بم را می شود مدرن و امروزی ساخت
برای آنهایی که در خاک وطن ریشه دارند، هیچ وقت دل کندن و بریدن ممکن نیست ، حتی کسانی که در خارج از کشور به موفقیت های بزرگی دست یافته اند و در آن سوی مرزها شناخته شده اند
سید محمود آیت اللهی موسوی متولد 1328 در شهر کرمان که از مهندسان معمار شناخته شده در کشور آلمان است یکی از ایرانیانی است که با رخ دادن فاجعه ملی بم ، پس از 27سال بسرعت به ایران آمده و داوطلبانه برای بازسازی شهر بم به مسوولان کشور مراجعه کرده است.
طرح او برای توسعه شهر پتسدام در سال 97 به عنوان طرح برگزیده اعلام شد و مهندس موسوی به دنبال آن است که بتواند این طرح را برای بازسازی شهر بم به کارگیرد.
او می گوید: «حالا می خواهم به ایران برگردم و از تمام تجربه ها و اندوخته هایم در کشور خودم استفاده کنم.»
شما می گویید باید بم را به شکل یک شهر ایده آل دوباره ساخت. تعریف شهر ایده آل از نظر شما چیست؛
شهری خالی از دود و آلودگی با میادینی که مثل مادری ساختمان ها و انسانها را در آغوش کشیده باشد و زیبا باشد.
محل کار و زندگی به هم نزدیک باشد و با فضای سبز به هم بافته شده باشند. باید چنین شهری را برای زندگی بسازیم. اول شهر را و بعد ساختمان های آن را طراحی کنیم.
متاسفانه از دهه شصت هفتاد به بعد اول به ساختمان های مهم فکر می کنند و بعد دور آنها شهر می سازند که این خطای بزرگی است.
می توانیم شهری بسازیم که هم به خواسته های ما پاسخ می دهد و هم زیباست. فناوری و زیبایی در کنار هم قرار بگیرد وگرنه کالبدی بیروح را پی افکنده ایم.
و طرح شما برای شهر پتسدام چقدر به شهر ایده آل نزدیک است؛
در طرح من ، ترکیب مناطق تجاری ، مسکونی و اداری در یک بافت متمرکز در پیوند با مراکز تفریحات سالم ، پارکها و میادین که مثل مادری این مناطق گونه به گونه را در آغوش گرفته اند.
در واقع در این طرح ، فناوری برای رفاه مردم و حفاظت از محیط زیست به کار گرفته شد... در این طرح ، مراکز شهر (مراکز خرید) در محل تقاطع دایره ها ساخته می شوند و مراکز آموزش در بافت شهر به طور متناسب با عموم ادغام شده اند.
چون پتسدام ، شهر پیری است و اکثریت آن را سالمندان تشکیل می دهند، محله ای برای آنها در نظر گرفته شده که خانه های آنها با مردم کنار هم قرار می گیرد.
مربیانشان در کنارشان هستند. یک زمین بازی بزرگ نزدیک مرکز شهر برایشان در نظر گرفته ام که نوه ها با پدربزرگ ها و مادربزرگ ها به زمین بازی می روند و مادرها و پدرهایشان به مرکز خرید می روند و این مرکز خرید دارای باغچه هایی است ملهم از آنچه در زمان عیلامی ها در ایران وجود داشته است.
یک خیابان سرپوشیده هم در طرح وجود دارد که الهام گرفته از بازار گنجعلی خان کرمان است که در این خیابان آدمها باهم حرف می زنند و با هم آشنا می شوند.
یک مثال دیگر بزنم. طرحی بود درباره ساختمانی کوچک که در صد و چند متری جلوی پارلمان آلمان قرار گرفته بود.
یک کیوسک بود با یک کافی شاپ نام آن را گل نیلوفر گذاشتم. نمادی از آزادی و مبارزه با خشونت است که ایرانیان در عهد هخامنشیان ، مانند سمبل کبوتر صلح امروز، در جهان باستان متداول کردند.
من این طرح را همزمان با بمباران عراق توسط جرج بوش ارایه داده بودم. اما این طرح اجرا نشد. طرح را بلوکه کردند.
سناتور شهر برلن پیتر شتریدر به طور صریح به من گفت می خواهیم ساختمان دیگری با طرح دیگری در اینجا بسازیم! این خلاف قانون آلمان است و طرح برنده باید به مرحله اجرا برسد.
ما حتی وکیل گرفته ایم و رئیس ژوری هم از ما حمایت می کند اما هنوز نتیجه ای نگرفته ایم. فکر می کنم بر این سناتور، گران آمد که یک ایرانی مقابل پارلمان آلمان یک سمبل صلح ارائه بدهد.
در طراحی شهر پتسدام چه نکاتی وجود دارد که گفتید فناوری در خدمت حفاظت از محیط زیست است؛
از خصوصیات دیگر این طرح این است که محورهای اصلی شهر به گردشگاه ها و تفرجگاه ها ختم می شود و این یعنی اصل احترام به انسان و طبیعت.
انسان باید حقش را از طبیعت بگیرد، نه بیشتر. اگر طبیعت را اذیت کنیم ، طبیعت هم ما را اذیت می کند. این شهر با حداکثر فضاهای سبز و با سقف ها و تراس های سبز، نوآوری بادگیرها و استفاده از انرژی خورشیدی برای تامین انرژی برق و آب شهری ، هوشمند است و بناهایش با بادگیرها و نمای دولایه و سلول های خورشیدی تقریبا خودکفاست و هوشمند عمل می کند.
یک خصوصیت دیگر وجود پارکینگ های آفتابی است ، پارکینگ هایی که به حفاظت از محیط زیست معروفند مکان هایی هستند که شما خودروهای سوخت فسیلی را در این گاراژها پارک و از خودروهای آفتابی اجاره ای استفاده می کنید.
من نام آنها را اکوگاراژ گذاشته ام. اتومبیل هایی که سوخت فسیلی دارند، لازم نیست تا را جلوی خانه بیابند، چون هوا را آلوده می کنند، جاگیر هستند و باعث افزایش ترافیک می شوند، آسایش شهروندان را هم به خطر می اندازند و میدان ها را به جزیره خودروها تبدیل می کنند و این خلاف کارکرد میدان هاست.
از آنجا که در قدیم میدان ها محل ملاقات بوده اند، در طرح من برای توسعه شهر پتسدام تمام میدان ها به محل ملاقات و نشستن مردم تبدیل شده است.
یعنی هیچ خودرویی نمی تواند جلوی خانه ها بیاید؛
فقط برای حمل ونقل و حمل بیمار با خودروها می شود تا جلوی خانه رفت. من از بلوک سیمانی یا پلاستیک سخت استفاده کرده ام که در آنها چمن کاشته می شود. تمام فضای اطراف خانه ها سبز است و خانه ها روی پارک قرار گرفته اند.
هر وقت از خانه بیرون می آیید خودتان را برابر یک باغ می بینید نه یک خیابان ؛ با این که فاصله ای تا خیابان نیست.
شما می توانید از این طرح در بازسازی شهر بم استفاده کنید؛
این خانه ها به خانه های دوقلو معروفند که در برلن به طور نمونه اجرا کرده ام و اگر بمب کنار این خانه ها بیفتد، لرزه های ناشی از انفجار را تحمل می کند.
اتصالات اسکلت فلزی را در ایران به هم جوش می دهند که با کمترین حرکتی می ریزد و این اشتباه است.
باید اتصالات را با پیچ و مهره ساخت. طرحی دیگر که دوست دارم آن را بخوبی معرفی کنید، چون برای مبارزه با آلودگی هوای تهران می شود از این طرح کمک گرفت.
این طرح چیست؛
ما در آلمان موسسه ای داریم به نام ZTG مرکز فناوری و جامعه که کار این مرکز تحقیق روی مسائل حفاظت از محیط زیست و یافتن راه حل است.
85 درصد آلودگی شهرهای بزرگ به خاطر دود ناشی از خودروهاست که بهترین روش مقابله با این آلودگی ، استفاده از فتوسنتز گیاهان است و چون نمی شود در مراکز شهرهای بزرگ مثل تهران روی سطوح افقی شهر که همه آسفالت است ، پارک ساخت ، سطوح عمودی یعنی نمای ساختمان ها را باید مورد استفاده قرار داد.
بعضی نماها را با گیاهی به اسم چسبک سبز می کنند که این گیاه 10 تا 12 سال طول می کشد تا بتواند نمای ساختمان 3 تا 4 طبقه را بپوشاند و اگر ریشه این گیاه بخشکد، سبزی نما تماما از بین می رود.
ZTG این روش را در برلین و نیز در مکزیکوسیتی به کار بست ، در جلساتی با مسوولان این موسسه من به راه حل دیگری رسیدم.
من آجری طراحی کرده ام که این بلوک می تواند در درون خودش گیاهی را پرورش دهد. این برگها عمل فتوسنتز را انجام می دهند و گاز کربنیک را جذب می کنند.
مشکل فقط تولید این آجر است که نیاز به یک سرمایه گذار دارد.
این طرح در آلمان به ثبت رسیده؛
بله. در اداره ثبت اختراعات و ابتکارات آلمان به ثبت رسیده است.
آلمان ها طرحی را ثبت نمی کنند مگر آن که اجرایی و اقتصادی باشد.
برای اجرای این طرح در تهران چه کردید؛
با شهرداری تهران و مسوول حفاظت از محیط زیست جلسه ای داشتم که خیلی از طرح استقبال شد؛ فقط گفتند شهرداری مثل گذشته نمی تواند خودش طرح را اجرا کند.
اگر سرمایه گذارانی پیدا شوند، پروژه های ساختمانی مرکز شهر را می توانیم حمایت کنیم و تسهیلات زیادی برای اجرای این پروژه می توانیم قائل شویم.
این پروژه در مناطق خشک هم قابل اجراست. سیستم آبیاری قطره ای درون آجر جزیی از این اختراع است. هزینه تولید این آجر تنها 3 تا 5 درصد بیشتر از آجر ساده است. آن هم در مراحل آغازین!
به تدریج که تولید آن پیش برود، سودآوری آن چند صدبرابر می شود و در مواردی که به سلامت انسان برمی گردد غیرقابل قیاس است.
حالا می خواهید چکار کنید؛
می خواهم به ایران برگردم و از تمام تجربه ها و اندوخته هایم در کشور خودم استفاده کنم. داوطلب بازسازی شهر بم هستم که می دانم بازسازی این شهر خیلی کمتر از توسعه شهر پتسدام هزینه می برد.
چون بودجه اش نیز فراهم است. تقریبا بین 3 تا 5 سال کامل بازسازی شهر زمان می برد. البته اگر طبق برنامه و با مجری های مجرب کار شود اول خانه های مردم را می شود ساخت و برای مراکز دولتی از کانتینر استفاده کرد و در مرحله بعدی به بازسازی مراکز دولتی پرداخت.
تصمیم دارید با خانواده برگردید؛
بله! من 2 دختر دارم که مدام سراغ پدربزرگ و مادربزرگشان را از ما می گیرند.
آخر هفته ها که می شود، دلتنگ می شوند. می خواهم به کرمان برگردم تا بچه هایم از زندگی در شهر کرمان و بودن در کنار پدربزرگ و مادربزرگشان لذت ببرند و خودم بتوانم نتیجه یافته هایم را در مملکتم ببینم و راضی شوم.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
