رشد قانون‌پذیری در فرزندان

مهم نیست که فرزندتان چه سن و سالی دارد، مهم این است که وقتی مساله‌ای در منزل شما به قانون تبدیل شد، توسط فرزندتان نیز پذیرفته شود. اگر والدین به قوانین و نتایج آنها توجهی نشان ندهند، نباید از کودکان خود نیز توقع قانون‌پذیری داشته باشند.

در اینجا به ایده‌هایی اشاره می‌کنیم تا بتوانید قوانین منزل خود را به قوانینی قابل پذیرش توسط کودکانتان تبدیل سازید.

کودکان کمتر از 2 سال، به طور طبیعی، کنجکاو هستند. پس راهکار عاقلانه این است که آنچه باعث تحریک کنجکاوی فرزند می‌شود را از دسترس او دور نگه داریم. مثلا وسایلی همچون تلویزیون، ویدئو، جواهرات، مواد شوینده و دیگر اشیایی از این دست را تا حد امکان باید دور از دسترس فرزند قرار داد.

وقتی فرزند نوپای شما به سمت شیئی که نباید به آن دست بزند، نزدیک شد، به آرامی به او «نه» بگویید و همزمان او را از محیط خارج کرده یا توجه او را با فعالیتی دیگر، منحرف کنید.قتی فرزندتان کار نادرستی انجام می‌دهد مثلا غذا را به زمین پرت می‌کند یا گاز می‌گیرد، باید به او بگویید که دلیل غیرقابل پذیرش بودن عملش چیست و سپس او را به محلی که از قبل در نظر گرفته‌اید (مثلا صندلی آشپزخانه یا زیرپله)‌ ببرید و برای یک یا 2 دقیقه او را آنجا نگه دارید تا آرام شود، اما مراقب باشید که زمان بیشتری، وی را در آن مکان تنها نگذارید چون اثرات نامطلوبی خواهد داشت.مراقب باشید که هرگز کودک خود را تنبیه بدنی نکنید. خصوصا کودکان زیر 2 سال قادر نیستند بین تنبیه بدنی و رفتار خود، ارتباط برقرار کنند. آنها فقط درد را احساس می‌کنند.و هرگز فراموش نکنید که کودکان از رفتار والدین خود، درس می‌گیرند. مطمئن شوید که رفتار شما، الگوی مناسبی برای اوست. مثلا اگر می‌خواهید نظم را به کودکتان بیاموزید، ابتدا خودتان باید منظم باشید. وقتی تمام وسایل مربوط به شما در خانه به طور نامنظم قرار گرفته باشد، نباید از فرزندتان توقع داشته باشید که اسباب‌بازی‌های خود را جمع کند.

فرزندتان هنگام رشد شروع به درک ارتباط بین فعالیت‌ها و نتایج آنها می‌کند. در این زمان است که شما می‌توانید قوانین خانه و خانواده را به او تفهیم کنید.

قبل از تنبیه کودکانتان برای آنها توضیح دهید که چه توقعی از ایشان دارید. مثلا اولین باری که کودک 3 ساله شما روی دیوارهای اتاق، نقاشی کشید، برای او توضیح دهید که چرا این کار پذیرفته شده نیست و اگر او این کار را مجددا تکرار کند، چه اتفاقی خواهد افتاد. (مثلا او مجبور خواهد بود که در تمیز کردن دیوار، کمک کند و تا آخر روز اجازه استفاده از مدادهایش را نخواهد داشت)‌. اگر این کار را چند روز دیگر، دوباره تکرار کرد، خاطره روز اول را به او یادآوری کرده و به او بگویید که مداد تنها مخصوص ورقه کاغذ است و سپس نتایج عملش را به او نشان دهید.

سعی کنید در وضع قوانین، قاطعیت داشته باشید و به خاطر بی‌حوصلگی، بی‌قانونی فرزندانتان را نادیده نگیرید.علاوه بر مشخص کردن رفتارهایی که موجب تنبیه خواهد شد، سعی کنید رفتارهای خوبی را نیز که مستحق پاداش است مشخص کنید. هرگز نتیجه مثبت تشویق کردن را نادیده نگیرید. قانونمندی فقط در تنبیه خلاصه نمی‌شود بلکه شامل تشخیص رفتار خوب هم هست. مثلا گفتن این جمله که «به خاطر این که اسباب‌بازی را با دوستت شریک شدی، به تو افتخار می‌کنم» خیلی موثرتر از تنبیه فرزند به خاطر رفتار متضاد اوست (یعنی ندادن اسباب‌بازی به دیگر همسالانش)‌ و وقتی کودکتان کار خوبی انجام می‌دهد به گفتن یک «آفرین‌» خشک و خالی بسنده نکنید و سعی کنید دقیقا مشخص کنید که کدام کار او، شایسته تشویق بوده است.

برای کودکان در این سن و سال نیز می‌توان از همان روش قبلی، یعنی تعیین مکانی خاص که از افکار منحرف‌کننده عاری باشد، استفاده کرد. در این مکان کودک را مجبور کنید که در مورد چگونگی رفتار خود فکر کند. به یاد داشته باشید از اتاقی که در آن تلویزیون، کامپیوتر و چیزهایی از این دست وجود دارد، به این منظور استفاده نکنید. سعی کنید کودک خود را بیش از یک دقیقه در چنین شرایطی قرار ندهید.

یادتان باشد که تنها به گفتن این نکته که این کار، خوب نیست اکتفا نکنید، بلکه به او نشان دهیدکه کار درست کدام است. مثلا فقط به او نگویید که «روی مبل نپر»، بلکه به او بگویید «لطفا روی مبل‌ بنشین و پاهایت را روی زمین بگذار.»

در این سنین نیز می‌توان از روش قبل (قرار دادن کودک به مدت یک دقیقه در محیطی خاص برای تفکر در مورد عملکردش)‌ استفاده کرد. در این سن نیز، قاطعیت، امری حیاتی است. کودک باید باور کند که شما به آنچه می‌گویید، عمل می‌کنید. البته این به معنای این نیست که به کودکتان شانس دوباره ندهید بلکه به مفهوم اعتقاد پیدا کردن کودک به شماست.

یادتان باشد در هنگام عصبانیت کودک را تهدیدهای غیرواقعی نکنید. مثلا به او نگویید که «دیگه حق نداری هرگز تلویزیون تماشا کنی». این کار باعث می‌شود، همه تهدیدهایتان ضعیف جلوه کنند.

تنبیه‌های شدید، قدرت شما را به عنوان والدین، کم می‌کند. اگر فرزندتان را به مدت یک ماه تنبیه کنید، او دیگر انگیزه‌ای برای تغییر رفتارهایش نخواهد داشت.

در این سن، فرزند شما می‌داند که چه کاری از او انتظار می‌رود و رفتارهای بد او، چه نتایجی را در پی خواهد داشت، اما کار به همین جا ختم نمی‌شود. نوجوان در این سنین، نیازمند اعمال محدودیت است.

قوانینی در مورد تکالیف درسی، ملاقات با دوستان و دیگر مسائل مرتبط با او، وضع کنید. شاید او گاه و بیگاه شکایت کند اما خواهد فهمید که شما کنترل امور را در دست دارید. حقیقت این است که نوجوانان، هنوز هم نیازمند اعمال محدودیت هستند و از این کار خوششان می‌آید. وقتی فرزندتان قانونی را می‌شکند، محروم کردن او از برخی مزایا می‌تواند بهترین راه باشد.البته یادتان نرود که در برخی موارد، به او قدرت انتخاب داده و کنترل را به دست خودش بسپارید. مثلا او می‌تواند راجع به نحوه لباس پوشیدن، مدل مو و دکوراسیون اتاقش نظر بدهد و همان‌گونه رفتار کند که می‌خواهد.

نکته مهم، تمرکز روی جنبه‌های مثبت است. مثلا اگر کار خوبی انجام داد به او اجازه دهید که مدت بیشتری را با دوستانش بگذراند.