غرب نگران اقتدارگرایی پوتین

به این ترتیب پوتین می‌تواند مدت 6 یا شاید 12 سال دیگر بر روسیه ریاست کند. تداوم رئیس‌جمهوری پوتین تا سال 2024 تنها با دوران طولانی رهبری استالین (که 29 سال قدرت را در اختیار داشت) قابل مقایسه است. از این رو تداوم ریاست جمهوری پوتین بر روسیه را به نوعی می‌توان تداوم سنت تزاری و اقتدارگرایی در این کشور دانست چراکه پوتین با رفتاری اقتدارگرایانه از سال 2000 به این سو عملا قدرت را در اختیار داشته است. از سوی دیگر تداوم این سنت تا سال 2014 عملا می‌تواند پیامد‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی گوناگونی را به دنبال داشته باشد.

در واقع هر چند روسیه در طول یک دهه اخیر با حجم انبوهی از درآمد‌های نفتی و گازی روبه‌رو بوده است، اما با این حال این کشور بویژه مقامات حزب روسیه واحد (حزب پوتین) نتوانسته‌اند پیشرفت‌های مناسبی از نظر اقتصادی داشته باشند. لذا شرایط کنونی اقتصادی روسیه نیز خوب نبوده و این وضعیت همزمان با رکود اقتصادی جهان و قیمت بالای نفت مناسب نیست. به طور مثال جدا از گسترش فساد اقتصادی در این کشور طی 16 ماه گذشته بیش از 60 میلیارد دلار سرمایه از روسیه فرار کرده است. همچنین میزان فرار سرمایه از روسیه در 4 ماه اول سال 2011 طبق آمارهای رسمی بانک مرکزی این کشور، حدود 30 میلیارد دلار بوده‌ است. گذشته از این، شکاف طبقاتی در روسیه نه‌تنها کاهش پیدا نکرده بلکه روز‌به‌روز بیشتر شده ‌است. یعنی تعداد میلیاردرهای روسیه 2 برابر شده و توزیع ناعادلانه ثروت روز به روز بیشتر می‌شود. بر این اساس باید گفت که با توجه به شاخص‌هایی همچون بیکاری و تورم، در مجموع کارنامه اقتصادی پوتین طی چند سال گذشته با انتقادهایی تند از سوی مخالفان و کارشناسان روبه‌رو بوده و حتی باعث استعفای پدر نوین اصلاحات اقتصادی این کشور شد. اعلام نامزدی پوتین در انتخابات آینده ریاست جمهوری از نظر سیاسی نیز پیامدهای چندی خواهد داشت. پوتین شانس اول انتخابات ریاست‌جمهوری روسیه را دارد و به این ترتیب سنت اقتدارگرایی در این کشور در قالب عصر پوتین تداوم خواهد یافت. امری که با وجود افزایش فعالیت‌های احزاب مخالف در این کشور برای طرفداران فضای باز سیاسی و دموکراسی به سبک غربی ناامیدکننده تلقی می‌شود. رهبران مهم‌ترین احزاب مخالف روسیه ازجمله جبهه متحد مدنی نسبت به این امر واکنش نشان دادند و بوریس نمتزوو، رهبر مخالفان گفت پوتین و مدودف، این دو دوست دیرینه، تصمیم خود را گرفته‌اند و آنچه آنان بگویند، خواهد شد. در این راستا باید منتظر بود تا مخالفان پوتین که تاکنون چندان مخالفان قدرتمند و منسجمی ‌نبوده‌اند تا زمان آغاز رقابت‌های انتخاباتی ریاست جمهوری در این کشور انسجام پیدا کنند.

بازگشت دوباره پوتین بی‌گمان برای غرب و آمریکا نیز حائز اهمیت خواهد بود زیرا سرنوشت سیاسی 12 سال آینده روسیه رقم می‌خورد. بازگشت پوتین برای کشورهای غربی بخصوص آمریکا بسیار ناراحت‌کننده خواهد بود چراکه غرب میان پوتین و مدودف تفاوت قائل شده و مدودف مرد خوب داستان و پوتین مرد بد آن معرفی شده بود و غرب مدودف را به پوتین ترجیح می‌داد. در این میان آمریکایی‌ها سعی کردند با اظهاراتی کاملا دیپلماتیک این مساله را طبیعی جلوه دهند و بر ادامه همکاری‌ها با مسکو تاکید کنند و تامی ویتر، سخنگوی کاخ سفید درخصوص اعلام نامزدی پوتین اعلام کرد واشنگتن صرف‌نظر از این که چه کسی در پست ریاست جمهوری روسیه قرار بگیرد، تلاش برای پیشبرد سیاست «ریست» (تجدید روابط آمریکا و روسیه) روابط با مسکو را ادامه خواهد داد، اما بی‌شک رسانه‌ها و محافل سیاسی غرب نگرانی خود را در مورد بازگشت دوباره پوتین پنهان نمی‌کنند. مساله‌ای که باعث واکنش تند سخنگوی پوتین شد و وی نگاه منفی تحلیلگران غربی به کاندیداتوری پوتین برای ریاست جمهوری روسیه را نشان از عدم درک آنها از واقعیات سیاسی روسیه معرفی کرد. ‌ سیاست ریست در روابط روسیه و آمریکا یکی از مهم‌ترین موفقیت‌های دموکرات‌ها ازجمله اوباما در عرصه سیاست خارجی با روسیه بود، ولی ماندگاری و ادامه حیات این سیاست بعد از اتمام دوره ریاست جمهوری مدودف با چالش‌هایی روبه‌رو خواهد بود.

بعد از این که مدودف رئیس‌جمهور روسیه شد، نگاه به غرب کمی تفاوت پیدا کرد. به نظر می‌رسید در واقع مدودف نگاه ملایم‌تر و معتدل‌تری نسبت به غرب داشت و تلاش می‌کرد همکاری‌ها و هماهنگی‌های بیشتری با غرب داشته باشد. در دوره اوباما ـ‌ مدودف با توجه به ابعاد همکاری‌های 2 کشور، نیمی از تجهیزات مورد نیاز نیروهای آمریکا در افغانستان از خاک روسیه ترانزیت شد، مذاکرات پیمان استارت جدید از سرگرفته شد و پس از امضا در نهایت به اجرا در آمد و روسیه به چند قطعنامه آمریکا در شورای امنیت ازجمله علیه ایران و لیبی رای مثبت داد.

همین دستاوردها بود که به نظر می‌رسید اروپا و آمریکا خواستار تقویت مدودف در برابر پوتین هستند. از این رو، خبر بازگشت پوتین به مسند ریاست جمهوری برای کشورهای غربی خشنودکننده نبود. بی‌شک بازگشت قدرتمندانه پوتین به کرملین با توجه به نگاه منفی آمریکایی‌ها در قبال روسیه، ذهنیت منفی در مورد شخص پوتین و با توجه به کاهش محبوبیت اوباما و احتمال شکست دموکرات‌ها در رقابت آینده با جمهوریخواهان ممکن است روابط روسیه و آمریکا را دچار چالش‌هایی جدی کند. در صورت ورود جمهوریخواهان به کاخ سفید پرونده‌هایی همچون نقض حقوق بشر، فساد سیاسی و اقتصادی، نبود فرآیندهای انتخاباتی سالم در روسیه و دموکراسی مورد انتقاد بیشتر آنها قرار می‌گیرد و اقتدارگرایی پوتین نیز براین تنش‌ها خواهد افزود.