مسجد 700 ساله گنبد آزادان در سکوت بی‌مهری

به گزارش مهر، مسجد گنبد آزادان که بر اساس نقوش و معماری و نقاشی‌های به‌کار رفته قدمتش به زمان اواخر دوره ایلخانی و تیموری باز می‌گردد، در خیابان آتشگاه اصفهان و در محله آزادان قرار گرفته و ترک‌های دیواره‌ها و گنبد این مسجد تاریخی مبین این است که این مسجد در ادوار مختلف تاریخی مورد بی‌توجهی بسیاری قرار گرفته است.

مسجد گنبد آزادان به شماره 10213 در سال 1382 به ثبت ملی رسیده است.

این مسجد تاریخی در ادوار مختلف کاربری‌های بسیاری داشته چنانچه حتی در 50 سال پیش نیز مکتبخانه‌ای برای دانش‌آموزان زمانه خود بوده و در آن دوران هم رخ نمایی می‌کرده اما اکنون تنها ویرانه‌‌هایی از آن باقی مانده است.

جعفری زند،‌ محقق و باستان‌شناس در مورد این بنا گفت: شبستان باقی مانده از این مسجد روستایی، تنها یک بخش از سه بخشی است که در گذشته وجود داشته و دیگر بخش‌ها به مرور زمان از میان رفته است. معمولا چنین مساجدی در آن دوران فاقد مناره بوده البته آثار بجای مانده گواهی این اصل است که این مسجد مناره‌های تزئینی داشته است.

وی از جمله مسائلی که سبب ترک خوردن گنبد این مسجد تاریخی شده را در این دانست که معماری آن فاقد مناره بوده چون مناره‌ها از ترک خوردن آثار جلوگیری می‌کنند.

وی ادامه داد: این گنبد از نوع خُدی است و یک پوسته است که در واقع با چوب کلاف چین شده است. چوب این مسجد نیز به سبک خاصی پخته شده تا در نهایت موریانه به چوب صدمه نزند و به همین سبب است که اکنون با گذشت بیش از چندصد سال همچنان باقی مانده است.

وی در ادامه سخنان خود به دلایل استفاده از خشت در دیواره‌ها و آجر در گنبد این مسجد اظهار کرد: در آن دوران بهای آجر بسیار زیاد بوده که به همین سبب استفاده از آجر را در گنبد به سبب پایداری بیشتر انجام داده‌اند.

این باستان‌شناس همچنین با اشاره به معماری بیرونی مسجد نیز اظهار کرد: معماری بیرونی این مسجد همانند چهارطاقی است و این موضوع ما را به این سمت پیش می‌برد که این مسجد در دوران پیش از خود آتشکده بوده و پس از آن تبدیل به مسجد شده چراکه چهار طرف آن باز بوده و در دوران ایلخانی به سبک کنونی درآمده و دارای دو راهرو ورودی شده است.

یکی از افراد محلی در مورد این بنا اظهار کرد: نزدیک به 55 سال پیش من در این محل که مکتبخانه بود درس می‌خواندم که البته این مسجد کتیبه‌ای داشت که در آن آمده بود این مسجد در سال 800 و اندی مرمت شده است.

علی نصر ادامه داد: در میان افراد محلی اینگونه مطرح می‌شود که این محل پیش از این که مسجد باشد آتشکده بوده و پس از آن تبدیل به مسجد شده است.

وی در خصوص مساحت این مسجد تاریخی نیز اظهار کرد: مساحت این مسجد تاریخی نزدیک به 450 متر تخمین زده می‌شود.

نصر در پاسخ به سوالی که تا چه زمانی این مسجد مورد استفاده قرار می‌گرفت و در چه زمانی متروکه شد، اظهار کرد: از 10سال پیش از انقلاب نگاه‌ها به سمت این مسجد بسته شد و نزدیک به 5 سال پس از انقلاب اسلامی یکسری دیوارچینی در این مسجد انجام شد.

وی ادامه داد: از 40 سال پیش به این طرف تنها چندین نفر از افرادی که در نزدیکی این مسجد خانه داشتند برای اقامه نماز صبح به مسجد مراجعه می‌کردند.

به گزارش مهر، این مسجد تاریخی با گچ‌کشی سفید رنگی تزئین شده و در این گچ‌کشی‌ها نیز نقاشی‌هایی چون کعبه و شمشیر دو تیغه، محراب وجود دارد که با رنگ‌های قرمز، سفید، عنابی، سیاه و زرد رخ نمایی می‌کند.

قرار گرفتن یک کتابخانه عمومی در یک سمت و خانه‌های تازه ساز چند طبقه در سمت دیگر تنها دیگر بهانه‌ای شده تا جلوه و رخ نمایی خانه‌هایی که عمری کمتر از 10 سال دارد بیش از یک اثر تاریخی باشد که بیش از 700 سال قدمت دارد و اکنون تنها تبدیل به ویرانه‌ای شده که با بی‌توجهی به آن شاید در آینده نزدیک شاهد تخریب و ویرانی دیگر بخش‌های باقیمانده از این اثر زیبای تاریخی باشیم.