آسمان زمین برای کودکان زمین

آسمان پرستاره شب یکی از آزمایشگاههای طبیعی و در دسترس علوم به حساب می آید. مدرسان آموزش علوم بسیاری ا ز مواقع برای آنکه مفاهیم پیچیده درسی مانند فیزیک و ریاضیات را برای دانش آموزان جذاب

کد خبر: ۴۱۸۷۵

و قابل فهم سازند سعی می کنند از دنیای پر رمز و راز آسمان شب برای آنها مثال بیاورند تا به این صورت مفاهیم خشک و خسته کننده علوم پایه برای دانش آموزان قابل فهم شود.
شاید اگر بخواهیم به طور مستقیم علاقه دانش آموزان این دوران را به پدیده های علمی جلب کنیم تا بتوانیم در میان آنها دانشمندان نسل آینده را تربیت کنیم به صرف هزینه و زمان بسیار طولانی نیاز داشته باشیم.
به خصوص اگر مخاطب ما نه دانش اموزان ایرانی یا شرقی که دانش اموزان و جوانان بی علاقه و رفاه زده امریکا و اروپای غربی باشند مشکلات ما دو چندان خواهد شد.
این دانش آموزان باید فرصتی برای هیجان زده شدن پیدا کنند تا بتوان از ان به عنوان نیروی محرک آموزش استفاده کرد.
با توجه به جذابیتهای نجوم و رابطه ای که از سوی محققان آموزش علوم میان این رشته و ایجاد انگیزه مطالعه در دانش آموزان آشکار شده است از سالها پیش طرحی ارایه شده است تا بتوان با استفاده از این قابلیت بالا علاوه بر آن که علاقه فراموش شده را در دانش اموزان جهان زنده کرد بلکه بتوان آنها را با تحقیقات مدرن روز آشنا ساخته و زمینه همکاری آنها را در پروژه های بزرگ و کاملا جدی فراهم کرد.
طرحی موسوم به (Telescope In Education TIE بخوانید تای) از سالها قبل مطرح شده است.
بر اساس پیشنهاد اولیه این طرح یکی از تلسکوپهای مجموعه رصدخانه های کوهستان مونت ویلسن که یکی از بهشتهای خاطره انگیز اخترشناسان نیز به حساب می آید از طریق خطوط تلفن و در ساعات بیکاری تلسکوپ در اختیار دانش آموزان مدارس قرار می گرفت و آنها نیز سعی می کردند با استفاده راه دور از این تلسکوپ مجموعه ای از داده های نجومی را سر کلااس درس خود تهیه و به محاسبه و تحلیل برروی آنها بپردازند.
با فراگیر شدن پدیده اینترنت و فناوری روبوتیک در جهان این طرح اولیه گسترش بسیار بیشتری پیدا کرد و طرح استفاده از تلسکوپ در آموزش علوم تبدیل به طرحی بین المللی در جهان شد و به مدد شبکه های انتقال داده آنچنان توانایی از سوی این سیستم به کاربران عرضه شد که حتی در ذهن طراحان اولیه این طرح نیز نمی گنجید.
با پیشرفت فناوری روبوتیک این امکان پدید آمده است تا رصدخانه های بزرگ بدون دخالت اپراتور اداره و هدایت شوند.
رصدخانه های طرح تای همگی به تلسکوپهای روبوتیک مجهز هستند مدیریت این تلسکوپهای روبوتیک توسط یک نرم افزار انجام می شود.
در شبکه های معمولی و رصدخانه های روبوتیکی که برای مقاصد علمی خاص در نظر گرفته می شوند این نرم افزار بر کامپیوترهای اتاق فرمان که ممکن است کیلومترها از رصدخانه اصلی دور باشند سوار و نصب می شود و دانشمندان از این اتاق کنترل می توانند کنترل تلسکوپ را در دست بگیرند و با استفاده از یک شبکه محلی که بین رصدخانه و اتاق کنترل سوار شده به دریافتداده از تلسکوپ مورد نظر بپردازند.
در طرح تای این قابلیت به جای یک شبکه داخلی بر عهده اینترنت گذاشته شده است و اینگونه است که کاربرانی از سراسر جهان می توانند دراین طرح مشارکت کنند.
اهمیت این طرح به حدی بود که پشتیبانی ان را سازمان فضایی آمریکا NASA و آزمایشگاه جت پیشران این سازمان JPL بر عهده گرفتند و در عین حال آکادمی ملی معلمان نیز به پشتیبانی از آن برخواستند و سرانجام تای آنقدر قدرت گرفت که چندین جایزه بین المللی د رگسترش علوم را به خود اختصاص یافت . تا کنون دو تلسکوپ 14 اینچ و 24اینچ رصدخانه مونت ویلسن در اختیار این طرح قرار داده شده اند و دانش آموزانی ازبیش از 6 کشور جهان عضو این طرح شده اند و تعداد بیشتری از مدارس کشورهای گوناگون جهان آماده عضویت در این طرح هستند.
اما این طرح چگونه کار می کند؛ کافیست مدرسه یا مرکز آموزشی شما به عضویت این طرح در آید بلافاصله از سوی مدیریت پروژه نرم افزاری در اختیار شما قرار می گیرد که باید آنرا بر روی کامپیوتر مدرسه یا مرکز آموزشی خود نصب کنید.
در مرحله بعدی با مراجعه به وب سایت این طرح زمان پیشنهادی خود را برای استفاده از هریک از تلسکوپ ها اعلام می کنید و در صورتی که گروه دیگری آن زمان را رزرو نکرده باشد این زمان به شما اختصاص پیدا می کند. ( به طور نمونه می توانید 2 ساعت کلاس علوم مدسه خود را به این طرح اختصاص دهید.) حال فقط باید صبر کنید تا زمان اعلام شده فرا برسد کافیست به اینترنت وصل شده و نرم افزار ارایه شده را اجرا نمایید کنترل تلسکوپ در اختیار شماست و شما باید به کار با رصد خانه بپردازید.
به یاد داشته باشد که این مساله به هیچ وجه یک شبیه سازی نیست بلکه هر فرمانی که شما از کلاس درس خود که مثلا در شیراز قرار دارد به رایانه اتان منتقل کنید همان زمان در رصدخانه مونت ویلسن به اجرا در خواهد آمد.
شما ابتدا باید گنبد رصدخانه را باز کنید و سپس مشخصات جرم مورد نظر خود را که ممکن است یک کهکشان ، یک ستاره متغیر، یک دوتایی ، یک سحابی یا هر موجود آسمانی دیگری باشد به نرم افزار بدهید و از تلسکوپ بخواهید که به سوی ان نشانه روی کند.
تلسکوپ که در فاصله چند هزار کیلومتری شما واقع است با دریافت فرمانهای الکترونیکی که نرم افزار شما و از طریق خطوط اینترنت برای آن ارسال می کند به طور روبوتیک تنظیمات لازم را انجام می دهد و به شما پیامی مبنی بر تنظیم به سوی هدف را می دهد.
این تلسکوپها مجهز به دوربینهای CCD حساسی است که علاوه بر تهیه تصویر از آسمان می توانند نورسنجی و طیف سنجی از هدف را نیز به انجام برسانند حالاباید تنظیمات مورد لزوم خود برای مدت زمان نوردهی CCD و بقیه نکات را به نرم افزار بدهید و بخواهید تا تصویربرداری از آن ناحیه آسمان را آغاز کند چند ثانیه پس از آنکه نوردهی به پایان رسید تصویر همزمانی که در سوی دیگری از زمین از آسمان تهیه شده مقابل چشمان مشتاق دانش آموزانی که توانسته اند تلسکوپی بزرگ را هدایت کنند بر صفحه نمایشگر شکل می گیرد و دانش اموزان می توانند با راهنمایی معلمان خود به تحلیل تصویر و انجام محاسباتی بپردازند که برای نتیجه گیریهای علمی آنها لازم است.
آیا ممکن است دانش آموزی که در کلاسی اینچنین شرکت کرده است نسبت به موضوع درسی خود ابراز بی علاقگی کند؛ تاکنون تنها دو تلسکوپ قله مونت ویلسن به شبکه اینترنت و طرح TIE متصل شده اند و دانش آموزان در چندین کشور از این امکان استفاده می کنند امااین مساله برای دانش آموزان نیمکره غربی چندان خوش آیند نیست چراکه برای کار با تلسکوپ علاوه بر اینکه لازم است تا هوا صاف و بدون ابر باشد باید حتما شب هم باشد و زمانی که آسمان برفراز سر قله مونت ویلسن در تاریکی فرورفته است دانش آموزان آمریکایی و اروپایی نیز ساعات شب خود را سپری می کنند و قطعا رفتن به مدرسه در نصف شب ممکن است برای آنها و والدینشان چندان دلچسب نباشد.
در عوض دانش آموزانی که در نیمکره مخالف هستند تازه روز خود را آغاز کرده اند و در همان زمان بر سر کلاسهای درس خود نشسته اند بنابراین آنها می توانند در میانه روز و از سر کلاس تصویری واقعی از آسمان شب نیمکره مخالف تهیه کنند.
مسئولان این طرح برای حل این مشکل مشغول گسترش تلسکوپهای عضو این طرح هستند و به همین منظور در نقاط مختلفی از جهان مشغول طراحی و ساخت این رصدخانه های روبوتیک هستند تا همه کودکان در جهان بتوانند در روز و در سر کلاسهای درس خود از آسمان شب کره زمین استفاده کنند.
هنگامی که دانش آموزان در قاره امریکا سر کلاسهای خود هستند ایران در تاریکی شب قرار دارد و دانش آموزان آن مناطق می توانند از رصدخانه ای که در ایران نصب خواهد شد استفاده کنند.
صحبتهای اولیه و نقشه نقاطی که قرار است به این شبکه بپیوندد نشان می دهد یکی از این رصدخانه های روبوتیک قرار است در کشور ما ساخته شود.
آسمان پرستاره کویر ایران قطعا فرصتی استثنایی برای رصد آسمان شب در اختیار مردم جهان قرار می دهد و البته به دانش آموزان ایرانی نیز این فرصت را می دهد تا به عنوان یکی از میزبانهای طرح TIE با گستردگی بیشتری از خدمات این طرح استفاده کنند.
البته تا کنون دو بار تعدادی از دانش آموزان ایرانی و منجمان آماتور کشورمان در ایران از این طرح استفاده کرده اند یکبار دانش آموزان دبیرستانی در تهران و بار دیگر شرکت کنندگان در نخستین کارگاه ملی نجوم آماتوری ایران با چگونگی کارکرد این طرح آشنا شدند و مایک سیمونز از انجمن نجوم رصدخانه مونت ویلسن که برای شرکت در نشستی علمی به ایران سفر کرده بود این ارتباط اینترنتی را با کمک شبکه دایل آپ ایران برقرار کرد.
طرح TIE یکی از کاربردهای موفق استفاده از فناوری اطلاعات در امر آموزش علوم است که با استقبالی بی نظیر مواجه شده و هرروزنیز بر کاربران آن افزوده خواهد شد.
با توجه به اینکه با پشینهاد اولیه عضویت ایران در این طرخ نیز موافقت شده است به نظر می رسد باید اقدامی موثر در این خصوص به انجام برسد تا دانش آموزان علاقمند کشورمان نیز بتوانند از این امکان مهم بهره مند شوند.
در عین حال این پروزه الگویی مناسب از استفاده از فناوریهای جدی در امر آموزش رادر اختیار مدرسین کشور قرار می دهد که با بهره گیری ازآن می توان کیفیت آموزش در کشور را دگرگون کرد.