحله بازگشت یا دوران بهبود، میزان قند بالا آشکار می‌شود. بنابراین در صورتی که فقط با تزریق انسولین کریستال قبل از وعده‌های غذایی میزان قند خون ناشتا پی‌درپی افزایش یابد فورا باید به فکر تزریق شبانه مقدار کمی انسولین NPHباشید، چراکه بعد از آن صبح‌ها هم به تزریق انسولین NPH نیاز پیدا خواهید کرد.

در این میان بهتر است اگر مرحله بهبود شما رو به پایان است حتما به پزشک خود که دیابت نوع 1 را به خوبی می‌شناسد مراجعه کنید و در مورد شیوه‌های درمانی بعدی دستورات لازم را دریافت کنید. در برخی موارد به عده‌ای از دیابتی‌ها توصیه می‌شود حتما در این زمان بار دیگر در دوره‌های آموزشی دیابت شرکت کنند.

کنترل همزمان قند خون: برای کنترل دستگاه شخصی آزمایش قند خون خود بهتر است هنگام معاینه پزشک یا در آزمایشگاه، همزمان با اندازه‌گیری قند خون توسط پزشک یا کارشناسان آزمایشگاه، شما نیز با دستگاه شخصی خود میزان قندخون خود را اندازه‌گیری کنید. به این ترتیب دقت دستگاه خود را امتحان کنید.

کنترلHBAIC : هر سه ماه یکبار آزمایش AIC را تکرار کنید.

کنترل فشارخون: در هر مراجعه به پزشک باید حتما فشار خون اندازه‌گیری شود تا بموقع افزایش فشار خون تشخیص داده و درمان شود.

کنترل وزن: شما باید وزن خود را مرتب کنترل کنید. اگر به طور واضحی دچار افزایش وزن شده‌اید شاید انسولین بیشتری نسبت به آنچه احتیاج دارید تزریق می‌کنید و به این ترتیب غذای بیشتری نیز میل می‌کنید.

کنترل چربی‌ها: کنترل نامناسب دیابت باعث افزایش تری‌گلیسرید و کلسترول و کاهش HDL خون می‌شود. به همین دلیل در دیابتی‌هایی که کنترل مناسب انجام نمی‌شود، اندازه‌گیری این مواد بی‌فایده است. اگر شما با وجود کنترل خوب دیابت، هنوز چربی بالایی دارید احتمالا دچار اختلال سوخت و ساز چربی هستید و باید دقیق‌تر معاینه شوید. در افراد دیابتی نوع 1 نسبت به نوع 2 این اختلال کمتر دیده می‌شود. بر اساس تحقیقات جدید، استاتین‌ها (داروهای جدید کاهش‌دهنده کلسترول) بخوبی توانسته بدون ارتباط با مقدار کلسترول میزان سکته‌های قلبی و مغزی را کاهش دهد.

ثبت نتایج: نتایج تمام آزمایش‌های خود را در دفترچه روزانه ثبت کنید (قند خون، قند ادرار، چربی، فشار خون، اختلالات گردش خون و...)

حتی اگر دچار هیچ مشکلی هم نیستید برای پیشگیری از بروز مشکلات باید تحت معاینات مختلف قرار بگیرید.

معاینه ته چشم: سالی یکبار باید ته چشم شما توسط متخصص چشم معاینه شود (با استفاده از قطره گشادکننده مردمک)‌. فراموش نکنید وقتی در چشم شما قطره چکانده می‌شود ممکن است به مدت چند ساعت دچار اختلال دید شوید بنابراین از رانندگی در این هنگام خودداری کنید. در ضمن در صورتی که دچار رتینوپاتی (عوارض چشمی ناشی از دیابت) شده‌اید باید دفعات مراجعه به چشم پزشک را افزایش دهید.

معاینه کلیه‌ها: میکروآلبومین ادرار و در صورت نیاز، خون خود را نیز مورد آزمایش قرار دهید.

البته در صورت ابتلا به نفروپاتی دیابت (عوارض کلیوی ناشی از دیابت) عکسبرداری رنگی از کلیه‌ها ممکن است مضر باشد.

معاینه اعصاب: با وسایلی ساده مثل دیاپازون و... باید حداقل سالی یکبار پزشکتان پاهای شما را مورد معاینه قرار دهد.

معاینه گردش خون: برای معاینه گردش خون باید نبض‌های پاها حس شود.

نتایج تمام معاینات انجام شده باید در یک پرونده پزشکی جمع‌آوری شود. نتیجه معاینات سالانه‌تان را که برای پیشگیری از عوارض دیابت انجام می‌دهید نیز در این پرونده نگهداری کنید.

دکتر اسدالله رجب‌

 ‌متخصص اطفال و دیابت