کتابخانه‌های ایران

کتابخانه حسینیه ارشاد

بالاتر از پل سیدخندان در خیابان شریعتی تهران، کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد قرار دارد. نام تالار این کتابخانه دکتر علی شریعتی است. حق عضویت در آن به 3 صورت موقت ماهانه (برای هر ماه 2 هزار تومان)، 6 ماهه (7500 تومان) و یک ساله (15هزار تومان) است. اگرچه این کتابخانه خصوصی به آدرس سایت h-ershad-pl.com در حد بزرگ‌ترین کتابخانه‌های کشور نیست ولی بخش‌های مهمی دارد.

کد خبر: ۴۴۰۷۸۷

کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد در هفتم تیر 1359 آغاز به کار کرد تا یادبودی برای دوران فعال حسینیه و بنیانگذاران آن بویژه دکتر شریعتی باشد. حسینیه ارشاد سال 1343 به همت محمد همایون و ناصر میناچی تاسیس شد و تا دوران انقلاب کانون مهم مبارزان مخالف حکومت بود. دکتر علی شریعتی حدود 10 سال سخنرانی‏ها و فعالیت هایش را در این مکان به انجام رساند و همیشه آرزو داشت کتابخانه‏ای عمومی در حسینیه ارشاد برقرار شود.

کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد به صورت غیر‏انتفاعی و تحت نظارت بخش خصوصی اداره می‌شود که در ابتدای تاسیس، کار خود را در 450 مترمربع شروع نموده و امروزه وسعت آن به 1770 متر افزایش یافته است.

این کتابخانه 11 بخش دارد که عبارتند از: بخش‌های پذیرش، امانت کتاب و CD، کودکان و نوجوانان، ناشنوایان، مرجع، نشریات ادواری، روابط عمومی و اینترنت، نابینایان، بخش فنی، مجموعه‌سازی و بخش خدمات.

بخش کودکان و نوجوانان کتابخانه حسینیه ارشاد با حدود 20 هزار جلد کتاب برای بچه‌های تا 16 سال مشغول فعالیت است. البته سال 85 بخش ناشنوایان برای کودکان ناشنوا نیز راه‌اندازی شده است.

بخش مرجع این کتابخانه 20 هزار جلد کتاب فارسی و لاتین دارد که شامل منابع مرجع، اسناد معاصر چاپی، کتاب‌های نفیس و حدود 450 عنوان منبع دیداری و شنیداری می‌شود. البته در قسمتی از بخش مرجع تمامی آثار مکتوب دکتر علی شریعتی و استاد مرتضی مطهری نیز، فراهم است.

در بخش نشریات نیز بیش از 650 عنوان نشریه روز موجود است. البته مراجعان می‌توانند با نرم‌افزار فهرستگان اطلاعات 1500 عنوان نشریه فارسی را به صورت درون متنی بازیابی و در کتابخانه پرینت کنند.

یکی دیگر از ویژگی‌های کتابخانه حسینیه ارشاد بخش نابینایان است. کتاب‌های این بخش در دو قسمت خلاصه شده است: کتاب‌های گویا (کاست‌ها یا لوح‌های فشرده)، کتاب‏هایی با خط بریل. در حال حاضر 325 عنوان کتاب گویا و 160 عنوان کتاب بریل در این کتابخانه موجود است. خدمات این بخش با عضویت رایگان برای نابینایان سراسر کشور آزاد است. این منابع برای نابینایان ساکن شهرستان از طریق پست بدون پرداخت هزینه ارسال و دریافت می‌شود.

کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران

بزرگ‌ترین کتابخانه دانشگاهی ایران که منابع گوناگون در زمینه‌های مختلف علوم و فنون و ادب را در برمی‌گیرد و بیشتر به گردآوری آثار مربوط به مطالعات اسلام‌شناسی، ایران‌شناسی و شرق‌شناسی می‌پردازد.

هسته اصلی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران سال 1328، با مجموعه اهدایی سیدمحمد مشکوه¨، استاد دانشگاه تهران، شامل 1329 جلد نسخه خطی، تشکیل شد. بنای فعلی کتابخانه، در یکم مهر سال 1350 گشایش یافت.

ساختمان این کتابخانه 9 طبقه دارد که روزانه پاسخگوی بیش از 4500 نفر مراجعه‌کننده از دانشجویان دانشگاه تهران و دیگر دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و محققان و پژوهشگران داخل و خارج از کشور است.

کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع دانشگاه تهران با بهره‌مندی از دو کتابخانه آنلاین به آدرس library.ut.ac.ir امکان دسترسی مراجعین به مجموعه‌ای بالغ بر 40 هزار عنوان مجله، 70 هزار عنوان کتاب الکترونیک و 100 هزار پایان‌نامه را در حوزه‌های مختلف علوم فراهم کرده است. البته فقط اعضای هیات علمی و دانشجویان مقاطع ارشد و دکتری می‌توانند از این دو کتابخانه آنلاین استفاده کنند.

کتابخانه عمومی آیت‌الله مرعشی نجفی

این کتابخانه در 100 متری مرقد حضرت معصومه (س) در قم قرار دارد. این کتابخانه علاوه بر مجموعه کتاب‌های چاپی فارسی و عربی و لاتین، گنجینه‌ای ارزشمند از کتاب‌های خطی نفیس و کتاب‌های چاپی نادر را نیز دارد.

آیت‌الله مرعشی نجفی (1276 ـ 1369) هنگام اقامت در شهر نجف مجموعه‌ای از کتاب‌های باارزش چاپی و خطی را فراهم کرد و در 1302 ش. با خود به ایران آورد و در منزل شخصی خود جای داد. وی در ایران نیز به ‌کار خود ادامه داد. او طی سالیان متمادی بر افزودن شمار این کتاب‌ها و فضای مناسب کتاب‌ها همت گمارد.

عملیات ساخت بنای جدید کتابخانه در 7 طبقه در تیر 1369 آغاز شد و در 1375 پایان یافت. در گذشته، بودجه این کتابخانه توسط شخص آیت‌الله مرعشی نجفی و کمک‌های مردمی تامین می‌شد. ولی براساس قانونی که در 1376 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، کتابخانه آیت‌الله مرعشی در فهرست نهادهای رسمی عمومی غیردولتی ایران ثبت و دولت موظف به تامین بودجه آن شد.

این کتابخانه مشمول قانون واسپاری است و براساس مصوبه 205 شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید یک نسخه از کتاب‌ها و نشریاتی را که در ایران منتشر می‌شود از ناشران اخذ و برای این کتابخانه ارسال کند.

کتاب‌های چاپی این مجموعه با بیش از 5‌/‌1 میلیون جلد کتاب‌های چاپی فارسی، عربی، ترکی، اردو و غیرلاتین، آرشیوی از کتاب‌های ممنوعه مانند انتشارات گروه‌های کمونیستی را نیز دارد. مهم‌ترین مجموعه‌های این کتابخانه عبارتند از: نسخه‌های خطی، کتاب‌های چاپ سنگی، و کمیاب، نشریات ادواری، اسناد مکتوب، اشیای غیرمکتوب (مانند سکه‌ها، تمبرهای قدیمی، آلبوم عکس‌های قدیمی، اسطرلاب، نوارهای صوتی و تصویری، دیسک‌های رایانه‌ای، و عکس‌های رنگی و سیاه و سفید قدیمی)، منابع جغرافیایی،‌ آثار تالیفی بنیانگذار کتابخانه.

کتابخانه عمومی مرعشی نجفی بخش‌های مختلفی دارد، مانند: مرکز خدمات همگانی،‌ مرکز منابع و خدمات ویژه پژوهشی مانند تصحیح نسخه‌های خطی اسلامی، فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی، تبارشناسی، مرکز حفاظت منابع کتابخانه، مرکز خدمات فنی،‌ مرکز قم‌شناسی، مرکز دایره‌المعارف کتابخانه‌های جهان.