پلنگ‌های ایرانی عاقبت‌به‌خیر شدند!

 این در حالیست که در آستانه مهرماه هنوز محل جدید آنها آماده نشده است و ببرها همچنان در باغ وحش تهران نگهداری می‌شوند.

به گزارش ایسنا، این دو ببر که یکی 5/2 ساله و دیگری چهار ساله است، از منطقه سیبری و قفقاز زنده‌گیری شده‌اند و روس‌ها در مقابل آنها 2 ماده پلنگ یکساله ماده ایرانی را با هواپیمای اختصاصی خود به روسیه بردند که آخرین خبرها حاکیست وضع عمومی و محل نگهداری این دو پلنگ در منطقه «سوچی» بسیار مساعد است.

از سوی دیگر قرار بود حدود چهار هزار هکتار از پناهگاه حیات وحش میانکاله برای نگهداری ببرها فنس‌کشی تا امکان زیست ببرها در آن فراهم و یک مرکز تکثیر نیز در این منطقه احداث شود این در حالیست که به نظر می‌رسد هیچکدام از این اقدامات هنوز محقق نشده است!

مهندس محمدجواد محمدی‌زاده، معاون رییس‌جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست در مراسم تحویل این ببرها در باغ وحش تهران با اشاره به این که ببر «آمور» با ببر خزری یک نژاد دارند ، گفته بود که اگر زیستگاه آنها طراحی و برنامه‌ریزی‌ درست شود، به دلیل این که آخرین زیستگاه ببر مازندران منطقه «میانکاله» بوده است می‌توان نسل این ببر را احیا کرد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به این که 13 کشور در دنیا ببر دارند ، تصریح کرده بود که ببر مازندران خزری زیستگاهشان در ایران بوده که امیدواریم این زیستگاه مجددا احیا شود .

وی با اشاره به این که ببرها پس از یکماه نگهداری در باغ وحش تهران ـ خرداد ماه ـ به صورت نیمه اسارت در پناهگاه حیات وحش میانکاله رهاسازی می‌شوند، گفته بود که در صورتی که تعداد این ببرها به حدود 50 تا 60 قلاده برسد عملا از انقراض خارج شده‌اند و پس از آن است که اولین ببر را در بیشه و زیستگاه جدید به صورت آزاد رهاسازی خواهیم کرد.

یک هکتار از محوطه نگهداری ببرها در میانکاله فنس‌کشی شده است

مهندس هوشنگ ضیایی، استاد دانشگاه و مشاور معاونت طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست نیز با اشاره به آخرین اقدامات انجام شده برای انتقال ببرهای روسی به پناهگاه حیات وحش میانکاله گفت: فنس‌کشی حدود یک هکتار از محوطه نگهداری ببرها در میانکاله انجام شده و 2 پاسگاه نیز در این منطقه آماده شده است.

وی با اشاره به این که کار احداث ساختمان محل نگهداری ببرها در میانکاله آغاز شده است، افزود: در عین حال مشکل اصلی در کندی کار، بودجه است که امیدواریم با دستور مساعد ریاست سازمان و پیگیری‌های انجام شده این مشکل بزودی برطرف شود.

ضیایی با اشاره به بررسی‌های انجام شده بر روی DNA بیست نمونه پوست ببر مازندران که در موزه‌های مختلف نگهداری می‌شود افزود: بررسی‌ها توسط 4 مرکز تحقیقاتی مهم جهان نشان داد که ببر ایرانی با ببر آمور (ببر سیبری) از نظر ژنتیکی تفاوت چندانی ندارد و تنها تفاوت در یک نوکلوئید است که تفاوت قابل توجهی محسوب نمی‌شود و قطع حدود یکصد سال ارتباط بین زیستگاه‌های دو ببر مازندران و سیبری و تقدم نامگذاری این ببرها در دنیا می‌توان گفت که ببرهای سیبری در اصل همان ببرهای مازندران هستند.

وی در خصوص آخرین وضعیت پلنگ‌های ایرانی که هم‌اکنون در روسیه به سر می‌برند،گفت: خوشبختانه وضعیت عمومی و محل نگهداری این پلنگ‌ها بسیار مساعد است. در عین حال ببرهای روسی نیز در باغ وحش تهران تا کنون به راحتی توانسته‌اند خود را با آب و هوای کشور تطبیق دهند.

وی با اشاره به این که هم‌اکنون ببرهای روسی جدا از هم نگهداری می‌شوند، اظهارامیدواری کرد که با سردشدن هوا امکان زاد و ولد ببرها فراهم شود.

شواهد حاکی‌ است آخرین ببر ایران در پارک ملی گلستان در سال 1337 شکار شد و پس از آن دیگر خبری از ببر در ایران نبود. اما پیش از این ببر ایرانی در منطقه مازندران و در جنگل‌های هیرکانی (جنگل‌های مازندران و گیلان تا منطقه سرخس) پراکندگی داشته و جمعیت آن بسیار زیاد بوده است به شکلی که ظل السطان در کتاب تاریخ مسعودی می‌نویسد در برنامه شکاری که در میانکاله داشتم 35 ببر شکار کردم.

به گفته کارشناسان در پی نابودی ببر مازندران، تلاش‌های زیادی برای یافتن ردپای این ببر در کشور انجام شد و پس از سالها کارشناسان به این نتیجه رسیدند که نسل ببر مازندران نیز مانند شیر ایرانی منقرض شده است.

بررسی‌های انجام شده بر روی DNA نمونه‌های پوست ببر مازندران که در موزه‌های مختلف نگهداری می‌شود نشان داد که ببر ایرانی با ببر آمور (ببر سیبری) از نظر ژنتیکی تفاوت چندانی ندارد تا این که چندی پیش وزیر محیط زیست روسیه که در راس هیاتی با مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست ایران ملاقات کرد و خواستار دریافت دو قلاده پلنگ ایرانی و احیای نسل این حیوان در کشور روسیه شد. در این حال مسوولان ایرانی که مدت‌ها به دنبال گرفتن ببر مازندران بودند به شرط تحویل دو قلاده ببر توسط روسیه موافقت کردند دو پلنگ ایرانی را به این کشور بفرستند.

موضوعی که به گفته رییس سازمان حفاظت محیط زیست، موافقت با آن در روسیه با چالش‌های زیادی مواجه بود به شکلی که نخست وزیر روسیه برای این تبادل تحت فشار رسانه‌ها و گروه‌های مردمی روسیه قرار گرفته بود اما در نهایت با پیشنهاد ایران موافقت کرد و سرانجام عصر جمعه دو ببر سیبری پس از چند بار تغییر ساعت پرواز در فرودگاه مهرآباد تهران با یک هواپیمای اختصاصی به کشور آمدند.

مشخصات ببر ایرانی یا ببر مازندران با نام علمی (Panthera tigris virgata) به این شرح است:

رنگ پشت و پهلوی ببر ایرانی زرد متمایل به نارنجی با نوارهای باریک و قهوه ای می باشد و زیر بدن یعنی شکم و سینه سفید رنگ است. پشت گوش ها سیاه بوده لکه سفیدی در وسطش دیده می شود. از ببر ایران که زیستگاه اصلی‌اش دامنه شمالی رشته کوه البرز بوده است با نام ببر خزر یا ببر مازندران در سفرنامه‌ها و کتب تاریخی و ادبی یاد شده است.

ببر ایرانی شباهت زیادی به پسر عموی بنگالی خود دارد ولی نوارهای قهوه‌ای دور بدنش یه پهنی نوارهای ببر بنگال نیست (البته تعداد نوارها در ببر ایرانی بیشتر است) همچنین رنگ پهلوها در ببر ایرانی تیره‌تر (قهوه‌ای‌تر) است.

موهای بدن ببر مازندران بخصوص در زمستان رشد زیادی دارد و موهای صورت او مانند ببر سوماترا بلند است. طول بدن ببر مازندران 140 تا 280 سانتیمتر است و اندازه دم این حیوان بین 60 تا 90 سانتیمتر است. (دو گزارش هم درباره اندازه ببر ایرانی وجود دارد یکی از منطقه لنکران که طول بدن این حیوان را 259 و 5/289 سانتیمتر ذکر شده است)

غذای ببر خزر، گراز، مرال، گوزن زرد، گراز، شوکا، گربه وحشی، خرگوش، پرندگان و خزندگان و در مواقع گرسنگی و عدم دسترسی به شکار طبیعی گاو و گاومیش اهلی بوده است.

بچه‌های این ببر در 4 سالگی بالغ می‌شوند (طول عمر ببر در اسارت 30 سال است).