سینما ‌به‌‌‌وقت‌جوانی

از سال 1920 تا 1950 که سینمای کلاسیک شکل گرفت، تا سال‌های دهه 70 و 80 که آغاز شکل‌گیری سینمای مدرن و پست‌مدرن بود و تا همین الان که سینمای نئوکلاسیک را تجربه می‌کنیم، سینما همچون علوم و هنرهای دیگر، متناسب با اوضاع و احوال و شرایط روز، دستخوش تغییراتی شده است، اما آنچه در همه این سال‌ها و با همه تغییر و تحولات صنعت سینما تغییری نکرده، مخاطب جوان و گرایش این نسل به هنر هفتم بوده و هست. همیشه جوان‌ها آغازگر موج‌ها، سبک‌ها و مکاتبی بوده‌اند که درکشان برای نسل قبل از خودشان سخت بوده. مکاتبی چون سوررئالیسم، اکسپرسیونیسم، نوآر، رئالیسم، نئورئالیسم و... محصول شرایط اجتماعی و برگرفته از نیاز یک نسل است، سینما هم که همیشه همراه، همگام و چه‌بسا گاهی پیش‌تر از سایر هنرها رفته، از این مکاتب الهام گرفته و می‌گیرد و این درست همان چیزی است که مسیر شکل‌گیری آن را تعیین می‌کند. اگر روزگاری آدم‌ها سینمای داستان‌گو با روایتی کلاسیک و قهرمان‌پردازی را می‌پذیرفتند، امروز نسل جوان براساس تفاوت نگاهش انتظار دیگری از سینما، صنعت و تکنولوژی دارد. این است که این روزها جوان‌ها بیشتر به فرم گرایش دارند تا داستان، به ضدقهرمان احتیاج دارند تا قهرمان. دیگر پایان‌های خوش و یک روایت ساده خطی از کل به جزء، نمی‌تواند انتظار جوان‌ها را برآورده کند. نسل امروز از فیلم نتیجه‌گیری نمی‌خواهد، پایان باز را می‌پذیرد و انتظار ندارد که فیلم، حتما همه سوال‌های او را پاسخ دهد.

در بیست و هفتمین جشنواره فیلم کوتاه تهران که اوایل آذر ماه برگزار شد، استقبال بی‌نظیر نسل سومی‌ها از هر دو سئانس نمایش فیلم «شهرام مکری»‌ نشان داد که این کارگردان جوان به خوبی رگ خواب نسل جوان اهل سینما را پیدا کرده است. مکری درباره راه‌های جلب‌نظر مخاطب جوان می‌گوید: «اگر فیلمساز بپذیرد نسل جدید تماشاگران ما کسانی هستند که با سینما آشنایی دارند و سختگیرانه به فیلم نگاه می‌کنند، آن گاه جور دیگری با مخاطب برخورد می‌کند. فیلم‌هایی‌ که براساس ذائقه مخاطب جوان ساخته می‌شوند یا مثل فیلم‌های تین‌ایجری، ترسناک و اکشن، به خاطر انرژی نهفته در خودشان می‌توانند باعث سرگرمی و تفریح مخاطب جوان شوند یا با احترام به شعور او نیاز ذهنی‌اش را بر‌طرف می‌کنند که متاسفانه پرداختن به دسته دوم در سینمای ما تا حدی مهجور مانده است.»

در پایان اما آنچه از مقایسه سینمای داخلی با سینمای جهان دستگیرمان می‌شود، این است که متاسفانه سینمای ما هنوز از ضعف روایت رنج می‌برد، چه برسد به پرداخت. ما هنوز نتوانسته‌ایم نمونه کاملی از سینمای کلاسیک ارائه دهیم، چه برسد به مدرن و پست مدرن و نئوکلاسیک، اما آنچه بیش از پیش بارقه‌هایی از امید را در مقابل نگاهمان نمایان می‌کند، نسل جدید و نوپای سینماگری است که کم‌کم دارد راه خودش را باز می‌کند. کارگردان‌های جوانی چون مجید برزگر، بهرام توکلی، علی عطشانی، حامد کلاهداری، مهدی نادری و... در جشنواره فیلم فجر سال گذشته نشان دادند که اتفاقات خوبی در سینمای ما در راه است.

مرسده بابایی