000‌/‌00‌0‌/‌000‌/‌2 نفر آنلاین

براساس گزارش اتحادیه جهانی مخابرات، شمار کاربران اینترنت در سال جاری میلادی از 2 میلیارد نفر فراتر رفته و به حدود یک‌سوم جمعیت جهان نزدیک می‌شود. بنا بر گزارش اتحادیه جهانی مخابرات ITU کاربران اینترنت در 5 سال گذشته و در مقایسه با جمعیت 9‌/‌6 میلیارد نفری جهان، 2 برابر شده‌اند.

طبق این گزارش، از 226 میلیون کاربر جدید اینترنت در سال جاری، 162 میلیون نفر از کشورهای در حال توسعه هستند که نرخ رشد آنها اکنون بالاتر است. تفاوت 3 برابری کشورهای توسعه یافته با کشورهای کمتر توسعه یافته در حال کم شدن است، اما تا پایان سال جاری میلادی 71 درصد از جمعیت در کشورهای توسعه یافته در مقایسه با 21 درصد در کشورهای در حال توسعه، آنلاین خواهند بود.

در این گزارش، تفاوت دسترسی به اینترنت عامل مهمی برای توجیه تفاوت بهره اقتصادی کشورها دانسته شده است. ITU در راهکاری اعلام کرده کشورهای در حال توسعه باید دسترسی به اینترنت پرسرعت را به عنوان ابزار حیاتی برای رشد اقتصادی افزایش دهند. با توجه به این که 65 درصد از مردم اروپا در مقایسه با 55 درصد در قاره آمریکا، 6‌/‌9 درصد در آفریقا و 9‌/‌21 درصد در آسیا و اقیانوسیه آنلاین هستند، دسترسی به اینترنت در نقاط مختلف متفاوت است.

در این گزارش به مواردی برای رفع نقص دسترسی اشاره شده و این گونه آمده است: دسترسی به اینترنت در مدارس، محل کار و مکان‌های عمومی برای کشورهای در حال توسعه بسیار اساسی است زیرا در این کشورها تنها 5‌/‌13 درصد از افراد در مقایسه با 65 درصد در کشورهای توسعه یافته، در خانه به اینترنت دسترسی دارند.

از حدود سال 75 که اینترنت در ایران به صورت تجاری درآمد و بجر موارد خاص زیربنایی، دیگران هم توانستند به آن بپیوندند، موضوع تولید محتوا در اینترنت به زبان فارسی مطرح شد.

طبق گزارش مرکز تحقیقات مخابرات ایران، حجم تولید محتوای وب فارسی یک‌هزارم کل وب جهان است. وبلاگ‌نویسان، سایت‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی هرچند محدود، محورهای این تولید محتوا بوده‌اند.

در مورد سایت‌های دولتی نیز می‌توانیم بگوییم تنها واحدهای فعال آنها، روابط‌عمومی‌هایشان است که فعالیت آنها نیز محدود به اخبار داخلی سازمان‌هاست و محتوای جدی تولید نمی‌کنند.

گزارش‌های سالانه دانشگاه براون آمریکا که به وبومتریک webometrik دانشگاهی مشهور است، جایگاه بسیار پایینی را برای دانشگاه‌های ایران نشان داده و از ایران تنها دانشگاه تهران دارای رتبه زیر هزار است و سایر دانشگاه‌ها در رتبه‌های چند هزار قرار دارند.

در گزارش آی تی یو ـ اتحادیه جهانی مخابرات راه دور ـ آمده که مدارس یکی از مهم‌ترین مکان‌ها برای دسترسی به اینترنت هستند، از این رو طرح مدارس دیجیتال در ایران با آب و تاب زیادی مطرح شد که به‌‌رغم گذشت چند سال از آغاز این طرح، اوایل سال جاری مجمع جهانی اقتصاد، ایران را از نظر شاخص دسترسی به اینترنت در مدارس بین 139 کشور جهان در رده 114 قرار داد. در این رده‌بندی ایسلند بهترین وضعیت را دارد، استونی و سوئد نیز رده‌های دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند.

همچنین کشورهای قطر، سنگاپور، هلند، سوئیس، تایوان، هنگ ‌کنگ و دانمارک نیز به ترتیب چهارم تا دهم شده‌اند.

ایران در این رده‌بندی بالاتر از کشورهای عمدتا آفریقایی و بعضا آسیایی و آمریکای لاتین قرار گرفته و در منطقه خاورمیانه فقط از کشور سوریه رتبه بهتری به دست آورده است. در قعر این رده‌بندی می‌توان نام کشورهایی مانند بروندی، چاد، آنگولا، بورکینافاسو، پاراگوئه، تیمور شرقی، بنگلادش، لسوتو، سوریه و موریتانی را مشاهده کرد.

معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش و پرورش، موانع این عقب ماندگی را عدم ایجاد زیرساخت توسط مخابرات می‌داند. چندی پیش سحرخیز در گفت‌وگویی با فارس ضمن گلایه از وزارت ارتباطات، پیشنهاد آنها برای اجرای طرح مدرسه هوشمند در مناطق شمال تهران را دور از عدالت آموزشی دانست و گفت: «برای اجرای این طرح باید به روستاها و مناطق حاشیه‌ای توجه شود که دارای مشکلات هستند، نه مناطقی که مشکلی در این زمینه ندارند.» مدیرعامل مخابرات نیز همان زمان از عدم استفاده کاربران از زیرساخت‌های ارتباطی گلایه کرد و به خبرگزاری مهر گفت: «کشور ما از لحاظ زیر‌ساخت‌های دیجیتال فاصله چندانی با کشور‌های پیشرفته دنیا ندارد و طبق بررسی اتحادیه جهانی مخابرات از این حیث تنها 18 ماه نسبت به متوسط جهانی عقب است، اما از لحاظ شکاف دیجیتال 10 سال عقب‌تر از آنهاست».

به طور متوسط دسترسی به اینترنت در کشوری مثل انگلستان برای هر 8 مگابیت 15 پوند (25 هزار تومان) است و همین میزان برای مصرف‌کننده ایرانی در بهترین حالت حدود 2 میلیون تومان هزینه دارد.

درباره قیمت و نوع دسترسی هم چندان نمی‌شود سخن گفت؛ چون سازمان تنظیم مقررات، تعرفه تنظیم می‌کند، اما به نحوه توزیع اینترنت نظارت نمی‌کند بنابراین شرکت‌های توزیع‌کننده اینترنت، خطوط اشتراکی را با قیمت مضاعف و فرمول‌های خودساخته عرضه می‌کنند و در این میان، تنها کسی که متضرر می‌شود، مشتری است. تخفیف‌های گاه‌گاه وزارت ارتباط نیز تاثیری به حال مشتری ندارد و مثل قالب یخی که در دست چندین واسطه می‌گردد، چیزی نصیب مشتری نمی‌شود.

از طرفی، دستاوردهای برنامه‌های پنج ساله کشور نیز با ضعف در این زمینه روبه‌روست که در بعضی موارد با تغییر تعریف کاربر اینترنت در کشور، آمار مبهمی ارائه شده است. در این باب آمار بیش از 32 درصدی وزارت ارتباطات در رابطه با نفوذ اینترنت، با آمار 11 درصدی شرکت فناوری اطلاعات و مرکز آمار تامل‌برانگیز است. در یک نگاه، کاربر کسی نیست که سالی یک بار به هر طریقی از اینترنت استفاده کند، فرق بسیاری است که همیشه آنلاین باشید یا این‌که سالی یک بار از کافی‌نت محل برای ثبت‌نام کنکور استفاده کنید!

از این صحبت‌ها که بگذریم، رشد فرهنگ اینترنت و باز شدن جایگاهی برای آن در سبد هزینه خانواده و همچنین انجام حداقل امور روزمره با اینترنت که به مدد اینترنت موبایل و فناوری‌هایی مانند وایمکس دست یافتنی شده، روزنه امیدی را برای آینده دیجیتال کشور باز کرده است.

سعید نوری آزاد