کاسینی شگفتی های جدیدی را آشکار می کند

کاسینی فضا پیمایی که وظیفه کاوش منظومه اقماری سیاره زحل را بر عهده دارد، به تازگی داده هایی را ثبت کرده است که تا‌کنون از آنها به بهترین مدارک موجود مبنی بر وجود منابع وسیع و عظیم آب شور در زیر لایه یخی پوسته قمر انسلادوس، نام برده می شود.

فضا پیمای کاسینی برای بررسی این موضوع به تحلیل و و آنالیز فوران های آب فشانی انسلادوس پرداخته است. آب فشان های این قمر باعث می شوند تا بخار آب و ذرات کوچک یخی به فضا پرتاب شوند. این آب فشان ها و موادی که آنها به فضا پرتاب می کنند در حقیقت منشا یکی از حلقه های سیاره زحل به نام حلقه E است، که در امتداد مدار انسلادوس در اطراف سیاره زحل کشیده شده است. فضا پیمای کاسینی در سال 2005/ 1384 این آب فشان های عظیم را کشف کرد و اکنون موفق شده است تا با عبور از درون آنها به ببرسی دقیق و از نزدیک این ذرات بپردازد.

در سال های 2008/1387 و 2009/1388 ابزار تحلیل گر غبار کیهانی فضا پیمای کاسینی به اندازه گیری ترکیبات تازه این ذرات فوران کرده از دل آب فشان های انسلادوس پرداخت. ذرات یخی، با سرعتی معادل 6.5 تا 17.5 کیلومتر بر ثانیه با ابزار مورد نظر برخورد کرده و وبلافاصله بخاز می شدند. میدان مغناطیسی درون ابزار ترکیبات مختلف آن را جدا می‌کرد تا ترکیب نهایی این ذرات آشکار شود.

 این اطلاعات برای تحلیل و بررسی بیشتر به مرکز کنترل زمین فرستاده شد. بسیار دورتر از جایی که کاسینی مشغول انجام ماموریت خود است، این داده ها مشخص کرد که ترکیبات این ذرات با آنچه حلقه E زحل را تشکیل داده، همانند و یکسان است.

عمده این ترکیب را ذرات کم نمکی تشکیل می دادند که مشابه همان ذرات سازنده حلقه ظریف  زحل بوده اند اما زمانی که کاسینی از ارتفاع پایین تری ، از فراز این آب فشان ها گذشت مشخص شد مقدار ذرات پر نمک تر افزایش یافته است. بدین ترتیب گویا رابطه ای میان ارتفاع از سطح قمر و میزان ذرات غنی از نمک وجود دارد.

اینک محققان معتقدند بخش عمده ای از این ذراتی که از آتشفشان ها و در حقیقت از دل اقیانوس های زیر پوستی انسلادوس به فضا پرتاب می شوند، مملو از ذرات یخی غنی از نمک هستند، اما عمده ذرات پر نمک با سرعت بیشتری به سطح باز می گردند و به همین دلیل هیچ وقت فرصت اینکه وارد حلقه E بشوند را پیدا نمی کنند.

این ذرات غنی نمکی ترکیباتی دارند که مشابه به ترکیبات آب های اقیانوسی است و در نتیجه این احتمال که آنها از اقیانوسی زیر پوستی از آب مایع منشا گرفته باشند بیش از این است که حاصل انفجاز و فوران یخ های سطح باشند.

>> نمایی از فوران های عظیم انسلادوس که یکی از حلقه های زحل را شکل داده است از دید کاسینی/ NASA/JPL/Space Science Institute

 به گفته محققانی که این مساله را بررسی کرده اند در حال حاضر توضیحی از اینکه چطور ممکن است چنین ذراتی از یک لایه یخی جامد منشا گرفته باشند وجود ندارد و منشا گرفتن از یک دریای یخی شامل آب مایع نمکی تنها راه  توجیه این پدیده است.

منبع : آژانس فضایی اروپا

بازنویسی: پوریا ناظمی