بازرسی در ایران برش ندارد

نمی‌دانم شما چرا مباحث تکوینی و آنچه که واقعیت طبع و خلقت انسان است را به سمت مباحث تاحدودی تفسیری و تحلیلی و با رویکرد سیاسی می‌برید. اگر این تفسیر شما در رویکرد سیاسی باشد به آن مشی محافظه‌کارانه می‌گویند ولی من اصلا از این منظر صحبت نمی‌کنم. من بر اساس تبیین واقعیات امور حرف می‌زنم. شما به من بگویید انسان خوب است یا بد؟ انسان مادیات را دوست دارد یا معنویات را؟ انسان به ارزش‌های والا عشق دارد یا به قدرت، ثروت، لذت یا شهوت؟

اگر جواب می‌دهید هر دو پس این‌که به من می‌گویید شما سعی می‌کنید موضع معتدلی بگیرید برای چیست؟ من می‌گویم اگر می‌خواهیم برای انسان نسخه بپیچیم پس باید هر دو طرف قضیه را ببینیم. مثلا انسان هم راحت‌طلب است و هم طالب ایثار، برای همین می‌خواهد در 120 سالگی در رختخواب شهید شود. این یعنی این‌که انسان طبعا به ایثار تمایل دارد ولی عملا این اتفاق در راحتی نمی‌افتد، پس باید یکی از آنها را انتخاب کند. حالا ما که می‌خواهیم ارزشگذاری کنیم باید انسانی را تعریف کنیم که هم شرایط طبیعی زیستی‌اش را داشته باشد و هم ارزش‌های والای اخلاقی داشته باشد. این انسانی است که ما می‌پسندیم و اسلام می‌خواهد. حالا اگر شما از نظر مشرب سیاسی هم حرف می‌زنید ما می‌گوییم اگر مشرب سیاسی هم این‌گونه باشد مشرب درستی است.ما اصولگرایی را بهترین نماد رفتار سیاسی در جامعه دینی می‌شناسیم که معنی‌اش حفظ همه این واقعیت‌ها و حرکتی صحیح در میانه این حقایق است. در واقع در مسائل سیاسی باید همه اطراف را ببینید و ارزیابی صحیحی داشته باشید تا بر اساس اصول درست به قضاوت عادلانه و واقع‌بینانه بنشینید. البته چنین رفتاری نیازمند دقت، مطالعه، رعایت همه جوانب و پرهیز از رویکرد‌هایی است که با منطق عدالت‌خواهانه در تناقض است. کسی که بر اساس منافع شخصی‌اش رفتار می‌کند می‌تواند بی‌محابا اظهارنظر و قضاوت کند و بی‌محابا به گروه‌ها، جمعیت‌ها و موسسات نسبت‌هایی بدهد و این با آنچه که ما از تربیت‌های اسلامی و دینی می‌شناسیم فاصله دارد.

اگر نهادی اصراری در کاری داشته باشد که از نظر ما خلاف قانون است، در صورتی که همه دستگاه‌های مسوول به صورت جدی وظیفه‌شان را انجام دهند می‌توان جلوی آن تخلف یا خلاف قانون را گرفت، اما اگر دستگاه‌ها بخوبی و با تمام توان به وظایفشان عمل نکنند به بسیاری از مقررات عمل نمی‌شود. خب وقتی مقررات در جامعه اجرا نمی‌شود معلوم است که یک جای کار لنگ است، یا من بازرس کارم را درست انجام نمی‌دهم یا من قاضی، من نیروی انتظامی یا من مجری در یک دستگاه اجرایی. این مثالی هم که شما زدید شامل همین بحث می‌شود. من بازرسم، بازرس تذکر می‌دهد و موضوع را به نهادهای قانونی می‌گوید. در مورد ساعت کار ادارات این مجلس است که باید پاسخگو بخواهد، این محاکم قوه قضاییه است که باید تحت تعقیب قرار دهد و دیوان عدالت اداری است که باید مصوبه را لغو کند. من سعی می‌کنم در آن بخش از کار که به سازمان ما مربوط است جدی عمل کنم، تعارف هم ندارم. البته دولت الان آمده و اعلام کرده که کاهش ساعت کار ادارات را با دورکاری جبران می‌کنیم، اگر واقعا دورکاری امکان داشته باشد کار مفیدی است اما نمی‌دانم آیا سازوکار آن فراهم است یا آیا واقعا این مقدار کار برای انجام در منزل وجود دارد؟البته واقعیت این است که به خاطر یک مشکل مثل آلودگی هوا و ترافیک نمی‌شود سازوکار اداری را تحت تاثیر قرار داد. ما باید به روش‌های مبنایی‌تر روی بیاوریم، البته روی این قبیل کارها شاید بتوان به عنوان مسکن مقطعی حساب کرد، اما به عنوان یک راهکار مبنایی نه. به نظر ما دولت باید کوچک شود، رفت و آمد در شهرها باید به حداقل برسد، خدمات باید از شکل فیزیکی به مجازی تغییر موقعیت بدهد و خیلی کارهای دیگر.

من از شما سوال می‌کنم که در کشور قانون چقدر برش دارد؟

پس بنویسید برش قانون کم است. این‌که فرهنگ اجرای قانون در ایران کم و ضعیف است یک واقعیت تلخ است و متاسفانه دستگاه بازرسی هم متاثر از همین مقوله است. ما بخشی از سازوکار اجرای قانون هستیم، اگر شما به من بگویید که در کشور بازرسی چقدر تحویل گرفته می‌شود من می‌گویم قانون که از بازرسی مهم‌تر است پس بپرسید در کشور قانون چقدر تحویل گرفته می‌شود. وقتی قانون در جامعه آنقدر تحویل گرفته نمی‌شود پس به طریق اولی بازرسی هم تحویل گرفته نمی‌شود و جایگاه واقعی خودش را ندارد. حال می‌پرسید این عیب است، می‌گویم بله عیب است، ضعف است، یک نقصان است. پس باید تلاش کنیم قانون در جایگاه منطقی‌اش قرار بگیرد و برای این‌که قانون حرمت خودش را پیدا کند باید سازوکارهای اجرای آن که یکی از آنها نظارت و بازرسی است جایگاه و حرمت خودش را پیدا کند.

همه ما باید موظف شویم تا با قوانین مربوط به خودمان آشنا شویم. این‌که جامعه بداند چه تکالیفی دارد مساله بسیار مهمی است، یکی از مشکلات ما در جامعه و ادارات این است که بسیاری از کارکنان و متاسفانه برخی مدیران با تکالیف خود آشنایی ندارند یعنی مسوولیت را پذیرفته‌اند، اما تکالیف مربوط به آن را یاد نگرفته‌اند. برای همین ما برنامه‌هایی را برای مدیران شروع کردیم تا بدانند اگر چه نوع کارهایی را انجام دهند مرتکب تخلف قانونی شده‌اند. ما باید یاد بگیریم قانونی را که یاد گرفته‌ایم به دیگران هم آموزش بدهیم و بعد تذکر دهیم و اگر دیدیم کسی قانون را رعایت نمی‌کند به او بگوییم که این کار به ضرر خودش تمام می‌شود.اگر همه مردم به این کارها موظف شوند یک تحول بزرگ در جامعه اتفاق می‌افتد. اگر ما بدانیم خوبی یعنی این و بدی یعنی آن و این مساله را در جامعه تبلیغ و منتشرکنیم خواهید دید که خیلی‌ها به خاطر این‌که حداقل به عنوان فردی خوب در جامعه شناخته شوند سعی می‌کنند خودشان را به کارهای شایسته مزین کنند. این وضعیت بخش بزرگی از اصلاح اجتماعی است.

به نظر ما این تعابیر و قضاوت‌ها یکجانبه است. من قبول دارم که بعضی از اعتراضات به جایی نمی‌رسد و بعضی وقت‌ها اعتراضات به دردسر بیشتر برای اعتراض‌کننده تبدیل می‌شود، اما همیشه این طور نیست. ما این همه پیگیری می‌کنیم، تذکر و هشدار می‌دهیم و برخورد می‌کنیم، به دادگاه می‌فرستیم، اخراج می‌کنند، تنزل درجه می‌دهند، خب اینها پس چیست آیا اینها واقعی نیست؟ شاید شما بگویید اینها کم است یا اثر کافی ندارد، بله این نوع قضاوت کردن به واقعیت نزدیک‌تر است، حالا چه کار کنیم که وضع بهتر از این شود که من می‌گویم ما داریم سازوکارهایی را ایجاد می‌کنیم که به اثر بخشی مطلوب نزدیک شویم. من دوباره تکرار می‌کنم که یکی از اهرم‌های بسیار کارا و موثر برای اثربخشی، دخالت رسانه است. البته بعضی رسانه‌ها خوب عمل می‌کنند ولی کافی نیست، شما هم که روزنامه‌ای منسوب به صداوسیما هستید و خود صداوسیما به عنوان رسانه ملی قدرت اثر‌گذاری زیادی دارد اگر تذکری بدهید بسیار کارساز خواهد بود. پس این نشان می‌دهد که تذکر و هشدار دادن در کنار آموزش تاثیر زیادی دارد بخصوص آنچه که در افکار عمومی حضور پیدا می‌کند.

دستگاه قضایی عالی‌ترین دستگاه نظارتی کشور است و بر آحاد شهروندان نظارت عالی دارد و طبعا مسوول داوری و قضاوت هم هست. یکی از مباحث اصلی این است که قوه قضاییه چگونه بر خودش نظارت می‌کند. بتازگی جلسه شورای عالی نظارت با حضور رئیس قوه و مسوولان عالی قضایی برگزار شد. ما در این جلسه قرار شد تا سازوکارهایی را تعقیب کنیم که یک بخش از آن نظارت بر احکام است یعنی در حیطه وظایف دیوان عالی کشور، دیگری نظارت بر سلایق شخصی افراد که آن را حفاظت قوه تعقیب می‌کند، دیگری نظارت بر نحوه دادرسی که دادسرای انتظامی قضات بر آن نظارت می‌کند و بخش دیگر نظارت بر کارکنان قوه قضاییه که سازمان بازرسی کل کشور آن را انجام می‌دهد. ما در این جلسه صحبتمان این بود که نظارت این بخش‌ها نباید پراکنده باشد بلکه باید معنادار و اثربخش و برای مردم مشهود باشد همچنین قرار شد تا هم گروه‌های بازرسی مشترک از همه واحدهای قوه قضاییه تشکیل شود و هم واحدهای ستادی برنامه‌های تحولی را در برنامه‌های خودشان دنبال کنند و نهایتا رئیس قوه قضاییه هم تصمیمات جدی‌تر، کاربردی‌تر و سریع‌تری را برای نظارت در درون قوه، برخورد با تخلفات، رفع کاستی‌ها و اعمال ضوابط جدی‌تر بر رفتار کارکنان دستگاه قضایی اتخاذ کند.

قوه قضاییه اینچنین است، یعنی چه که می‌شود آن را اینچنین دانست؟

بله، حضرت علی (ع) می‌فرمایند مردم نیازمند یک امیر صالح هستند اما اگر حاکم صالح نبود لااقل امیر فاجر باید باشد تا به امور انتظام ببخشد. دستگاه قضایی این همه زحمت می‌کشد، هزاران قاضی شریف زحمت می‌کشند حالا ممکن است قضاتی هم باشند که وظایفشان را درست انجام نمی‌دهند ولی این معنایش این نیست که دستگاهی با این عظمت را باید کلا زیر سوال برد. الان به واسطه برخی بزرگنمایی‌ها طوری تلقی می‌شود که دستگاه قضایی کارش را درست انجام نمی‌دهد اما آیا می‌شود به خاطر وجود چند کارمند که کارشان را درست انجام نمی‌دهند بگوییم که این دستگاه فاسد است؟ولی متاسفانه برخی ذهن‌ها و برخی رسانه‌ها چنین چیزی را به مردم القا می‌کنند اما تغییر این ذهنیت نیازمند آموزش و تبلیغ است هر چند که ما فکر می‌کنیم چون رسانه در اختیار قانون و نظارت عمومی نیست کاردمان کند است.

نه، رسانه‌ها کارکردهای زیادی دارند، شما میلیون‌ها ساعت و میلیون‌ها کلمه در اختیار دارید در حالی که این فرصت در اختیار ما نیست. ما می‌خواهیم دوستان رسانه فرصت لازم برای تغییر فرهنگ عمومی را در اختیار ما قرار دهند ولی عملا چنین فرصتی به ما داده نمی‌شود.