ماه ذاتا خشک و بی‌آب است

برای بررسی این موضوع به تجزیه و تحلیل دقیق نسبت‌های ایزوتوپیکی کلر کشف شده در نمونه سنگ‌های ماه پرداخته‌ایم. این تجزیه و تحلیل‌ها بخوبی نشان می‌دهند که ماه هرگز به طور ذاتی منبع آبی از خود نداشته است. از آن گذشته آزمایشگاه ملی لاس‌آلاموس به فناوری‌های پیشرفته‌ای مجهز است که می‌توان به نتایج تحقیقاتی که در آنها انجام می‌شود اعتماد و اطمینان زیادی کرد.

داستان شکل‌گیری ماه همواره یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث تاریخ علم بوده است. بله هم‌اکنون بسیاری از دانشمندان بر این عقیده هستند که ماه زمانی شکل گرفت که جرم بزرگ فضایی با زمین برخورد کرد. این برخورد در دورانی روی داد که زمین مراحل شکل‌گیری خود را پشت سر می‌گذاشت. از آنجاکه بیشتر آب موجود در زمین به آب آزاد شده از بازالت‌های ذوب شده در حین فرآیند سرد شدنشان مربوط می‌شود، محققان همواره از این موضوع در شگفت هستند که سطح ماه چگونه دربرگیرنده منابع آبی مشابه زمین است.

ما ایزوتوپ‌های 35 و 37 کلر را مورد تجزیه و تحلیل دقیق قرار داده‌ایم. این نگاه موشکافانه هم به نمونه‌های زمینی و هم نمونه‌‌های مربوط به ماه مربوط می‌شود. کلر همواره آماده ترکیب شدن با هیدروژن بوده و در عین حال بشدت فرار نیز به شمار می‌آید. بررسی این ایزوتوپ‌ها و نسبت و غلظت آنها می‌تواند اطلاعاتی در اختیار ما قرار دهد که در حکم اثر انگشتی منحصربه‌فرد برای آب موجود در صخره‌های آتشفشانی است.

اگر ماه به واسطه برخورد جرم فضایی بزرگی با زمین تشکیل شده باشد منطقی است که فرض کنیم بازالت‌هایی که در ماه وجود دارند باید شباهت‌های زیادی با نمونه‌های زمینی داشته باشند، اما تجزیه و تحلیل‌ها نشان از وجود تفاوت‌های زیادی میان این دو دارد.

ما توانسته‌ایم سه توضیح کلی برای این تفاوت ارائه کنیم: توضیح نخست این است که برخورد یاد شده که با تشکیل ماه همراه بوده است موجب شده تا مواد ذوب شده مربوط به زمین و جرم خارجی برخوردکننده در قالب یک ماده واحد درآمده و ترکیب منحصربه‌فردی تولید شود. توضیح دوم این است که بادهای خورشیدی غنی از هیدروژن موجب ایجاد شکاف‌هایی در ماه شده و در نهایت توضیح سوم این است که بازالت‌های ماه به طور ذاتی فاقد آب هستند.

ما فکر می‌کنیم توضیح سوم از منطق بیشتری برخوردار باشد. در حقیقت می‌توان گفت با توجه به یافته‌های علمی در حوزه یخ ـ آب در نمونه‌های به دست آمده از ماه، منشأ اصلی و احتمالی آب موجود در ماه به دنباله‌دارهایی مربوط می‌شود که با آن برخورد می‌کنند و نه خود ماه. ما بررسی‌های زیادی روی این سناریو کرده‌ایم و فکر می‌کنیم در واقعیت نیز چنین بوده باشد.

بله گروه‌های دیگری از محققان مقالات زیادی در این زمینه منتشر کرده‌اند که با یافته‌های اخیر ما تضاد چشمگیری دارند با این حال دلیلی که در پس این اختلاف نظرها وجود دارد هنوز بخوبی مشخص نشده است و در واقع باید گفت همه چیز به آینده و انجام تجزیه و تحلیل‌های بیشتر بستگی دارد.

البته ماه همواره مورد نظر دانشمندان علوم فضایی و زمینی بوده است تا از دل مقایسه‌هایی که صورت می‌گیرد پاسخ بسیاری از ناشناخته‌ها به دست آید با این حال استفاده از ایزوتوپ‌های کلر برای بررسی ریشه‌های اصلی آب در ماه اقدام ابتکاری نوینی است که تا پیش از این سابقه نداشته است.

پیدا کردن سرنخ آب در هر سیاره یا جرم فضایی قابل توجه یکی از علائق اصلی دانشمندان علوم فضایی است. اگر توجه داشته باشید می‌بینید که در سال‌های اخیر تلاش‌های مشابهی درخصوص مریخ نیز صورت گرفته است. پیدا کردن آب در یک جرم فضایی یک روی سکه و پیدا کردن ریشه پیدایش آن روی دیگر سکه است. مشخص شدن ریشه اصلی وجود آب در ماه می‌تواند درک ما را از این جرم فضایی نزدیک به زمین به میزان قابل توجهی افزایش دهد. همچنین با تجربیاتی که از این پروژه به دست می‌آوریم، می‌توانیم در پیشبرد سایر پروژه‌های مشابه نیز استفاده کنیم.

توجه داشته باشید که تحقیقاتی از این دست همواره به کمک‌های مالی و کمک‌های قابل توجه نیاز دارد. ما هم‌ اکنون از کمک‌های دانشگاهی بهره‌مند هستیم اما برای توسعه تحقیقات و کار روی جزئیات بیشتر به منابع مالی بیشتری نیازمندیم. ما در نظر داریم فازهای بعدی این پروژه را در آینده نزدیک آغاز کنیم.

مهدی پیرگزی