فراخوان رهبر انقلاب از نخبگان برای تدوین الگوی پیشرفت

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اظهار خرسندی و قدردانی از مقالات علمی و سخنان اساتید و فضلا در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی، این موضوع را نشان‌دهنده ظرفیت بسیار بالای فرزانگان و اندیشمندان کشور دانستند و در تبیین اهمیت آن خاطرنشان کردند: برگزاری چنین نشستی در جمهوری اسلامی ایران بی‌سابقه است.

ایشان با تاکید بر تداوم نشست‌های اندیشه‌های راهبردی، یکی از اهداف اصلی برگزاری این سلسله‌نشست‌ها را درگیر شدن متفکران و اندیشه‌ورزان با مسائل اساسی و کلان برشمردند و افزودند: در کشور، اهداف و کارهای بزرگی وجود دارد که باید برای تحقق آنها از ظرفیت‌ها و توانایی‌های بالای نخبگان، استفاده شود که لازمه آن درگیر شدن اندیشه‌ورزان با این مسائل کلان است.رهبر انقلاب اسلامی، فرهنگ و گفتمان سازی در خصوص مسائل کلان در میان نخبگان و سپس در سطح عمومی جامعه را از دیگر اهداف سلسله‌نشست‌های راهبردی خواندند و خاطرنشان کردند‌: هدف سوم از برپایی این نشست‌ها، تعیین مسیر و نوعی ریل‌گذاری برای آینده کشور است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تاکید بر لزوم پرهیز از شتابزدگی در رسیدن به نتیجه نهایی این نشست‌ها، افزودند: تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت جز در یک فرآیند بلندمدت و در حالت خوش‌بینانه، میان‌مدت، امکان‌پذیر نیست، ضمن آن‌که سرعت معقول نیز باید وجود داشته باشد.

ایشان خاطرنشان کردند: در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، هدف‌ها مشخص می‌شود اما راهبردها ممکن است به تناسب شرایط زمان دچار تغییر و اصلاح شوند که این مساله، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری الگو است.

رهبر انقلاب اسلامی در تبیین اجزای چهارگانه تعبیر «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت» کلمه الگو را «نقشه جامع» معنا کردند و افزودند: بدون نقشه جامع، همچون برخی مسائل فرهنگی یا اقتصادی 30 سال گذشته، دچار حرکت‌های گاه متناقض خواهیم شد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در تشریح علت انتخاب کلمه اسلامی نیز بر ضرورت تکیه اهداف، ارزش‌ها و شیوه‌های این الگو بر معارف و مبانی اسلام اشاره کردند و افزودند: جامعه و حکومت ما، اسلامی است و ما مفتخریم که می‌توانیم با استفاده از منابع اسلام، الگوی پیشرفت خود را تدوین کنیم.

ایشان در تبیین علت انتخاب کلمه ایرانی در تعبیر «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت»، به مسائلی نظیر ضرورت در نظر گرفتن شرایط تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی ایران در این الگو اشاره کردند و افزودند: علاوه بر این مسائل، طراحان این الگو نیز متفکران ایرانی هستند و این الگو در واقع تجلی تلاش اندیشمندان این سرزمین برای ترسیم آینده کشور است.

رهبر انقلاب اسلامی همچنین با اشاره به انتخاب کلمه «پیشرفت» به جای «توسعه» تاکید کردند: کلمه توسعه، یک اصطلاح متعارف جهانی، با بار معنایی و ارزشی و الزامات خاص خود است که ما با آنها موافق نیستیم، بنابراین از کلمه «پیشرفت» استفاده شد؛ ضمن این‌که وام نگرفتن از مفاهیم دیگران، در طول انقلاب اسلامی سابقه داشته است.

ایشان ترسیم وضع مطلوب و مشخص کردن چگونگی رسیدن از وضع موجود به وضع مطلوب را از ضرورت‌های روند ترسیم و تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت خواندند و افزودند: استفاده از دو مفهوم «اسلامی و ایرانی»، به هیچ وجه به معنای استفاده نکردن از دستاوردهای دیگران و تجارب صحیح آنان نیست و ما در این راه، با چشمان باز و انتخاب‌گر، از هر علم و معرفت درست استفاده می‌کنیم.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به لزوم مطرح شدن و پاسخگویی به همه سوالات در باب الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت افزودند: یک سوال این است که چرا این مقطع زمانی برای تدوین این الگو انتخاب شده است.

ایشان در پاسخ این سوال خاطرنشان کردند: تجربه‌های متراکم و معرفت‌های انباشته شده در 30 سال گذشته نشان می‌دهد که مقطع فعلی، زمان مناسبی برای آغاز این راه است.

رهبر انقلاب اسلامی افزودند: برخی نیز معتقدند توانایی فکری برای ایجاد این الگو، در کشور وجود ندارد اما ظرفیت‌های بسیار خوب موجود و ظرفیت‌های فراوان بالقوه اثبات می‌کند که متفکران و اندیشه‌ورزان ایرانی توانایی تدوین این الگو را دارا هستند و این حرکت، حتما به پیش خواهد رفت.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در تشریح عرصه‌های الگوی پیشرفت، به چهار عرصه فکر، علم، زندگی و معنویت اشاره کردند و افزودند: الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت به گونه‌ای تدوین شود که جامعه را به سمت جامعه‌ای متفکر سوق دهد و جوشیدن فکر و «اندیشه‌ورزی» به حقیقتی نمایان در جامعه تبدیل شود.

ایشان در همین زمینه مشخص شدن راهبردها و الزامات پیشرفت در عرصه فکر و توجه به ابزارهای آن از جمله «آموزش و پرورش و رسانه‌ها» را در تدوین الگوی پیشرفت مهم دانستند.

عرصه علم، دومین عرصه‌ای بود که رهبر انقلاب به عنوان عرصه‌های پیشرفت مطرح کردند.

ایشان در این زمینه خاطرنشان کردند: نوآوری و حرکت خوب موجود در زمینه استقلال علمی باید با شتاب و قوت بیشتر ادامه یابد و راه‌های پیشرفت همه‌جانبه، عمیق و بنیانی علمی، در الگو مشخص شود.

حضرت آیت‌الله خامنه ای، توجه به مسائل و خطوط اصلی زندگی مانند امنیت، عدالت، رفاه، آزادی، حکومت، استقلال و عزت ملی را در بحث الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، ضروری دانستند و افزودند: در این الگو باید به عرصه زندگی، توجه کافی شود.رهبر انقلاب اسلامی، معنویت را چهارمین و مهم‌ترین عرصه‌ای دانستند که در کار پیچیده، دقیق و بلندمدت تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، باید به آن توجه شود چرا که معنویت، روح پیشرفت واقعی در همه زمینه‌ها و مسائل است.

رهبر انقلاب اسلامی، زندگی بشر در دوران ظهور امام عصر(عج) را، نمونه کامل زندگی انسانی خواندند و خاطرنشان کردند: بشر با تاریخ چند هزار ساله خود، همچنان در پیچ و خم‌های زندگی به‌سر می‌برد و در زمان ظهور حضرت حجت، به بزرگ‌راه پیشرفت حقیقی می‌رسد که البته باید به طور مستمر در این زمینه تلاش کرد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، سخنان خود در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی را با تامل در باب محتوای اسلامی الگوی پیشرفت ادامه دادند.

ایشان توجه به مساله توحید را در این الگو دارای ضرورت کامل دانستند و افزودند: اگر توحید، اعتقاد به خدا و التزام به این اعتقاد، به بدنه زندگی بشر بسط داده شود، مشکلات جامعه بشری حل و راه پیشرفت حقیقی گشوده خواهد شد.

رهبر انقلاب اسلامی، توجه به معاد و محاسبه اخروی را در الگوی پیشرفت، موجب منطقی شدن تحمل همه دشواری‌ها و ترویج ایثار و ازخودگذشتگی برشمردند و خاطرنشان کردند: این مفهوم اساسی و سرنوشت‌ساز، باید در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، معنا یابد.

پیوستگی و عدم تفکیک دنیا و آخرت و محور بودن انسان در نگاه اسلام از دیگر نکاتی بود که رهبر انقلاب اسلامی در زمینه محتوای اسلامی الگوی پیشرفت مورد توجه قرار دادند.

ایشان، محور بودن انسان «در اسلام و در فلسفه‌های مادی غرب» را کاملا متفاوت از یکدیگر خواندند و خاطرنشان کردند: هدف نهایی اسلام، رستگاری انسان است و در این نگاه همه مسائل از جمله عدالت، رفاه، امنیت و عبادت مقدمه یا اهداف میانی هستند و هدف اصلی این است که انسان سعادتمند شود.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، انسان در نگاه اسلام را موجودی مختار، مکلف و در معرض هدایت الهی دانستند و با تاکید بر تجلی این نگاه در الگوی پیشرفت خاطرنشان کردند: در این نگاه، مردم سالاری علاوه بر این‌که حق مردم است تکلیف آنها نیز می‌شود و کسی نمی‌تواند بگوید صلاح یا فساد جامعه به من مربوط نیست.

رهبر انقلاب اسلامی، مساله حکومت از دیدگاه اسلام را از دیگر مسائلی دانستند که در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، باید مورد توجه کافی قرار گیرد.

ایشان در همین زمینه افزودند: صلاحیت‌های فردی در اسلام به گونه‌ای مهم است که هرکس می‌خواهد مسوولیت و مدیریت بپذیرد باید صلاحیت‌های لازم را در خود بوجود آورد وگرنه با پذیرش مسوولیت، عمل نامشروعی انجام داده است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در تبیین نکات دیگری از نگاه اسلام به حکومت، به نفی استعلا، اشاره کردند و افزودند: در اسلام کسی که اهل استعلا و برتری‌طلبی است یا همه چیز را برای خود می‌خواهد حق ندارد قدرت را قبول کند و مردم نیز حق ندارند چنین شخصی را انتخاب کنند که این نگاه سعادت بخش، باید در الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، جاری شود.

رهبر انقلاب اسلامی توجه به اقتصاد را نیز در الگوی پیشرفت، ضروری خواندند و افزودند: در الگوی پیشرفتی که با همفکری و تلاش نخبگان تدوین خواهد شد، عدالت به عنوان یکی از ارکان اصلی لحاظ شود چرا که در اسلام، عدالت، معیار حق و باطل و ملاک مشروعیت یا عدم مشروعیت حکومت‌هاست.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان نکته ضروری دیگر در تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت به «نگاه غیرمادی به اقتصاد» اشاره و خاطرنشان کردند: اسلام برای ثروت، اهمیت قائل است و تولید ثروت را مطلوب می‌داند به شرط این‌که از آن، برای ایجاد فساد، سلطه و اسراف استفاده نشود.

رهبر انقلاب اسلامی در بخش پایانی سخنانشان با تاکید مجدد بر ضرورت ادامه سلسله نشست‌های اندیشه‌های راهبردی افزودند: در تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، ممکن است تشکیل ده‌ها جلسه و ایجاد ده‌ها حلقه علمی و فکری در دانشگاه‌ها و حوزه‌ها ضروری باشد، به هرحال این «راه آغاز شده» با استفاده از همه ظرفیت نخبگانی کشور ادامه یابد تا ان‌شاءالله به نقطه مطلوب برسد.

ایشان با اشاره به این‌که تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، به علت ماهیت بالادستی این الگو، در دولت‌ها و مجالس امکان‌پذیر نیست، ایجاد مرکزی برای پیگیری این هدف راهبردی را ضروری دانستند و افزودند: البته این کار بسیار مهم و حرکت عظیم نمی‌تواند محدود به یک مجموعه شود و همکاری همه اندیشمندان و متفکران کشور را می‌طلبد.

رهبر انقلاب اسلامی افزودند: مرکز و ستادی که برای پیگیری این کار تشکیل می‌شود با حمایت و پشتیبانی از نخبگان و صاحب‌نظران، مسیر دستیابی به هدف بسیار مهم تدوین الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت را تسهیل خواهد کرد.

در آغاز نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی که با موضوع الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت تشکیل شده بود دکتر مسعود درخشان استاد دانشگاه علامه طباطبایی، دکتر مصطفی سلیمی فر ، استاد دانشگاه فردوسی مشهد، حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید حسین میرمعزی از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ، دکتر زهرا نصرالهی استاد دانشگاه یزد، دکتر حمید پارسانیا ، دکتر عادل پیغامی ، دکتر فرامز رفیع پور ، دکتر حداد عادل ، دکتر پرویز داوودی ، دکتر افروغ ، آیت الله آصفی، دکتر سید حبیب الله طباطبائیان ، آیت الله حائری شیرازی ، خانم علاسوند استاد حوزه و دانشگاه دیدگاههای خود را مطرح کردند.

در ابتدای این نشست واعظ‌زاده دبیر نشست‌های راهبردی در بیان چگونگی شکل‌گیری این نشست‌ها گفت: ایده اولیه تشکیل نشست‌های راهبردی حدود 10 ماه قبل از جانب رهبرمعظم انقلاب اسلامی ارائه شد که بعد از تشکیل دبیرخانه و رایزنی با اندیشمندان، استادان، فضلا و صاحبنظران دارای تجربه، موضوع اولین نشست از سلسله نشست‌های راهبردی «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت» انتخاب شد.

وی با اشاره به ضرورت مشارکت صاحبنظران، اندیشمندان، استادان و فضلا در فرآیند تصمیم‌سازی و گفتمان‌سازی در کشور خاطرنشان کرد: در نشست‌های راهبردی علاوه بر جنبه‌های نظری، زمینه‌های اجرای عملی مباحث مطرح شده نیز مد نظر است.