تولید سیب‌زمینی‌های عاری از ویروس

در ایران هرچند تحقیقاتی در زمینه سیب‌زمینی بذری در اواخر دهه 60 انجام شده است لیکن تولید تجاری آن را برای اولین بار از سال 1373 آغاز و تاکنون ادامه داده‌ایم. از سال 1373 تا 1381 تولید مینی تیوبر از طریق روش‌های مرسوم انجام شده است و تکنولوژی آن نیز در اختیار سایر افراد حقیقی و حقوقی و شرکت‌های تولیدکننده قرار گرفته است و از سال 1381 تا 1385 مراحل تحقیقاتی، ترویجی و تولید نیمه صنعتی تکنولوژی جدید مورد آزمایش قرار گرفت و در سال 1388 مراحل اجرایی تولید صنعتی از طریق هواکشت (Aeroponic) آغاز شد.

بله، در اواخر قرن 19 با شناخت مواد غذایی لازم برای گیاه و فراهم نمودن شرایط تهویه مناسب در محلول‌های غذایی از نظر علمی و به طور مصنوعی سیکل کامل تولید از مرحله سبز شدن تا مرحله باردهی و مرگ امکان‌پذیر اعلام شد. اصطلاح هیدروپونیک (Hydroponicum) اولین بار بوسیله Gericke پیشنهاد شد. او موفق شده بود در کالیفرنیا تولید نباتات را در معیار تجارتی بدون استفاده از خاک از رشد اولیه تا مرحله باردهی نشان دهد. به طور کلی اصطلاح هیدروپونیک مجموعه‌ای است از یک لغت یونانی Hydro یعنی آب و کلمه لاتین Ponero یعنی جای دادن که بطور خلاصه مفهوم قرار گرفتن چیزی در آب از آن استنباط می‌گردد.

در این میان یکی از تکنیک‌های خوش آتیه هیدروپونیک، آئروپونیک است. در این روش توزیع آب و عناصر ضروری به ریشه گیاه توسط وسایل ریزکننده مثل مه‌پاش و میست (یک نوع ریزکننده آب و محلول غذایی) انجام می‌شود. مزیت این روش تهویه مناسب ریشه‌ها است. در این روش ریشه‌ها در هوا رشد می‌کنند. این روش به صورتی طراحی شده است که امکان استفاده مناسب از آب و عناصر ضروری را فراهم می‌کند. ریشه‌ها در این روش باید مرتبا در معرض ارسال محلول غذایی قرار گیرند.

در اکثر سیستم‌های آئروپونیک در انتهای ریشه‌ها یک مخزن کوچک آب قرار داده می‌شود که ریشه‌ها همیشه به آب دسترسی داشته با شند.

در این تکنولوژی آب و عناصر غذایی به صورت محلول در قالب ذرات قابل جذب تحت شرایط دما، نور و رطوبت خاصی در اختیار ریشه گیاه قرار می‌گیرند. در این سیستم ذرات محلول غذایی راحت‌تر قابل جذب می‌باشند و بدون مانعی در اختیار ریشه قرار می‌گیرند در نتیجه فازهای رویشی و زایشی (غده‌زایی) سریع‌تر اتفاق افتاده و با افزایش طول دوره رشد گیاه خصوصا دوره زایشی منجر به افزایش عملکرد و تولید انبوه مینی تیوبر می‌شود.

در این تکنولوژی همچنین برداشت بذر منجر به مرگ گیاه نمی‌شود در حالی که در سایر روش‌ها از جمله تولید در بستر خاک برداشت زمانی حاصل می‌شود که عمر فیزیولوژی گیاه به اتمام رسیده باشد لیکن در این روش مینی تیوبر چندین مرتبه چیده می‌شود بدون آن که آسیبی به گیاه بزند. لذا برداشت در چندین نوبت امکان‌پذیر می‌شود. براساس اطلاعات موجود تولید مینی ‌تیوبر (بذر سیب‌زمینی) در هر متر مکعب کشت در سیستم‌های خاک و هیدروپونیک 200 عدد و در آیروپونیک 2000 عدد گزارش شده است. لیکن در این سیستم جدید با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین تکنولوژی ابداعی تعداد مینی تیوبر تولید شده به حداقل 10 هزار عدد در متر مکعب افزایش یافته است. همچنین تولید بذر گواهی شده با قیمت مناسب در نسل 2 (گاهی اوقات نسل 3) هم امکان‌پذیر خواهد شد که قابل مقایسه با بذر نسل سوپرالیت در اروپاست و در نهایت دوره تکثیر بذر تا زمان مصرف را از 10 سال به 5 سال کاهش می‌دهد.