چای داخلی، سرگردان میان تصمیم‌گیری‌ها

سال گذشته با احیای سازمان چای کشور و خرید برگ سبز چای و چای خشک از چایکاران و کارخانه‌های چای خشک‌کنی،‌ این دو صنف سال خوبی را پس از سال‌ها ضرر و بی‌توجهی به این صنعت تجربه کردند، اما گویی این اقدام دولت در حمایت از این دو قشر تنها یک سال بیشتر دوام نیاورد، چراکه به ‌رغم مکلف بودن کارخانجات به خرید برگ سبز چای از چایکاران در سال جاری،‌ چای خشک انبار شده در این کارخانه‌ها مشتری‌ای ندارد. به همین خاطر کارخانه‌داران امسال تمایلی به خرید برگ سبز چای از چایکاران ندارند.

مدیرعامل یکی از کارخانه‌های چای استان گیلان که خود نیز مزرعه چای دارد، با بیان این‌که به دلیل نداشتن صرفه اقتصادی، مزرعه‌اش را به حال خود رها کرده و این مزرعه اکنون به علفزار و مزرعه تمشک خودرو تبدیل شده است به «جام‌جم» گفت: امسال در چین اول که از اوایل اردیبهشت تا اواسط خرداد بود موفق به خرید برگ سبز چای از چایکاران و تبدیل آن به چای خشک شدیم، اما این چای هم‌اکنون در انبارهای ما بدون مشتری مانده و به فروش نرفته است.بهمن امام‌قلی افزود: در چین دوم هم که برداشت آن آغاز شده است، اقدام به خرید برگ چای از چایکاران خواهیم کرد، اما در چین‌های سوم و چهارم که اواسط مرداد و اوایل مهر خواهد بود،‌ مطمئنا به دلیل فروش نرفتن چای خشک خودمان، توان خرید از چایکاران را نخواهیم داشت و احتمالا چای آنها نیز روی دستشان باقی خواهد ماند و بشدت متضرر خواهند شد.

این نگرانی از عدم فروش برگ سبز در چین‌های بعدی در حالی است که چایکاران در سال جاری و بابت فروش محصول چین اولشان در نیمه اردیبهشت، هنوز هیچ پولی از دولت دریافت نکرده‌اند. هر چند همان نرخ 600 تومان برای خرید تضمینی چای درجه یک و 320 تومان برای خرید چای درجه 2 نیز در صورت پرداخت برای کشاورزان به صرفه نیست و کفاف هزینه‌ها و زحمت آنها را هم نمی‌دهد.

این عضو سازمان چای کشور به مقایسه وضعیت چای در سال گذشته و امسال پرداخت و گفت: با احیای سازمان چای در سال گذشته،‌ اقدامات بسیار خوبی از طرف این سازمان در راستای حمایت از کشاورز،‌ صنعت چای و تولید داخلی صورت گرفت که یکی از این اقدامات تحویل 2 کیلو حواله واردات به کارخانه‌دار در ازای تولید یک کیلو تولید چای خشک بود. از طرفی تجار که پیش از این مستقیم از دولت حواله واردات دریافت می‌کردند، تشویق و مکلف به دریافت این حواله‌ها از کارخانجات و آن هم به شرط خرید تولید داخلی از آنها شدند. این اقدام هم باعث خرید برگ سبز چای از کشاورز توسط کارخانه‌دار و هم فروش چای خشک تولیدی این کارخانجات می‌شد که این هم به نفع کشاورز، هم کارخانجات و هم تولید داخلی بود. وی افزود: در سال جاری شرکت طرف قرارداد دولت که اقدام به خرید چای و دریافت حواله از ما می‌کرد عملا کنار کشید و امسال برخی شرکت‌ها و تجار تنها به قصد دریافت حواله به سراغ ما می‌آیند. ولی چای خشک ما را نمی‌خواهند و برخلاف سال گذشته هیچ اجبار و توجه و نظارتی برای این معامله وجود ندارد.

به گفته امام‌قلی، تجار هم دلیل موجهی برای نخریدن چای خشک کارخانجات دارند، چراکه دولت در انبارهای خود را امسال به روی آنها گشوده و چای خشک انبار شده خود را که مربوط به سال‌های گذشته است با کیلویی 200 تومان به خریداران عرضه می‌کند و طبیعی است که آنها چای 200 تومانی را از دولت دریافت کنند تا چای 5 هزار تومانی را از کارخانه‌دار.این کارخانه‌دار خاطرنشان کرد: این تجار چای خشک ارزان قیمت و بعضا تاریخ مصرف گذشته را از دولت خریداری و آن را با چای خارجی، مخلوط و روانه بازار داخلی یا خارجی می‌کنند و با ورود این نوع چای به بازار، عملا بازار اشباع شده و جایی برای عرضه و فروش محصول ما نمی‌ماند.

یکی از چایکاران صومعه‌سرایی که در سال‌جاری اقدام به تخریب مزرعه چای خود و تبدیل آن به باغ صنوبر کرده است نیز در این خصوص به «جام‌جم» گفت: در سال‌های اخیر به دلیل حضور بخش خصوصی در این بخش و تعیین نرخ پایین خرید برگ سبز چای از یک سو و واردات بی‌رویه چای و اشباع بازار از سوی دیگر، این زراعت نه‌تنها سودی برای ما نداشت که هزینه و زحمت آن روی دوشمان سنگینی می‌کرد و عملا متحمل ضرر و زیان زیادی در این سال‌ها شده بودیم.تبدیل 40 درصد از باغات چای گیلان و مازندران در سال‌های اخیر به باغات کیوی و دیگر محصولات یا تخریب آنها به قصد ویلاسازی، گواه و تاییدی است بر گفته‌های این چایکار، هرچند این تخریب و تبدیل‌ها به گفته امام‌قلی، در پنج شش سال گذشته روند کندتری داشته؛ اما همچنان وجود دارد و با وضعیت سال جاری شاید دوباره شدت گیرد.

فاطمه مرادزاده‌ /‌ گروه ایران