مردم واقعیت‌ها را می‌خواهند

هنوز هم آرشیو مجله‌های ورزشی 11 سالگی‌تان را نگه داشته‌اید؟

شما اطلاعات خیلی خوبی دارید [می‌خندد] نه. متاسفانه طی چند مرحله تمام آرشیوهایم را دور ریختم، زیرا حجم زیادی را به خودش اختصاص داده و دیگر قابل نگهداری نبود، لذا همه را از دست دادم. البته عادت‌ها از بین نمی‌روند و الان 15،14 سال است که مطبوعات خارجی را آرشیو می‌کنم.

اگر بگویم پدرم تاثیرگذار نبوده دروغ گفته‌ام. به هر حال ایشان مرا معرفی نمود و چون کارگردان تلویزیونی بود، اشکالاتم را گوشزد می‌کرد و راهنمایی‌های لازم را انجام می‌داد، منتها همه اینها در شروع کار بود و از آن به بعدش خودم بودم و خودم. برخلاف خیلی‌ها من پشتیبان ندارم.

بله. توپ را نمی‌توان از زندگی من حذف کرد. در دوران جوانی و نوجوانی بیشتر به عنوان هافبک چپ و بک چپ در تیم‌های نوجوانان تهرانپارس، صنایع دفاع و ... بازی می‌کردم. الان هم با دوستان فوتسال بازی می‌کنیم.

بله. مدتی هم با ایشان بودم، اما الان با دوستان دیگر به سالن می‌رویم.

بله. فوتبال برای من یک ورزش صرف نیست و خیلی از جنبه‌های دیگر زندگی‌ام را نیز تحت‌الشعاع قرار داده است. مطمئن باشید اگر کار گزارشگری را هم انجام ندهم باز تا آنجا که بشود راجع به فوتبال مطالعه می‌کنم و به دنبال اطلاعاتش خواهم بود. علاقه من به این رشته تمام نشدنی است.

بله. فوتبال تمام جنبه‌های زندگی را در بر می‌گیرد و تاثیرگذار است. به قول یکی از بزرگان: «فوتبال مساله مرگ و زندگی نیست. خیلی از اینها بالاتر است!» خیلی‌ها هستند که از شدت خوشحالی یا ناراحتی برد و باخت تیم‌شان نمی‌فهمند شب و روزشان چگونه گذشت.

حق با شماست. این چیزهایش بد است و نباید زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.

بله. شاید در خیلی از موارد می‌توانستم از وقت و نیرویم در زمینه‌های بهتری استفاده کنم و ثمربخش‌تر باشم، ولی این کار را نکردم.

توپ را خیلی دوست دارم، اما تامین بودن به لحاظ اقتصادی هم مساله‌ای است که فکر آدم را به خودش مشغول می‌کند. متاسفانه در رشته ما وضعیت به گونه‌ای است که اصلا آن‌طور که باید و شاید تامین نمی‌شویم، لذا مجبوریم به فکر شغل دوم هم باشیم.

هیچ کس نه بدهکار است و نه طلبکار. من 3 سال است استخدام شده‌ام و تا قبل از آن هم هیچ بیمه‌ای نداشتم. تازه الان هم استخدام رسمی و کامل نیستم و سالانه تمدید می‌شود با این حال چاره ای نداریم جز این که به فکر منبع درآمد دیگری هم باشیم تا این‌قدر ضربه نخوریم و بتوانیم زندگی‌مان را از آب و گل بیرون آوریم.

آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است. همه چیز با سند و مدرک موجود است. جالب اینجاست که دستمزد گزارشگرانی که کارشان را به‌نحو احسن انجام می‌دهند با آنها که ضعف و اشتباه دارند کاملا برابر است و این نهایت ظلم است.

عدد و رقم نمی‌گویم چون تمام دستمزدها در این سال‌ها تغییرات اساسی داشته و بیشتر شده است، اما فکر نمی‌کنم پرداخت‌های ما بیش از 20 درصد افزایش یافته باشد. در این سال‌ها قول‌هایی که داده شده در حد حرف باقی مانده و هیچ عملی دیده نشده است.

ما هم مثل بقیه هستیم اما درنظر بگیرید که گزارشگر برای یک بازی باید ساعت‌ها وقت بگذارد و اطلاعات جمع کند بعد هم خودش به ورزشگاه برود و برگردد، 90 دقیقه بدون اشتباه حرف بزند و کوچک‌ترین حرکاتش زیر ذره‌بین باشد برای 35 الی 40 هزار تومان. به نظر شما این مبلغ می‌تواند جوابگوی یک روز کامل کاری با آن همه تلاش و حساسیت باشد؟

هیچ‌وقت نمی‌توان گفت گرایشی وجود ندارد اما خب خیلی کمرنگ شده است و شاید 5 درصدش باقی مانده باشد که آن را هم سعی می‌کنیم در شیوه کارمان دخیل نکنیم زیرا در غیر این صورت هم خودمان ضربه می‌خوریم و هم بیننده دچار مشکل می‌شود.

همواره همه سعی و تلاشم را می کنم تا به هیچ سمتی متمایل نشوم حالا نمی‌دانم چقدر توانسته‌ام موفق باشم.

خوشبختانه این تعصبات یک مقدار در شهرستان‌ها کمتر شده است ولی نمی‌توان گفت اصلا وجود ندارد و در شکل‌گیری چنین ذهنیتی نسبت به کار گزارشگران ملی بی‌تاثیر است. اتفاقا خیلی‌ها به خود من می‌گویند حالا که گزارشگران شهرستان‌ها از تیم خودشان حمایت می‌کنند شما هم مقابله به مثل کنید و ... منتها نباید از نظر دور داشت که آنها هر روز با مدیر باشگاه، مربی و بازیکن تیم استانشان چشم در چشم هستند. بنابر این نمی‌توانند خیلی انتقاد کنند و شرایط خاص خودشان را دارند اما با همه اینها ما به خودمان چنین اجازه‌ای نمی‌دهیم.

در هر کاری باید اعتدال را رعایت کرد. گزارشگر بازی‌های ملی باید مواظب باشد از آن طرف بام نیفتد زیرا تجربه نشان داده که مردم، واقعیت‌ها را می‌خواهند و از کتمان حقایق اصلا خوششان نمی‌آید.

فکر نمی‌کنم.

در آن بازی ارتباط صدایی ما قطع شده بود لذا آقای سیانکی که در استودیوی تهران حضور داشتند گزارش را ادامه داده بودند. جالب این‌که خود من هم تا آخر متوجه این اشکال نشدم و بازی را تا دقیقه93 به طور کامل گزارش و مثل همیشه خداحافظی کردم اما وقتی همان شب این مطلب را در سایت‌ها دیدم خیلی متعجب شدم و از همکاران پرسیدم مگر دقایق آخر بازی پخش نشده است؟ ولی آنها هم اظهار بی‌اطلاعی کردند. خلاصه از تهران پرسیدم و ماجرا مشخص شد.

متاسفانه دوستان ژورنالیست از روی ناآگاهی قضیه را اینگونه جلوه داده بودند.

من سعی می‌کنم با زبان فوتبال صحبت کنم و همان اتفاقاتی که بین بازیکنان در جریان است را روایت نمایم بعد هم تا جایی که امکان داشته باشد اطلاعات را مختصر و مفید در اختیار بیننده قرار می‌دهم.

فکر می‌کنم بعد از این‌همه مدت، سبکم شکل گرفته باشد البته در پاره‌ای از موارد سعی می‌کنم شیوه‌های جدید را هم تست کنم تا دچار یکنواختی نشوم.

به هیچ وجه. یادم می‌آید چهارمین ماه حضورم در صدا وسیما هنگام گزارش یکی از بازی‌ها متلکی گفتم که همه همکاران حاضر در استودیو خندیدند و گفتند هنوز نیامده تکه می‌اندازد. لذا این ویژگی از همان ابتدا در من وجود داشته و تازگی ندارد اما از آنجا که کار عادل جا افتاده و مردم به او علاقه‌مندند این ذهنیت به وجود می‌آید که می‌خواهم از او تقلید کنم.

نه. شیوه خوبی نیست و اصلا تاییدش نمی‌کنم اما تا حدودی از کسلی و یکنواختی کار کم می‌کند و باعث بشاش شدن مخاطب و جالب شدن گزارش می‌شود.

تکیه‌کلام را زیاد قبول ندارم زیرا هرقدر هم جالب باشد طول عمر مشخصی دارد و به مرور زمان تکراری می شود و خاصیتش را از دست می‌دهد بنابر این سبک خیلی مهم‌تر است.

درست است، اما به شرطی که آنقدر تکرار نشود تا باعث دلزدگی و خستگی بیننده شود.

نه. این دو مقداری متفاوتند زیرا کسی که اجرا می‌کند تاحدودی به سمت بازیگری می‌رود و باید با میمیک صورت و حرکات دست، مفهومی را منتقل کند اما در گزارش بر روی تصویری صحبت می‌کنید که عیان است لذا چاشنی هیجان در همراهی بیشتر مخاطب با شما که معمولا دیده هم نمی‌شوید ضروری است.

اتفاقا تمام سعی‌ام را می‌کنم تا هیجان در گزارش‌هایم جاری باشد. شاید آن سال‌های اول یک مقدار هیجانم کم بود، اما در چند سال اخیر از این بابت احساس کمبود نکرده‌ام. بازخوردهایی که از دوستانم می‌گیرم هم شاهد همین مدعاست.

کار نشد ندارد، اما متاسفانه نه در ایران که در هیچ جای دنیا چنین کاری نکرده‌اند. شاید سال‌ها بعد این اتفاق رخ دهد و در همه جا باب شود زیرا خانم‌های علاقه‌مند به فوتبال کم نیستند و حتی دورادور شنیده‌ام که در کشور خودمان هم خانم‌هایی نسبت به این کار ابراز تمایل کرده‌اند.

سلایق متفاوت است و این که گزارشگر بتواند تک‌تک افراد جامعه را راضی کند ممکن نیست ولی اگر تا آنجا که می‌شود مطابق سلیقه اکثریت جامعه حرف بزند می‌تواند مخاطبان زیادی را پای گیرنده‌ها نگه دارد.

فکر می‌کنم سلیقه جامعه یک مقدار فرق کرده باشد. خود من در سال‌های اول کارم به خاطر این که به حاشیه‌ها نمی‌پرداختم بسیار مورد توجه بودم، اما بعد از مدتی احساس کردم دیدگاه افراد مختلف نسبت به آن سال‌ها متفاوت شده و اگر حاشیه‌پردازی نباشد هیچ پیشرفتی حاصل نمی‌شود. این وضعیت در کلیه سطوح مطبوعات ورزشی هم مشهود است. روزگاری روزنامه‌ها و مجله‌های ورزشی خیلی ساده بودند و فقط اصول را می‌گفتند و اخبار را منتشر می‌کردند، اما رفته‌رفته گرایش‌شان به حاشیه‌ها بیشتر شد. شاید دسترسی به اینترنت و ماهواره ذائقه‌ها را تغییر داده است. به هر حال یک دهه گذشته و نمی‌توان همچنان براساس یک مدل ثابت، فقط متن را گزارش کرد چون در آن صورت بخشی از جامعه راضی نخواهند بود.

قبول دارم، اما این به نظر مدیران سازمان بستگی دارد. فکر می‌کنم آنها هم بدشان نمی‌آید که حاشیه‌ها وجود داشته باشند لذا اگر بخواهیم دور حاشیه را به‌کلی خط بکشیم جالب نیست. باید غلظتش را کم و قبل از مطرح‌کردن، سبک سنگین نماییم تا مشکلی پیش نیاید.

[می‌خندد] ان‌شاءالله که این گونه نیست.

دردی را دوا نمی‌کند، اما برنامه‌هایی مثل 90 می‌توانند در پاره‌ای موارد با بیان برخی ناگفته‌ها علاوه بر آگاهی‌بخشی، موثر و راهگشا باشند و البته گاهی وقت‌ها هم نه.

فکر نمی‌کنم تاثیری داشته باشد. گزارشگر در 90 دقیقه‌ای که بازیکنان مقابل هم هستند و مبارزه می‌کنند حرف‌هایی می‌زند، اما بعد از بازی فقط دوستی‌ها می‌ماند.

به هر حال اتفاقاتی در بازی رخ می‌دهد که ممکن است بعضی‌ها به دل بگیرند و این به روحیه افراد بستگی دارد نه کلمات گزارشگر.

سعی می‌کنم کمتر به این ورطه بیفتم، اما نمی‌دانم چقدر موفق بوده‌ام.

هر دو. شاید انتقادهای ما یک مقدار تند بوده که چنین واکنش‌هایی را برانگیخته است، اما این دلیل نمی‌شود سریع جبهه بگیرند چون به هر حال در کنار تعریف و تمجید، انتقاد هم هست. لذا باید تا حدودی آستانه تحملشان را بالا ببرند و سعه صدر بیشتری داشته باشند.

تا آنجا که توانستند در مطبوعات و خبرگزاری‌ها به من توپیدند، اما خدا را شکر تا حالا جواب هیچ‌کس را نداده‌ام.

برداشت و قضاوت مردم برای من مهم است نه آنها که جار و جنجال می‌کنند.

متاسفانه میزان صحبت‌کردن گزارشگران ما نسبت به میانگین و استاندارد جهانی یک مقدار بیشتر است. در تلویزیون ما اگر گزارشگر کم‌حرف باشد می‌گویند بی‌حال است! حوصله حرف‌زدن یا اطلاعات ندارد و... بنابراین مجبوریم بیش از حد لازم صحبت کنیم و حتی صحنه‌های واضح و مشخصی مثل بیرون‌رفتن توپ از زمین را هم بگوییم. این در حالی است که گزارشگران خارجی مخصوصا آلمانی‌ها شاید در طول یک دقیقه، 2 کلمه بیشتر نگویند. بنابراین اگر می‌خواهیم از گزارش‌های رادیویی در تلویزیون فاصله بگیریم باید درصد کلاممان را پایین بیاوریم و توضیح واضحات نداشته باشیم.

بله. نمی‌توان منکر این قضیه شد. در خیلی از موارد این گونه است.

گزارشگر باید بین اتفاقات بازی و اطلاعات جانبی، تعادل برقرار کند و مراقب باشد متن را از دست ندهد و بیش از حد به دام حاشیه‌ها گرفتار نشود.

بله. بعضی اوقات این اتفاق می‌افتد.

سوال سختی است. با توجه به دوستی دیرینه‌ای که با عادل فردوسی‌پور دارم او را ترجیح می‌دهم.

همیشه خودم را نفر آخر قرار می‌دهم.

نه. (می‌خندد)‌ به هر حال آدم نباید از خودش تعریف کند. این چیزها را مردم باید بگویند.

شاید. البته قبل از رقابت همه ما با هم رفیقیم و کسی دلش نمی‌خواهد رفیقش را بیازارد.

نه. حالا درست است که در بعضی گزارش‌ها کسانی را اذیت می‌کنیم یا باعث ناراحتی‌‌شان می‌شویم، اما در مجموع سعی و تلاش‌مان بر این است که همه از ما راضی باشند.

تا آنجا که یادم می‌آید سعی کرده‌ام حقایق را بگویم حالا اگر به کسی برخورده است عذرخواهی می‌کنم.

احتمالا. (می‌خندد)‌

مردم گاهی اوقات اظهارنظر کارشناس را هم قبول ندارند چه رسد به گزارشگر! مخاطبان ما همه برای خودشان یک پا کارشناس‌اند.

دقیقا همین‌طور است و دلیلش هم به عدم‌وجود تلویزیون خصوصی در ایران بازمی‌گردد. در شبکه‌های خارجی این‌گونه نیست که هر کس نتواند مربی شود به تلویزیون بیاید و کارشناسی کند. آنها با افراد حرفه‌ای و متخصص که در بالاترین رده‌های فوتبال بازی کرده‌اند و همه مدارک مربیگری‌شان کامل است قرارداد می‌بندند لذا مباحث‌شان مورد اقبال مخاطب قرار می‌گیرد.

تقریبا. آنها که متخصص‌ترند خودشان تیم دارند و در لیگ برتر مشغولند معمولا آدم‌هایی که تیم‌شان را از دست می‌دهند، می‌شوند کارشناس تلویزیون!

تصمیم به عهده مسوولان گروه ورزش سازمان است ولی فکر می‌کنم پذیرش شخصی که هم گزارش بکند و هم نظر کارشناسی بدهد برای مردم سخت باشد.

من مشکلی ندارم و اگر چنین دوره‌ای برگزار شود اولین کسی هستم که ثبت نام می‌کند.

صددرصد. تا آنجا که بتوانیم در گزارش‌هایمان حمایت می‌کنیم و تمام تلاش‌مان را به کار می‌بندیم تا تیم ملی‌‌مان به جام جهانی برود.

همه باید دست به دست هم بدهند و هدف مشترکی داشته باشند تا موفق شویم.

با توجه به این که رسانه‌های خارجی را به دقت دنبال می‌کنم معتقدم سطح گزارشگری ما از فوتبال‌مان خیلی‌خیلی بالاتر است و با گزارشگرهای حرفه‌‌ای BBC در لیگ برتر انگلیس فاصله چندانی نداریم.

این برنامه با عادل شناخته شده است و هیچ کس نمی‌تواند به او نزدیک شود. خود من 2 بار اجرای90 را تجربه کردم، اما به این نتیجه رسیدم که اصلا به سمت آن نروم زیرا مثل این است که بخواهی یک موسیقی قدیمی و معروف را بازخوانی کنی و خب هرقدر هم تلاش بکنی باز آن اولی نمی‌شود.

نه. در حد و حدود کار من نیست. آن دو بار هم چون عادل در سفر بود به درخواست خودش و مدیر گروه راضی شدم وگرنه اصلا سمتش هم نمی‌رفتم.

بله. مسلما نسبت به عادل ضعیفم و آن‌طور که او مهمانش را گوشه رینگ می‌برد و مخاطبش را تحت تاثیر قرار می‌دهد از عهده من خارج است.

در بعضی موارد، مردم دوست دارند و باید این کار انجام بشود.

با این حال فکر می‌کنم لازم باشد گاهی از این اتفاقات هم بیفتد.