ساخت جایگاه سوختگیری در فضا تا 2020

هر وقت می‌خواهید با خودروی شخصی خود به یک سفر طولانی بروید، احتمالا از بابت کمبود سوخت در مسیر پیش روی نگرانی ندارید، چرا که معمولا در فواصل مشخصی از جاده‌ها، پمپ بنزین یا پمپ وجود دارد. اما تصور کنید اگر قرار باشد با یک سیستم حمل و نقل فضایی راهی یک سیاره دور دست یا یکی از اجرام دور منظومه شمسی شوید، برای تأمین سوخت در ادامه مسیر چه راهی وجود خواهد داشت؟ بخصوص این‌که سفر به سیاراتی همچون مریخ، آن هم با تکیه بر فناوری‌های موجود، به ماه‌ها زمان نیاز است.

کد خبر: ۴۴۳۹۷۳

اما نکته مهم این است که در فضا هیچ‌گونه امکانی برای راه‌اندازی تاسیساتی همچون پمپ بنزین وجود ندارد، تأسیساتی که فضاپیماها بتوانند در آنها سوختگیری مجدد انجام دهند. البته تاکنون چنین امکانی فراهم نشده است، چه بسا در دهه‌های آتی، مقدمات راه‌اندازی چنین تأسیساتی مهیا شود.

در سال‌های اخیر توجه زیادی به مقوله فضا و توسعه اکتشافات فضایی شده اما برای رسیدن به این اهداف به روش‌ها و فناوری‌های نوینی نیاز است که براساس آنها در عین حال که سوخت مصرفی فضاپیماها و سیستم‌های فضایی کاهش یابد، صرفه‌جویی‌های قابل توجهی نیز در هزینه‌هایی که برای این منظور می‌شود صورت گیرد. این دو فاکتور مهم محققان و شرکت‌هایی را که در زمینه توسعه فناوری اکتشافات فضایی فعالیت دارند بر آن داشته است تا به فکر آینده باشند، آینده‌ای که در آن، انبوهی از سیستم‌های فضایی از زمین جدا و راهی گوشه و کنار منظومه شمسی می‌شوند. شرکت Shackleton Energy Company از جمله پیشگامان این مقوله بوده است. این شرکت تحقیقاتی که در تگزاس آمریکا واقع شده، به دنبال طراحی و راه اندازی نخستین پایگاه عملیاتی حفاری در ماه است. هدف محققان این شرکت از دنبال کردن چنین برنامه‌ای دستیابی به منابع معدنی قمر طبیعی زمین برای تولید اکسیژن و هیدروژن مایع و به‌کارگیری آنها در نخستین ایستگاه سوختگیری فضایی است. در نگاه نخست این پروژه در نوع خود جاه طلبانه به نظر می‌رسد اما مقامات ارشد این شرکت با جدیت به دنبال عملیاتی شدن آن هستند و امیدوارند تا سال 2020 آن را در فضا راه‌اندازی کنند.

بیل استون، بنیانگذار این شرکت با اشاره به پروژه‌هایی که در سال‌های اخیر برای توسعه گردشگری فضایی و بازشدن پای بخش خصوصی در امر اکتشافات فضایی آغاز شده‌اند می‌گوید: کافی است نگاهی به پروژه‌هایی همچون ویرجین گالکتیک بیندازیم. در این پروژه‌ها تلاش می‌شود گردشگران و محققان با استفاده از سیستم‌های جدید و کم هزینه‌تر فضایی (در قیاس با شاتل‌ها و کپسول‌های سایوز روسیه) به مدارات پایین زمین منتقل شوند. اما اگر قرار باشد نگاهی به دور دست‌ها داشته باشیم یعنی جایی که صحبت از رفتن به ماه و در ادامه مریخ و سایر اجرام منظومه شمسی می‌شود، با موانعی روبه‌رو می‌شویم که مهم‌ترین آنها کمبود سوخت مورد نیاز در فضاست. او معتقد است راه‌اندازی این جایگاه فضایی، تأمین سوخت یکی از نیازهای ضروری بشر در فرآیند جدا شدن از زمین و توسعه اکتشافات فضایی است.

این شرکت مدعی است در حال حاضر رقیبی در زمینه طراحی و راه‌اندازی جایگاه تأمین سوخت فضاپیماها در فضا ندارد. محققانی که در این شرکت فعالیت دارند، از هم‌اکنون طرح‌های نهایی برای آغاز فاز اصلی این پروژه را بررسی می‌کنند. کارشناسانی همچون بیل استون برآورد می‌کنند برای حفاری در ماه و انجام پروژه‌های صنعتی در این قمر به بودجه کلانی بالغ بر 15 میلیارد دلار نیاز است. وی این بودجه را با هزینه‌های سرسام آوری که برای راه‌اندازی تأسیسات عظیم تولید نفت در دریای شمال نیاز است، قابل قیاس می‌داند. بدون شک چنین نگرشی ملزومات خاص خود را نیز می‌طلبد. به عنوان مثال فضانوردانی که در این تأسیسات حضور خواهند داشت تا با استفاده از ابزارهای لازم شروع به حفاری در سطح ماه کنند باید دوره‌های مختلف و پیچیده‌ای را سپری کنند. در حقیقت آنها فضانوردان عادی نخواهند بود، بلکه فضانوردانی با تخصص‌های مختلف صنعتی خواهند بود. محققان شرکت Shackleton Energy Company توجه خاصی به دو قطب ماه دارند. آنها بخوبی می‌دانند که در این دو نقطه از ماه تمرکز قابل توجهی از مواد معدنی ارزشمند وجود دارد که می‌توان از آنها برای تولید سوخت مورد نظر فضاپیماها استفاده کرد. به همین منظور گفته می‌شود طرح‌هایی درخصوص آغاز دو مأموریت پیش آهنگی رباتیکی در دست بررسی است. یکی از این دو مأموریت مربوط به حفره Shackleton قطب جنوب ماه در 4 سال آینده می‌شود.

راه‌اندازی جایگاه فضایی تأمین سوخت، یکی از نیازهای ضروری بشر در فرآیند جدا شدن از زمین و توسعه اکتشافات فضایی است که مشکل کمبود سوخت در فضا را از میان برمی‌دارد

درصورتی که همه چیز بر اساس برنامه‌های از پیش انجام شده پیش رود و نخستین مأموریت‌های اکتشافاتی در ماه همان نتایجی را به همراه داشته باشد که مدیران ارشد این شرکت پیش‌بینی می‌کنند،Shackleton Energy Company گام‌های بلندی به سوی طراحی و ساخت نخستین پایگاه قابل زندگی در ماه برخواهد داشت. در این پایگاه از مواد استخراج شده از سطوح زیرین ماه برای تولید سوخت مورد نیاز سیستم‌های حمل و نقل فضایی استفاده خواهد شد. مدیران این شرکت می‌گویند، سوختی که به این ترتیب تولید می‌شود، در اختیار تمام کشورهایی که قصد توسعه اکتشافات فضایی را دارند، گذاشته می‌شود. آنها حتی برنامه‌ریزی‌های لازم برای فروش این سوخت به فضاپیماهای متقاضی را نیز انجام داده‌اند. بخشی از پروژه بزرگی که این شرکت دنبال می‌کند، شامل راه‌اندازی جایگاه‌های تأمین سوخت در نقاط مختلف منظومه شمسی است. یکی از مهم‌ترین آنها نقطه‌ای در نزدیکی ایستگاه فضایی بین‌المللی است و احتمالا جایگاه‌های دیگر براساس نیاز مشتریان و کشورهای متقاضی در نقاط خاص دیگری راه اندازی خواهند شد.

اما این ایده جاه‌طلبانه و تمامی ایده‌های دیگری از این دست برای تبدیل شدن به واقعیت عینی و هیجان‌انگیز به پول نیاز دارند. به همین دلیل مدیران این شرکت از هم اکنون به دنبال پیدا کردن شرکای قابل اطمینان هستند. این شرکا می‌توانند کشورهایی نظیر چین، ژاپن و حتی هند باشند که از هم‌اکنون به دنبال نقشه‌هایی برای اعزام فضانورد به ماه و در ادامه ساخت نخستین پایگاه‌های اقامتی در قمر طبیعی زمین هستند. این کشورها اعلام کرده‌اند طی 2 دهه آینده بخش قابل توجهی از برنامه‌هایشان را به پیش خواهند برد.

حدود 2 سال پیش یعنی در سپتامبر سال 2009، ناسا از کشف منابع آب در ماه خبر داد. این کشف مهم با استفاده از نتایج به دست آمده از دستگاه‌های بررسی‌کننده نصب شده روی 3 سیستم مستقل تحقیقاتی مستقر در فضا صورت گرفت و از همان زمان تاکنون ایده‌های مختلفی با محوریت این کشف مهم شکل گرفته و اعلام موجودیت کرده‌اند. در حال حاضر رفتن به مریخ، مهم‌ترین مقوله‌ای است که ذهن بشر را در علوم فضایی به خود مشغول کرده است. دانشمندانی که نیم نگاه جدی به مریخ دارند بخوبی می‌دانند برای رسیدن به این سیاره باید از دیوار ماه عبور کنند. ماه فرصت مناسبی برای تمرین سفر طولانی به مریخ است. در ماه ترکیبات فراوانی از اکسیژن و هیدروژن وجود دارد که می‌تواند مقدمات سفر انسان به مریخ را فراهم کنند.