دیسکاوری سرانجام سقوط کرد

این ماهواره که با اختصار UARS نامیده می‌شد! حدود 6 سال پیش حکم بازنشستگی خود را دریافت کرد و موتورهای آن که با روشن و خاموش شدن گاه و بیگاه خود، مدار ماهواره را اصلاح می‌کردند تا ارتفاع 600 کیلومتری خود را از سطح زمین حفظ نماید، برای همیشه خاموش شدند و این اتوبوس بی‌سرنشین را در مدار زمین سرگردان‌ رها ساختند.

فشار نور خورشید، اغتشاشات گرانشی زمین و اصطکاک با اتمسفر خیلی رقیق آن بالاها موجب شد تا روزبه‌روز از ارتفاع مداری اتوبوس ارواح قصه ما کاسته شود. از چند هفته پیش هشدارها مبنی بر احتمال سقوط این ماهواره شنیده می‌شد تا این‌که دیروز صبح سازمان فضایی آمریکا (ناسا) به عنوان مالک و کاربر UARS رسما اعلام کرد که ماهواره سقوط کرده، اما از محل برخورد و زمان دقیق سقوط آن اطلاعاتی در دست نیست.

UARS تنها محموله فضایی نیست که زمین را هدف گرفته است. حدس زده می‌شود که امروزه حدود 330 هزار قطعه پسماند فضایی از تکه رنگ‌های جدا شده از سطح فضاپیماها تا ماهواره‌های چندتنی مانند UARS در مدار زمین سرگردان باشند. تقریبا روزی یک تا 2 عدد پسماند فضایی به زمین سقوط می‌کند اما سقوط پسماندهایی به بزرگی این ماهواره حدودا هر سال یک‌بار اتفاق می‌افتد.

بزرگ‌ترین پسماندی که تا امروز سطح زمین سقوط کرده است، ایستگاه فضایی میر متعلق به آژانس فضایی روسیه بود که حدود 130 تن وزن داشت. ناسا نیز حدود 30 سال پیش شاهد سقوط ایستگاه فضایی اسکای لب خود با وزنی حدود 70 تن بوده است.

البته سقوط ماهواره‌ها یا ایستگاه‌های فضایی غول‌پیکر برسطح زمین با وزن‌های چند هزار کیلوگرمی چندان هم نباید باعث نگرانی شود.

از آنجا که همه محموله‌های فضایی با سرعت‌هایی حدود 29 هزار کیلومتر بر ساعت به دور زمین می‌چرخند، در بازگشت به اتمسفر زمین و در برخورد با لایه‌های غلیظ جو تکه‌تکه شده، سوخته و از بین می‌روند. با این حال، همواره برخی قطعات مانند مخازن سوخت یا چرخ‌های گشتاوری قادرند از چنگال مخرب جو زمین فرار کرده و به سطح این سیاره برسند. اما با وجود گذشت بیش از 50 سال از آغاز عصر فضا و با توجه به سقوط ده‌ها هزار قطعه پسماند فضایی تا به امروز هنوز هیچ گزارش رسمی از آسیب انسان در اثر برخورد با یک تکه پسماند فضایی دریافت نشده است.

شهرام یزدان‌پناه / دبیر گروه دانش