غربت لباس‌های سنتی در آذربایجان

به‌رغم اینها هنوز که هنوز است در برخی از مناطق روستایی و عشایری استان از جمله ایل شاهسون و ارسباران، استفاده از لباس‌های محلی همچنان مرسوم است و به جرات می‌توان گفت این لباس‌ها به نوبه خود یکی از مهم ترین جاذبه‌های فرهنگی این منطقه محسوب می‌شوند.

اخیرا هنرمندی از خطه آذربایجان شرقی به اتفاق خانواده خود در کارگاه کوچک تولید، دوخت و عرضه لباس‌های سنتی آذربایجان اقدام به تولید لباس‌های زیبای منطقه با رعایت اصول و فنون علمی و تاریخی کرد.

حسن عاشقی که به قول خودش احیاکننده این هنر بعد از 150 سال در استان است در خصوص وضعیت لباس‌های محلی در استان می‌گوید: در سال 1375 که به اتفاق همسرم اقدام به تهیه و دوخت لباس‌های سنتی در استان کردیم، وضعیت این هنر خیلی خراب بود، طوری که ما در آن سال نتوانستیم از بازارهای تبریز یک دست لباس محلی برای دختر کوچکمان پیدا کنیم و به جرات می‌توان گفت این امر جرقه‌ای شد تا به فکر احیای این هنر اصیل و زیبا در استان بیفتیم.

وی می‌افزاید: از همان ابتدای فعالیت با مراجعه به کتابخانه‌ها، موزه‌ها، تماشای فیلم‌ها و عکس‌های قدیمی و پرس‌وجو از شهرها و روستاهای اطراف استان و نیز مشورت با کارشناسان سازمان میراث فرهنگی استان، سعی کردیم طرح‌هایی ارائه دهیم که دارای شناسنامه و هویت باشند.

این هنرمند آذری می‌گوید: در منطقه قدیم آذربایجان حدود 50 طرح در مورد لباس ملی به ثبت رسیده است که عمده تفاوت آنها در آب و هوا، رنگ، طرح و جنس لباس متناسب با سن افراد است. به طور مثال در مناطق سردسیر افراد مسن از رنگ‌های تیره‌تر و پارچه‌های ضخیم‌تر استفاده می‌کردند.

عاشقی ادامه می‌دهد: با رواج لباس‌های خارجی، هنر اصیل دوخت و دوز لباس‌های محلی در کشور و به تبع آن در استان ما، به مرور کمرنگ شد طوری که از اواخر دوره قاجار و به دلیل عدم حمایت از دوزنده لباس سنتی، این هنر در جامعه تا حد بسیار زیادی از بین رفت.

جامعه‌شناسان علل منسوخ شدن لباس‌های محلی را در عدم آگاهی از هویت فرهنگی و قومی، خود کم‌بینی و سبک شمردن پوشاک سنتی براثر عدم آگاهی و مدگرایی بخصوص در بین نسل جوان ذکر می‌کنند. به نظر آنها پیچیده بودن لباس‌های سنتی در طرح، رنگ، نقش و نگار، دوخت زمانبر و نیز چندین متر پارچه و تقلید کورکورانه و افراطی از برخی اسلوب‌های ناروای غربی از جمله عوامل فراموش شدن این هنر بسیار زیبا و اصیل در جامعه امروزی است.

در همین حال، یکی از شهروندان تبریزی در خصوص علت استقبال کم مردم در استفاده از لباس‌های محلی اظهار کرد: متاسفانه به‌رغم تمایل زیادی که به پوشیدن این‌گونه لباس‌ها درخود و خانواده‌ام سراغ دارم به دلیل توزیع پایین لباس‌های محلی در بازار و گران بودن قیمت تمام شده آنها و همچنین عدم استقبال جامعه از این نوع لباس‌ها، قادر نیستیم از این نوع پوشش در ملأ عام استفاده کنیم.