معجزه ارتقای صحیح مادربورد

 البته در مورد سوکت آنها نیز بازنگری اساسی صورت گرفته است. گمان نمی‌رود مادربوردهای سایز کامل (ATX) به این زودی‌ها کنار گذاشته شوند ؛ پس آنها همچنان سنگر را حفظ کرده و پیشرفت و نوآوری در مورد بوردهای مینی ATX و مینی نیز ادامه خواهد یافت. قرار است ساتای 6 گیگابایت بر ثانیه‌ای محلی در سال 2011 به صورت استاندارد چیپ ست مادربوردها درآید. این نوع از ساتا هم‌اکنون به صورت جزئی جدایی‌ناپذیر از چیپ ست‌های مادربوردهای پیشرفته سطح متوسط و حرفه‌ای امروزی 890FX‌/‌GX شرکت AMD و H61، P67 و H67 پشتیبانی‌کننده تراشه‌های سندی بریج (Sandy Bridge) اینتل درآمده است. اما تفاوت بوردهای دارای ساتا 6 گیگابایت بر ثانیه‌ای محلی با بوردهای سال گذشته این است که مادربورد شما از مدار الکترونیک با برنامه کاربردی تعبیه شده اختصاصی (ASIC) به منظور فعال‌سازی ساتا 6 و چند درگاه دیگری که پهنای باند بالاتری دارند بهره می‌برد. در حالی که پشتیبانی محلی به این معنی است که تعداد بیشتری از درگاه‌های ساتای شما با تنظیمات سرعت بالا کار خواهند کرد. قرار است تمام چیپ ست‌های AMD و اینتل از قابلیت پشتیبانی PCI-E 3.0 برخوردار شوند.

درگاه PCI-E 3.0

درگاه‌های پی سی آی اکسپرس 3 با استفاده از یک ترفند هوشمندانه 2 برابر سرعت درگاه‌های PCI-E 2.0 را ارائه می‌کنند. PCI-E 3.0 سرعت انتقال داده 8 گیگابایت بر ثانیه در برابر سرعت 5 گیگابایت بر ثانیه‌ای PCI-E 2.0 دارد و 20 درصد توان عملیاتی را برای رمز‌گذاری (encoding) پهنای باند به کار می‌برد تا مقدار واقعی نرخ انتقال داده را 2 برابر کند. یکی از ویژگی‌های PCI-E 3.0 قابلیت انطباق آن با انواع پیشین است. پس در استفاده از قطعات قدیمی‌تر جای هیچ گونه نگرانی باقی نمی‌ماند و از قراین برمی‌آید که انتقال PCI-E از نگارش 2 به 3 باید به صورتی روان و بدون مشکل انجام گیرد.

این موضوع در مورد USB 3.0 نیز صدق می‌کند. وجود درگاه محلی USB 3.0 که در بوردهای مجهز به چیپ ست P67 و H67 اینتل، 890GX شرکت AMD و در مورد چیپ ست‌های سری 900 آن نیز روشن نبود، اکنون می‌رود تا در بیشتر بوردهای امروزی جا بیفتد. اکنون USB 3.0 هم به صورت یک استاندارد درآمده است. اینتل مشخصات داخلی کابل USB 3.0 را پیشتر منتشر ساخته و هدر‌های USB 3.0 مادربوردها را نیز استاندارد سازی کرده است. به دلیل متفاوت بودن گیر و دار خارجی USB نگارش 2 و 3 بیشتر کیس‌های جدید برای اتصال درگاه‌های USB 3.0 روی مادربورد به جلوی کیس رایانه بر استفاده از کابل‌های میان گذر تکیه دارند.

در حال حاضر سوکت‌های LGA1156 پردازنده‌های سری core و LGA1155 سندی بریج اینتل دستخوش تغییرات قابل توجهی شده اند و کاربران سوکت‌های LGA1155 باید منتظرتغییرات عظیم تری هم باشند. ابتدا مشکلاتی از نظر تطابق سوکت‌های 1155 با پردازنده‌های سندی بریج پیش آمده بود که با به بازار آمدن بوردهای سری جدید B3 سندی بریج، این مشکلات بتدریج حل شد. در بدو ورود سندی بریج‌ها تصور غلطی وجود داشت بر این مبنا که کارایی آنها تفاوت زیادی با پردازنده‌های لینفیلد (Lynnfield) و کلارک دیل (Clarkdale) ندارد؛ اما این تراشه‌ها با گذشت زمان قدرت خود را نشان دادند و ارزش واقعی خود را اثبات کردند. چیپ ست‌های X58 اینتل برای سوکت‌های LGA1366 از سال 2008 پایه بسیاری از مادربوردهای دسکتاپ و سرور را تشکیل می‌دهند. با آن که امروزه در واقع پلتفرم LGA1366 حکم یک مرده متحرک را دارد، اما کاربران آن نباید چندان نگران این موضوع باشند که بوردهای دارای این سوکت به این زودی‌ها کنار گذاشته شده و از بازار خارج شوند. همچنین نباید زیاد هم امیدوار باشند که پردازنده روزآمد (update) جدیدی برای مادربوردهای سوکت 1366 آنها تا آخر امسال در راه باشد. اینتل مدتی است مادربوردهای سوکت LGA 1155 چیپ ست Z68 خود را برای پردازنده‌های سندی بریج به بازار عرضه کرده و قرار است بزودی بوردهای سوکت LGA2011 را که مخصوص کاربران حرفه‌ای و بازیخورها و برای پردازنده‌های سندی بریج هستند، راهی بازار مصرف کند.

چیپ ست Z68 اینتل ترکیبی از 2 راه حل برجسته P67 و H67 رایانه‌های دسکتاپ است. چیپ ست H61 پایه مادربوردهای LGA155 ارزان قیمت با گرافیک آنبورد و خروجی‌های تصویر VGA و DVI است که برای مصارف حرفه‌ای تر، از بوردهای H67 و P67 استفاده می‌شود. در مورد پردازنده‌های سندی بریج، ارتقای سخت پردازنده با دستکاری تنظیمات آن (overclocking) تنها به وسیله چیپ ست‌های P67 به آسانی ممکن است. اما بوردهای H67 اجازه تنظیمات مالتی پلایر و حالت توربو را نمی‌دهند. چیپ‌ست Z68 با ترکیب ویژگی‌های چیپ ست‌های P67 و H67 این مشکل را حل کرده است. استفاده از فضای ذخیره داده وضعیت جامد یا هارد‌های SSD تاثیر زیادی در سرعت تبادل داده در رایانه دارد. اما به علت گرانی قیمت و کمی ظرفیت، استفاده آن فراگیر نیست. چیپ ست Z68 همراه با استفاده از ترکیب هاردهای وضعیت جامد کم ظرفیت ارزان قیمت با دیسک‌های سنتی (HDD) و بهره بردن از فناوری پاسخگویی هوشمند (SRT) اینتل، قادر است سرعت و کارایی سیستم را بهبود ببخشد و آن را ارتقا دهد. حافظه نهان (cache) درایورها اغلب فایل‌های روی فضای ذخیره داده وضعیت جامد را مورد استفاده قرار می‌دهد؛ بنابراین به جای گرفتن آنها از روی دیسک سخت معمولی، آنها را از روی درایو وضعیت جامد بر می‌دارد. اینتل ادعا می‌کند این کار سرعت و کارایی سیستم را 4 برابر می‌کند. مضاف بر آن، Z68 به شما اجازه می‌دهد هسته گرافیک تعبیه شده روی تمام انواع پردازنده‌های سندی بریج را اورکلاک کرده و با دستکاری تنظیمات، آنها را ارتقا دهید. همچنین در برخی مادربوردها این امکان برای شما فراهم می‌شود تا به اختیار خود هسته گرافیک تعبیه شده روی پردازنده یا گرافیک مستقل اختصاصی سیستم خود را فعال کنید و مورد استفاده قرار دهید؛ به عبارتی رایانه شما را قادر می‌سازد تا بین این دو نوع گرافیک سوئیچ کند.

کار دوستداران AMD برای به روزرسانی مادربوردهای این شرکت به مراتب راحت‌تر است. هجرت آنها از پردازنده‌های Athlon 64 به فنوم (Phenom II X6) خیلی راحت‌تر صورت گرفته است. AMD این گرایش را با فراهم ساختن امکان سوار شدن پردازنده‌های فنوم 2 براساس سوکت AM3 که نسبتا قدیمی‌تر است و همچنین جدیدترین پردازنده‌های بولدوزر (Bulldozer) این شرکت روی یک مادربورد AM3+ مشابه را در بوردهای خیلی جدید AM3+ حفظ کرده است. یادآوری می شود پردازنده بولدوزر روی بوردهای قدیمی موجود کار نمی‌کند ؛ اما پردازنده‌های قدیمی‌تر روی بوردهای جدید AM3+ مخصوص بولدزر جواب می‌دهند. این امر به این دلیل است که تراشه‌های بولدزر متشکل از قطعه جدید ترکیبی GPU‌/‌CPU فیوژن (Fusion) هستند که به خاطر ویژگی گرافیک تعبیه شده داخل پردازنده که به تعداد بیشتری از پین‌های سوکت پردازنده احتیاج دارد، نیازمند نوع جدیدتری از سوکت هستند. پس اگر یک مادبورد AM3 قدیمی دارید باید حداکثر به ارتقا با یک پردازنده Phenom II X6 اکتفا کنید.

سال 2011 برای آن دسته تولیدکنندگان مادربوردها که می‌خواهند پایداری خود را در بازار مصرف حفظ کنند و فعال بمانند، سالی سخت و پر از چالش است ؛ زیرا باید بتوانند با تولید بوردهای جدیدتر و گنجاندن قابلیت‌های فناوری‌های روز، پاسخگوی نیازهای کاربران باشند و با دیگر شرکت‌های تولیدکننده به رقابت بپردازند. کاربرها هم می‌توانند با انتخاب صحیح سخت‌افزارها، مخصوصا چیپ ست و مادربورد مناسب، سرعت و کارایی رایانه خود را به صورتی باورنکردنی بهبود بخشند و ارتقا دهند. البته انتخاب نادرست یک چیپ ست و مادربورد نمی‌تواند پردازنده Phenom II X6 یا Core i7 شما را از حرکت بازدارد، اما راه‌های ارتقای رایانه را برای شما سد و محدودیت‌هایی در توانایی‌های سیستم شما ایجاد می‌کند.