چرا باید تاریخ معاصر را ثبت کنیم

به عنوان مثال همه می‌دانند که فلان شاه هخامنشی چه گفته است و از چه غذایی لذت می‌برده است یا آن که چه لباسی می‌پوشیده است، اما هیچ کس از نوع خوراک و پوشاک مردم آن زمان خبر نداشته است. آیا آنها هم مانند پادشاهان زندگی می‌کردند یا خیر سوالی است که کماکان بی‌جواب مانده است.

دلایل بسیاری برای آن که زندگی مردم با شاهان همتراز نبوده است وجود دارد، اما هیچ کدام از تاریخ‌نگاران نمی‌توانند این امر را به طور صریح در نوشته‌هایشان بیان کنند زیرا سند، مدرک یا حتی نشانه‌ای در این مورد وجود ندارد که به عنوان مثال شاهان دوره‌های مختلف این لباس را می‌پوشیدند و مردم عادی نوع دیگری.

مثلا مردان نمکی شاید بهترین گزینه‌ها برای توضیح این امر باشند. کارگرانی که برای تامین معاش خود به کار در معدن سنگ نمک مشغول بوده‌اند و از قضای روزگار پرت شدن از کوه باعث مرگشان شده است، اما محیط ایزوله نمکی معدن چهرآباد زنجان باعث شده است تا امروز ما به نکاتی از زندگی آنها پی ببریم که بسیار برای محققان پربار است.

اما نکته قابل توجه از نگاه دیرین‌شناسان در بررسی این مومیایی‌های طبیعی همان نوع پوشاک آنها به عنوان مردم عادی بوده است زیرا دیرین‌شناسان از نوع پوشاک پادشاهان ساسانی یا اشکانی با توجه به اسناد و مدارک و کتیبه‌ها اطلاعاتی در دست دارند.

این دیرین‌شناسان با بررسی محتوای معده همین مردان نمکی از آخرین غذای صرف شده آنها با خبر می‌شوند که نشان می‌دهد که انسان‌های آن دوران به عنوان مثال گندم و جو را به صورت آسیاب نشده به عنوان وعده‌های غذایی خود مصرف می‌کردند.

بررسی زندگی مردم کوچه و بازار چه در تاریخ معاصر و چه تاریخ‌باستان همیشه مورد توجه صاحب‌نظران بوده است و این در حالی است که تاریخ‌نگاران معاصر با توجه به همین خلأ مردم‌شناسی ، ثبت نوع زندگی مردمان زمانه خویش و معاصر خود را یکی از شاخه‌های اصلی نگاه خود برای ثبت و ضبط تاریخ قرار داده‌اند.

از سویی دیگر شاید از نگاهی بتوان ایرانیان تاریخ‌معاصر را حاملان بیشترین حجم داده‌های مختلف برای یک مردم‌شناس دانست. تاریخ معاصر ایران همیشه برای تاریخ‌نویسان و علاقه‌مندان به تاریخ جذاب بوده است.

این موضوع از آن جهت مورد توجه است که تاریخ معاصر ایران همراه با تزریق زودهنگام مدرنیسم به جامعه سنتی تحولات مختلفی را در زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی برای مردم کشورمان به ارمغان آورد.

این امر با ورود دوربین عکاسی به ایران رنگ و رویی دیگر به خود گرفت تا ثبت تاریخ معاصر ایران به صورت مصور امروزه به کمک مردم‌شناسان بیاید. به عنوان مثال اکنون فیلمسازانی که در حیطه فیلم‌های تاریخی به فیلمسازی مشغولند تنها منبع تصویری‌شان برای نزدیک‌شدن به زندگی مردم آن زمان علاوه بر اسناد و مدارک به عکس‌های موجود در آن زمان رجوع می‌کنند.

به عنوان مثال عکس‌های به جای مانده از مشروطیت این روزها به عنوان مأخذ اصلی تاریخ‌نگاری معاصر ایران به شمار می‌رود. این امر با اسناد و مدارک ملموس به جای‌مانده از این دوران کامل می‌شود تا تاریخ‌نویس بتواند با کنار هم قرار دادن تمامی تکه‌های این پازل به زوایای تاریک تاریخ معاصر پی ببرد.