چاپ، نگاه صنعتی می‌خواهد، نه فرهنگی

از زوایای متفاوتی می‌توان به بررسی استانداردهای این عرصه مانند بحث ماشین‌آلات، نیروی انسانی و کیفیت آثار چاپی پرداخت که متاسفانه در ایران کمتر کسی به سراغ تعریف‌های جهانی آن می‌رود. اگر به موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی مراجعه کنید، می‌بیند که هیچ معیاری برای صنعت چاپ در حوزه لیتوگرافی، صحافی و... وجود ندارد. این در حالی است که صدها استاندارد در حوزه صنعت چاپ در جهان وجود دارد و چاپخانه‌ها سعی می‌‌کنند خود را با آن تطبیق دهند. یکی از مهم‌ترین آنها استاندارد بین‌المللی 12647 در تمام حوزه‌های چاپ است، اما در کشور ما نه‌تنها هیچ کدام از این استانداردها شناخته شده نیست، بلکه هیچ‌کس خودش را ملزم به رعایت استانداردهای موجود نمی‌داند.

مشخصا وظیفه وزارت صنایع است. موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی زیر مجموعه وزارت صنایع است. برای تمام صنایع مثل صنعت خودرو، آی‌تی و... استانداردهای تعریف شده جهانی وجود دارد. موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی موظف است که این استانداردها را ترجمه کند و بعد به صورت اجباری صنایع مختلف را ملزم به رعایت آنها بکند. البته بخش دیگر این استانداردها اختیاری است. اگر چاپخانه‌ای بخواهد خودش را به کیفیت مطلوب برساند، می‌تواند آنها را نیز رعایت کند.

چون در ایران وزارت ارشاد عهده دار تمام امور صنعت چاپ است و وزارت صنایع به هیچ عنوان خودش را در برابر هیچ‌یک از بخش‌های صنعت چاپ مثل کیفیت، به روز کردن ماشین‌آلات و تجهیزات، معافیت‌ها، کمک‌های احتمالی و در نهایت استانداردسازی مسوول نمی‌داند.

نگاه فرهنگی یا صنعتی به چاپ نکته‌ای جدی و اساسی است. اگر ما نگاهمان را تغییر دهیم و مانند دیگر کشورها که چاپ را یک صنعت می‌دانند، ما نیز آن را از بخش فرهنگی خارج کنیم و از طرفی سازمان متولی صنعت چاپ پاسخگوی همه امور این حوزه باشد، بسیاری از این مسائل حل می‌شود. من بنا به دلایل مختلف گفته‌ام که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی امکان تکفل این صنعت را ندارد. هم در قانون اهداف و وظایف وزارت ارشاد وظایف صنعتی گنجانده نشده و هم به لحاظ سازمانی وزارت ارشاد امکان تولید این صنعت عظیم را ندارد، اما وزارت صنایع بخوبی می‌تواند از عهده این کار برآید. با حضور وزارت صنایع در این حوزه، به مسائلی مانند آموزش، نوسازی، رعایت استانداردها و... توجه کافی خواهد شد. وقتی ما مشکل اساسی را حل نکنیم، دائم باید با مشکلات جانبی دست و پنجه نرم کنیم و به اشتباه مشکلات فرعی را اصلی در نظر بگیریم.

اساسا رویکرد دولت بر این است که حمایت‌ها و سوبسیدها به سمت مصرف‌کننده نهایی برود. از طرفی شما اصلا نمی‌توانید دسته‌های مختلف چاپ را از هم تفکیک کنید. دستگاه چاپ افست می‌تواند هر چیزی را روی کاغذ به چاپ برساند، چه کتاب باشد، چه برگه تبلیغاتی. پس عملا هرگونه تقسیم بندی ناممکن می‌شود. مگر این که یارانه را به مصرف کننده برسانید. در اینجا صنعت چاپ هم باید بتواند از حمایت‌هایی که شامل دیگر صنایع می‌شود، استفاده کند. این حمایت‌ها معمولا شامل ارز یارانه‌ای، معافیت مالیاتی، تسهیلات ارزان‌قیمت و انرژی‌های یارانه‌ای می‌شود. این تسهیلات براحتی در اختیار دیگر صنایع قرار می‌گیرد.

شعار ما برای ایجاد شهرک صنعتی چاپ «همگرایی در جهت هم‌افزایی» برای تجمیع واحدهای مختلف چاپ در کنار یکدیگر بود. هدف دیگر ما کاهش قیمت تمام شده در این صنعت بود. زیرا هم قیمت تمام شده زمین برای چاپخانه‌داران بسیار کم بود، هم این که نیازهای آنها در کنار یکدیگر براحتی تامین می‌شد. ما با این نگاه به سمت ایجاد شهرک‌های صنعتی چاپ در 5 نقطه از کشور در استان‌های تهران، قم، خراسان، اصفهان و آذربایجان‌شرقی رفتیم که تنها در 2 شهر قم و مشهد به نتیجه رسید.